టెహరాన్: ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి ముప్పు వాటిల్లడంతో పాటు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తున్న ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, టర్కీలతో చర్చలను కొనసాగిస్తామని ఇరాన్ ప్రకటించింది. ఈ మేరకు నిన్న ఇరాన్ ఉన్నత సైనిక అధికారులు, ఆయా దేశాల ఉన్నతాధికారులతో సమావేశమైన సందర్భంగా ఈ ప్రకటన వెలువడింది. దీనిని ఇరాన్ ప్రభుత్వ టెలివిజన్ వారి మొదటి సంయుక్త సమావేశంగా అభివర్ణించింది.
పాకిస్తాన్, టర్కీ… సౌదీ అరేబియాకు బలమైన మిత్రదేశాలు. తమ కొత్త పరస్పర రక్షణ ఒప్పందమైన ‘మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందం’లో భాగంగా రియాద్‌కు సైనిక మద్దతు ఇస్తామని ఈ రెండు దేశాలు హామీ ఇచ్చాయి. అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొంది, సౌదీ ప్రభుత్వ బలగాలతో పోరాడుతున్న ఇరాన్ మద్దతుగల హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు యెమెన్‌లో వారాల తరబడి సౌదీ అరేబియాపై దాడులు చేస్తున్న నేపథ్యంలో టెహ్రాన్‌లో ఈ సమావేశం జరిగింది.
ఈ”ప్రాంతంలో శాంతి, భద్రత”పై దృష్టి సారించిన ఈ సమావేశానికి ఇరాన్ సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ కార్యదర్శి మొహ్సెన్ రెజాయీ అధ్యక్షత వహించగా, సౌదీ రక్షణ మంత్రి ఖాలిద్ బిన్ సల్మాన్ అల్ సౌద్, పాకిస్తాన్ సైన్యాధిపతి అసిమ్ మునీర్, టర్కీ ఇంటెలిజెన్స్ చీఫ్ ఇబ్రహీం కాలిన్ హాజరయ్యారు. ఇరాన్ ఫార్స్ వార్తా సంస్థ ప్రకారం, సమావేశం అనంతరం ఇరాన్ అధికారులు జారీ చేసిన ఒక ప్రకటనలో, “నాలుగు ప్రాంతీయ దేశాల మధ్య సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి చర్చలను కొనసాగించడానికి పాల్గొన్నవారు అంగీకరించారు” అని పేర్కొన్నారు.
సౌదీ అరేబియా, దాని మిత్రదేశాలు ఈ సమావేశంపై గానీ, సంబంధిత ఒప్పందంపై గానీ ఎలాంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. ఈ మేరకు సౌదీ ప్రజా దౌత్య శాఖ ఉప మంత్రి రాయద్ క్రిమ్లీ మాట్లాడుతూ, “కొనసాగుతున్న సంక్షోభంలో పాల్గొన్న పక్షాల మధ్య ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి, ఖతార్, పాకిస్తాన్‌లు చేపడుతున్న మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలకు మద్దతుగా సంభాషణ, దౌత్య పరిష్కారాలను చూపడానికి” మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పంద మిత్రదేశాలు చేస్తున్న నిరంతర ప్రయత్నాలలో భాగంగా ఈ పర్యటన జరుగుతోందని అన్నారు.
“ప్రాంతీయ భద్రత, స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేయడంలో, ఆ లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని దేశాలతో కలిసి పనిచేయడంలో మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పంద దేశాల కీలక పాత్రను ఈ పర్యటన నొక్కి చెబుతోంది,” అని ఆయన Xలో రాశారు. టర్కీ భద్రతా వర్గాలను ఉటంకిస్తూ, టెహ్రాన్‌లో జరిగే సమావేశానికి కాలిన్ హాజరవుతారని టర్కీ ప్రభుత్వ వార్తా సంస్థ అనడోలు నివేదించింది.
సౌదీ అరేబియాపై హౌతీ దాడులు… గత నెలలో యెమెన్‌కు చెందిన ఇరాన్ అనుకూల హౌతీ సాయుధ బృందం సౌదీ అరేబియాపై దాడులను తీవ్రతరం చేసినప్పటి నుండి… ఇరాన్, కూటమిలోని మూడు సభ్య దేశాల మధ్య జరగనున్న ఈ చర్చలు మొట్టమొదటి ఉన్నత స్థాయి సంప్రదింపులు కానున్నాయి.
కాగా, పాకిస్తాన్ ఫీల్డ్ మార్షల్ మునీర్ గత వారం టెహ్రాన్‌ను సందర్శించారు, అక్కడ ఆయన అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్, ఇతర ఉన్నతాధికారులతో సమావేశమయ్యారు. ఈ పర్యటన సందర్భంగా, టెహ్రాన్ డిమాండ్లు నెరవేరే వరకు ఇరాన్‌పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధాన్ని ముగించడం గురించి అమెరికాతో ఎలాంటి చర్చలు జరగవని ఇరాన్ అధికారులు ఆయనకు చెప్పినట్లు ఇరాన్ మీడియా పేర్కొంది.
ఫిబ్రవరిలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ యుద్ధాన్ని ప్రారంభించినప్పటి నుండి వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్ మధ్య పాకిస్తాన్ ఒక కీలక మధ్యవర్తిగా ఉంది.గతంలో జరిగిన మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు జూన్‌లో ఒక మధ్యంతర ఒప్పందాన్ని కుదర్చడంలో సహాయపడ్డాయి, కానీ కొన్ని వారాల తర్వాత ఇరాన్, అమెరికా మధ్య పోరాటం తిరిగి ప్రారంభం కావడంతో ఆ ఒప్పందం త్వరగా విచ్ఛిన్నమైంది. హౌతీలతో పోరాటం కొనసాగుతుండగా, ఆదివారం నాడు సౌదీ అరేబియా మరో విడత క్షిపణులు, డ్రోన్లను అడ్డుకుంది.
మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పంద దేశాల మంత్రులు ఈ నెలలో రియాద్‌లో అత్యవసర సమావేశం నిర్వహించి, సౌదీ అరేబియాలో సైనిక బలగాలను, సామర్థ్యాలను “వేగంగా మోహరించడానికి” అంగీకరించారు. ఇరాన్‌పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధంలో హౌతీ దాడులు తీవ్ర అస్థిరతకు కారణమవుతున్నాయి. దీంతో అమెరికా మిత్రదేశమైన సౌదీ అరేబియా ఈ విస్తృత యుద్ధంలో సమిధగా మారింది.
టర్కీ, పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియా ఆగస్టులో మక్కా సంయుక్త రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. దీని ప్రకారం, ఒక సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, అది అన్ని దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణిస్తారు. ఆ సమయంలో బహిరంగపరచిన పత్రం ప్రకారం, ఒప్పందంలోని మొదటి అధికరణం, సభ్య దేశాలు ఒకరి భూభాగ సమగ్రత, సార్వభౌమాధికారం, అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన సరిహద్దులకు ఎదురయ్యే ముప్పును తొలగించడానికి “అవసరమైన అన్ని మార్గాలను” ఉపయోగించాలని పేర్కొంది. ఒప్పందాన్ని ఆమోదించేందుకు టర్కీ పార్లమెంటు గత వారం ప్రారంభించిన ప్రయత్నాలు ఇంకా కొనసాగుతుండగా, పాకిస్థాన్ కూడా గత వారం ఈ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించింది.
