న్యూఢిల్లీ: వాహనదారులకు చమురు కంపెనీలు షాక్ ఇచ్చాయి. ఇరాన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో రోజుల తరబడి నెలకొన్న ఉత్కంఠకు తెరదించుతూ, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎట్టకేలకు పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను పెంచింది. నేటి నుండి అమల్లోకి వచ్చే ఈ ధరల పెంపు, రిటైల్ వినియోగదారులకు గత నాలుగేళ్లలో ఇదే మొదటిసారి. CNG ధరను కూడా రూ. 2 మేర పెంచారు.
ఇదిలా ఉండగా, ఢిల్లీలో CNG ధరను కిలోకు రూ. 2 మేర పెంచారు — అంటే కిలోకు రూ. 77.09 నుండి రూ. 79.09కి చేరింది. దీనికి ఒక రోజు ముందు, ముంబైలో కూడా CNG ధరను కిలోకు రూ. 2 మేర పెంచారు. ముంబై మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్ (MMR) అంతటా ఈ ‘గ్రీన్ ఫ్యూయల్’ (పర్యావరణ అనుకూల ఇంధనం) ధర ఇప్పుడు కిలోకు రూ. 84గా ఉండనుంది.
OMCల నష్టాలు పెరుగుదల
రిటైల్ ఇంధన ధరల పెంపునకు ముందుగానే, మార్చి నెలలో ప్రీమియం పెట్రోల్ ధరలను పెంచారు. మూడు ప్రధాన చమురు సంస్థలు — ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (BPCL), హిందుస్తాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (HPCL) ప్రీమియం పెట్రోల్,డీజిల్ ధరలను పెంచాయి.
అయితే, ఈ ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలు అప్పటికీ రోజుకు సుమారు రూ. 1,600 కోట్ల నష్టాన్ని భరిస్తూనే ఉన్నాయి. అవి ముడి చమురును అధిక ధరకు కొనుగోలు చేస్తున్నప్పటికీ, ఆ ధరల పెరుగుదల భారాన్ని రిటైల్ వినియోగదారులకు బదిలీ చేయడం లేదు. ఈ విషయమై అవి కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కూడా సంప్రదించాయి. మీడియా నివేదికల ప్రకారం, ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచడానికి మోదీ ప్రభుత్వం (ఇప్పటివరకు) ఇంధన ధరలను పెంచకుండా ఉంది — ఇంధన ధరల పెరుగుదల ప్రతి ఇతర సరుకు ధరపైనా ప్రభావం చూపుతుంది.
ఫిబ్రవరి 28న ఇరాన్ యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి ముందు భారతదేశంలోని ప్రధాన ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీల (OMC) ఖాతాలు లాభాల్లో ఉన్నాయి. యుద్ధం ప్రపంచ ముడి చమురు ధరలపై ప్రభావం చూపడం ప్రారంభించినప్పుడు, వారు ఆ షాక్ను తట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. అయితే, యుద్ధం కారణంగా అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు 50 శాతానికి పైగా పెరగడంతో, కొన్ని వారాల్లోనే నష్టాలు పెరగడం ప్రారంభించాయి. పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి ముందు ఫిబ్రవరిలో భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురు బాస్కెట్ సగటున బ్యారెల్కు $69గా ఉండేది. ఆ తర్వాతి నెలల్లో ఇది సగటున బ్యారెల్కు $113-114గా ఉంది.
ఈమేరకు భారత ఆర్థిక సంఘం ఛైర్పర్సన్ డాక్టర్ అరవింద్ పనగరియాతో సహా పలువురు అగ్రశ్రేణి ఆర్థికవేత్తలు పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను పెరగనివ్వాలని అన్నారు.
ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లలో అస్థిరత కొనసాగుతున్నప్పటికీ, భారతదేశం సుమారు 60 రోజుల ఇంధన నిల్వలను, దాదాపు 45 రోజుల ఎల్పిజి నిల్వలను నిర్వహించడం ఇక్కడ ప్రస్తావించదగ్గ విషయం. దేశంలో ఇంధన కొరత లేదని కేంద్రం కూడా పదేపదే నొక్కి చెప్పింది.
పెట్రోల్, డీజిల్ ధరల పెరుగుదల: ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం
పెట్రోల్, డీజిల్, సీఎన్జీ ధరల పెంపుతో రవాణా, లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను పెంచి, నేరుగా ద్రవ్యోల్బణానికి ఆజ్యం పోస్తుంది. ఈ వారం ప్రారంభంలో పాల ధరలు కూడా పెరిగాయి. ఇటువంటి నిత్యావసర వస్తువుల ధరలలో ఏ పెరుగుదల అయినా గృహ పొదుపును హరిస్తుంది. ప్రజల కొనుగోలు శక్తిని తగ్గిస్తుంది, తద్వారా ఆర్థిక వృద్ధిపై భారం పడుతుంది.
ధరలు పెరిగినప్పుడు, వాస్తవ వినియోగం మందగిస్తుంది. తక్కువ వినియోగం, పర్యవసానంగా, ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తుంది. ఉత్పత్తి బలహీనపడటంతో, మొత్తం ఆర్థిక వృద్ధి (జీడీపీ) కూడా ఒత్తిడికి గురవుతుంది.
అయితే, ఈ వృద్ధి-ద్రవ్యోల్బణం మధ్య ఉండే పరస్పర విరుద్ధ సంబంధం చాలా వరకు అనివార్యం. కొనసాగుతున్న ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా ప్రపంచ ముడి చమురు, గ్యాస్ ధరలు విపరీతంగా పెరిగాయి, దీంతో దేశీయ ధరలు అస్థిరంగా మారాయి. ఫలితంగా, పెరిగిన వ్యయంలో కొంత భాగాన్ని వినియోగదారులపై మోపాల్సి వచ్చింది.
