న్యూఢిల్లీ: సంయుక్త కిసాన్ మోర్చా (SKM) నవంబర్ 26న న్యూఢిల్లీ సహా దేశవ్యాప్తంగా భారీ నిరసన ప్రదర్శనలు చేపట్టనుంది. 2020-21లో ఏడాది పాటు సాగించిన తమ ఆందోళన తర్వాత రైతులకు ఇచ్చిన హామీలను నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం నిలబెట్టుకోవడంలో విఫలమైందని ఆరోపిస్తూ, మరో విడత నిరసనలకు పిలుపునిచ్చింది.
కనీస మద్దతు ధర (ఎంఎస్‌పి)ను పరిశీలించేందుకు ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేయడం, నిరసనకారులపై కేసులను ఉపసంహరించుకోవడం, ఆందోళన సమయంలో మరణించిన రైతుల కుటుంబాలకు పరిహారం అందించడం, ఏదైనా విద్యుత్ బిల్లును తీసుకువచ్చే ముందు సంబంధిత వర్గాలతో సంప్రదింపులు జరపడం వంటి అంశాలపై 2021 డిసెంబర్ 9న ప్రభుత్వం తమకు లిఖితపూర్వక హామీలు ఇచ్చిందని నిన్న విడుదల చేసిన ఒక ప్రకటనలో రైతు సంఘం పేర్కొంది.
ఈ హామీలు ఇచ్చి దాదాపు 1,800 రోజులు గడిచినా, ఏ ఒక్కటీ నెరవేరలేదని ఎస్‌కెఎం తెలిపింది. 756 మంది రైతులు మరణించిన తర్వాత ముగిసిన 380 రోజుల ఆందోళనను, ప్రభుత్వం ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక హామీ ఆధారంగా విరమించుకున్నట్లు ఆ సంస్థ తెలిపింది.
నవంబర్ 12న కిసాన్ తక్ భారత్ వ్యవసాయ సదస్సులో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగించిన ఒక రోజు తర్వాత ఈ ప్రకటన వెలువడింది. తన ప్రసంగంలో మోదీ, భారతదేశ వ్యవసాయ వృద్ధి, ఉత్పత్తిని ప్రముఖంగా ప్రస్తావిస్తూ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మరింతగా ఉపయోగించుకోవాలని, రైతుల ఆదాయాలను వైవిధ్యపరచాలని పిలుపునిచ్చారు.
వ్యవసాయ రంగంపై ప్రధాని అసంపూర్ణ చిత్రాన్ని అందిస్తున్నారని ఎస్‌కేఎం ఆరోపించింది. రికార్డు స్థాయిలో ఉత్పత్తి జరిగినంత మాత్రాన రైతులకు మెరుగైన రాబడి రాదని వాదించింది. రైతులు ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేస్తున్నప్పటికీ, వారి పంటలకు లాభదాయకమైన ధరలు అందడం లేదని పేర్కొంది.
కనీస మద్దతు ధర (MSP)ను పరిశీలించడానికి కేంద్రం ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ కూర్పు, పనితీరును కూడా ఆ సంస్థ ప్రశ్నించింది. జూలై 2022లో ఏర్పాటు చేసిన ఈ కమిటీలో 29 మంది సభ్యులు ఉండగా, వారిలో 18 మంది ప్రభుత్వ అధికారులు లేదా రాష్ట్ర సంస్థలతో సంబంధం ఉన్న నిపుణులు ఉన్నారని తెలిపింది. మాజీ వ్యవసాయ కార్యదర్శి సంజయ్ అగర్వాల్‌ను ఈ కమిటీకి చైర్‌పర్సన్‌గా నియమించడాన్ని ఎస్‌కేఎం (SKM) వ్యతిరేకించింది. నిరసన తెలిపిన రైతులతో చర్చలు జరిగిన సమయంలో, ఆయన అప్పట్లో అమల్లో ఉండి, ఆ తర్వాత రద్దు చేసిన వ్యవసాయ చట్టాలను సమర్థించారని ఎస్‌కేఎం పేర్కొంది.
ఈ కమిటీ ఏర్పాటు వల్ల రైతులకు కనీస మద్దతు ధర (MSP)కి చట్టపరమైన హామీ లభించలేదని ఎస్‌కేఎం తెలిపింది. ఇంధన ధరల విషయంలోనూ, పీఎం-కిసాన్ (PM-KISAN) పథకం ద్వారా రైతులకు కల్పిస్తున్న ఉపశమనం విషయంలోనూ ప్రభుత్వం చేస్తున్న వాదనలను ఈ సంస్థ సవాలు చేసింది. నవంబర్ 13న ఢిల్లీలో డీజిల్ ధర లీటరుకు రూ. 95.20గా ఉందని పేర్కొన్న ఎస్‌కేఎం, ఇంధన ధరల భారం రైతులపై ఇంకా కొనసాగుతోందని తెలిపింది.
పీఎం-కిసాన్ పథకం కింద ఏటా ఇచ్చే రూ. 6,000 సాయం, ఒక రైతు కుటుంబానికి రోజుకు కేవలం రూ. 16 మాత్రమే అవుతుందని ఎస్‌కేఎం వాదించింది. ఉదాహరణకు, రెండు హెక్టార్లలో సాగు చేసే రైతు ఒక సీజన్‌లో 180 లీటర్ల డీజిల్‌ను ఉపయోగిస్తే, కేవలం లీటరుకు రూ. 7 ధర పెరగడం వల్లనే ఆయనకు రూ. 1,260 నష్టం వాటిల్లుతుందని పేర్కొంది.
వ్యవసాయ రంగ పనితీరును ప్రభుత్వం అతిగా అంచనా వేసి చెబుతోందని కూడా ఆ ప్రకటనలో ఆరోపించారు. అధికారిక ఆర్థిక గణాంకాలను ఉటంకిస్తూ, వ్యవసాయ రంగంలో నాలుగు శాతం వృద్ధి నమోదైందన్న మోదీ వాదనను ఎస్‌కేఎం తప్పుబట్టింది. వ్యవసాయ ఉత్పత్తిలో వృద్ధి కనిపించినప్పటికీ, అది రైతుల ఆదాయం పెరిగేలా చేయలేదని వాదించింది.
పంట ధరల విషయానికి వస్తే, మహారాష్ట్రలో సోయాబీన్ ధర క్వింటాలుకు రూ. 3,400–3,900గా ఉందని, కానీ దీనికి కనీస మద్దతు ధర (MSP) రూ. 4,892గా ఉందని ఎస్‌కేఎం పేర్కొంది. అలాగే, పత్తి ధరలు రూ. 6,200–6,300గా ఉండగా, వాటికి నిర్ణయించిన కనీస మద్దతు ధర రూ. 7,122గా ఉందని తెలిపింది. అలాగే భారతదేశ వ్యవసాయ వాణిజ్య మిగులు (trade surplus) తగ్గడాన్ని, పత్తి దిగుమతులు పెరుగుతుండటాన్ని కూడా ఎస్‌కేఎం ఎత్తిచూపింది.
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) తాజా గణాంకాలను ప్రస్తావిస్తూ, 2024లో వ్యవసాయ రంగంలో ఉన్న వ్యక్తులలో 10,546 మంది ఆత్మహత్యలకు పాల్పడ్డారని, వీరిలో 4,633 మంది రైతులు/సాగుదారులు మరియు 5,913 మంది వ్యవసాయ కూలీలు ఉన్నారని ఆ సంస్థ పేర్కొంది. ఎస్‌కెఎం ఉటంకించిన గణాంకాల ప్రకారం, మహారాష్ట్రలో అత్యధికంగా 3,824 మంది ఇలాంటి మరణాలు సంభవించాయి.
2021 అక్టోబర్‌లో ఒక ఎస్‌యూవీ ఢీకొని నలుగురు రైతులు మరణించిన లఖింపూర్ ఖేరీ హింసాకాండ విషయాన్ని కూడా ఎస్‌కెఎం లేవనెత్తింది. విచారణ ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉండగానే, ఈ కేసులో ప్రధాన నిందితుడైన ఆశిష్ మిశ్రాను దీపావళికి తన స్వస్థలానికి వెళ్లేందుకు అనుమతించిన సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయాన్ని అది విమర్శించింది. ప్రాసిక్యూషన్ తరఫున 64 మంది సాక్షులను ఇంకా విచారించాల్సి ఉందని ఆ సంస్థ తెలిపింది.
నవంబర్ 26న జరగనున్న ఆందోళన కోసం, ఎస్‌కెఎం ఏడు డిమాండ్లను జాబితా చేసింది. వాటిలో సమగ్ర ఉత్పత్తి వ్యయం (C2) కంటే 50 శాతం అధికంగా కనీస మద్దతు ధర (MSP)కు హామీ ఇస్తూ, కొనుగోళ్లకు భరోసా కల్పించే చట్టం; సమగ్ర రుణమాఫీ; రైతు ఆత్మహత్య వల్ల నష్టపోయిన ప్రతి కుటుంబానికి రూ. 25 లక్షల పరిహారం; పెన్షన్లు, బీమా; విద్యుత్ ప్రైవేటీకరణకు ముగింపు పలకడం వంటివి ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వం సీడ్ బిల్లు, 2025ను ఉపసంహరించుకోవాలని, రైతులు, గిరిజన వర్గాల భూ హక్కులను పరిరక్షించాలని, భారత్-అమెరికా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని, ఇతర స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలను తిరస్కరించాలని కూడా ఈ సంస్థ డిమాండ్ చేసింది. నాలుగు కార్మిక చట్టాలను రద్దు చేయాలని, మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA)ను పునరుద్ధరించాలని ఎస్‌కేఎం పిలుపునిచ్చింది. కాగా, రైతులు చారిత్రాత్మక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించి ఆరేళ్లు పూర్తవుతున్న సందర్భంగా ఈ తాజా నిరసనలకు శ్రీకారం చుట్టడం గమనార్హం.
