ఇంఫాల్: మణిపూర్లో జనాభా లెక్కలకు ముందే ఎన్ఆర్సి చేపట్టాలన్న నిరసనల నేపథ్యంలో, ఆ రాష్ట్రంలో జనాభా లెక్కలను కేంద్రం వాయిదా వేసింది. అయితే, నిరసనకారులు ప్రధానంగా డిమాండ్ చేస్తున్న జాతీయ పౌర పట్టిక (NRC) అమలుపై ప్రస్తుతానికి ఎటువంటి అధికారిక ప్రకటన చేయకుండా కేంద్రం మౌనం వహించింది.
కాగా, జనగణన వాయిదాకు కేంద్రానికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ, అధికార బీజేపీ రాష్ట్ర విభాగం ఇంఫాల్లో ముఖ్యమంత్రి యుమ్నం ఖేమ్చంద్ సింగ్ను సన్మానించింది. అయితే, పార్టీ , ప్రభుత్వంలో వ్యక్తమైన ఆ సంతోషం బయట పెద్దగా కనిపించలేదు. ఎందుకంటే, తమ ప్రధాన డిమాండ్ అయిన ఎన్ఆర్సి నవీకరణపై కేంద్రం ఎలాంటి ప్రకటన చేయకపోవడంతో లోయలోని సంస్థలు తమ నిరసనను కొనసాగించాయి. “మా నిరసనను మరింత తీవ్రతరం చేస్తాం,” అని మంగళవారం ఇంఫాల్లోని పలు ఇమా కీథెల్స్ (మహిళల మార్కెట్లు) ముందు వందలాది మంది ఇమాలు లేదా మహిళలు వీధుల్లోకి రాగా ఒక మహిళా నిరసనకారిణి నినాదాలు చేసింది.
ఎన్ఆర్సిపై కేంద్రం నిర్ణయం తీసుకోకపోతే “బంద్” చేపడతామని వారు హెచ్చరించారు. లోయకు చెందిన 14 పౌర సమాజ సమూహాల నాయకులు ఇంఫాల్లో కేంద్ర మంత్రి రామ్దాస్ అథవాలేను కలిసి, ఎన్ఆర్సి నవీకరణపై త్వరగా ప్రకటన చేయాలని ఒత్తిడి చేశారు.
నాగా-కుకీ ఘర్షణ
ఫిబ్రవరి నుండి నాగాలు, కుకీల మధ్య కొనసాగుతున్న ఘర్షణను ఎదుర్కోవడంలో కేంద్రం పాత్రపై కూడా ప్రశ్నలు ఎదురవుతున్నాయి. ఈ ఘటనల్లో నాగా, కుకీ వర్గాల నుండి చెరో 18 మంది చొప్పున కనీసం 36 మంది మరణించారు.
ఉప ముఖ్యమంత్రి లోసీ దిఖోతో సహా తొమ్మిది మంది నాగా ఎమ్మెల్యేలు సోమవారం కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాకు రాసిన లేఖలో, “నిష్పక్షపాత, నిర్ణయాత్మక చర్య” కోసం కేంద్రం తక్షణమే జోక్యం చేసుకోవాలని కోరారు. మణిపూర్లోని ప్రస్తుత పరిస్థితిని “క్లిష్టమైనది, అస్థిరమైనది”గా అభివర్ణిస్తూ, కుకీ వర్గానికి చెందిన మరో ఉప ముఖ్యమంత్రి నెమ్చా కిప్జెన్తో సహా కుకీ నాయకులపై చర్య తీసుకోవాలని ఎమ్మెల్యేలు డిమాండ్ చేశారు.
ప్రధానంగా కుకీ ఆధిపత్యం గల కాంగ్పోక్పి జిల్లాలో ‘అమాయక నాగా పౌరులు’ పదేపదే హత్యకు గురవుతున్న ఘటనపై తమ సమాజం ‘నిర్ణయాత్మక చర్య’ కోరుకుంటోందని ఒక నాగ ఎమ్మెల్యే మీడియాతో అన్నారు.
జూన్లో ఆరుగురు నాగ గ్రామస్థుల హత్యలో ప్రమేయం ఉన్నట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న కుకీ మిలిటెంట్లపై కేంద్రం ‘నిష్క్రియాత్మకత’ కారణంగానే ఈ ఘర్షణ కొనసాగుతోందని ఆయన ఆరోపించారు.
హత్యకు గురైన ఆరుగురు గ్రామస్థుల మృతదేహాలు ఇప్పటికీ ఇంఫాల్లోని ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి మార్చురీలో ఉన్నాయి. ఈ కేసును NIAకి అప్పగించి, పలువురు కుకీలను అరెస్టు చేసినప్పటికీ, డిప్యూటీ సీఎం పదవి నుండి నెమ్చా కిప్జెన్ (Nemcha Kipgen)ను తొలగించాలని, కుకీ సాయుధ సమూహాలతో కుదుర్చుకున్న ‘సస్పెన్షన్ ఆఫ్ ఆపరేషన్స్’ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయాలని నాగా వర్గాలు గట్టిగా డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
నాగాలపై దాడుల కోసం నెమ్చా భర్త నాయకత్వంలోని కుకీ సాయుధ సమూహమైన KNF (B)తో కిప్జెన్ కార్యాలయం కుమ్మక్కైందని నాగా ఎమ్మెల్యేలు ఆరోపించారు. “కేంద్రం గనుక నిర్దిష్టమైన చర్యలు తీసుకోకపోతే పరిస్థితి అదుపు తప్పిపోతుంది” అని ఒక ఎమ్మెల్యే అన్నారు. మంగళవారం నాడు, కాంగ్పోక్పి (Kangpokpi)లో నాగా, కుకీ గ్రామాలకు సంబంధించిన అగ్నిప్రమాద ఘటనలు (నిప్పుపెట్టడం వంటివి) నమోదయ్యాయి. ప్రాదేశిక నియంత్రణ కోసం జరుగుతున్న పోరాటమే ఈ నాగా-కుకీ సంఘర్షణకు మూల కారణమని చెబుతున్నారు.
కుకీల వైఖరి
వచ్చే ఏడాది జరగనున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సిద్ధమవుతున్న బీజేపీకి… కుకీలను, NRC పట్ల వారి వ్యతిరేకతను నిర్వహించడం మరో సవాలుగా మారింది. ఒక నిర్దిష్ట రాష్ట్రంలో NRC ప్రక్రియను నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగంలో ఎటువంటి నిబంధనా లేదని కుకీ సంస్థలు తాజాగా పేర్కొన్నాయి.
“NRC అనేది ఒక జాతీయ స్థాయి ప్రక్రియ. అస్సాం NRC అనేది 1985 నాటి అస్సాం ఒప్పందం ప్రకారం చేపట్టారు. కాబట్టి, కేవలం మణిపూర్లో మాత్రమే NRCని నిర్వహించే ఏ ప్రయత్నమైనా వివక్షాపూరితమే కాకుండా రాజ్యాంగ విరుద్ధం కూడా,” అని కుకీ జో కౌన్సిల్ (KZC) ప్రతినిధి గింజా వువాల్జోంగ్ (Ginza Vualzong) అన్నారు.
మైతేయిలు, నాగాలతో సంఘర్షణను ముగించడానికి ‘కేంద్రపాలిత ప్రాంతం’ (Union Territory) కావాలన్న తమ డిమాండ్పై KZC కేంద్రంతో చర్చలు జరుపుతోంది. ప్రస్తుతం ఏడుగురు బీజేపీ ఎమ్మెల్యేలు కుకీ వర్గానికి చెందినవారు ఉన్నారు. పరిస్థితి పట్ల ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ, సీఎం సింగ్ మంగళవారం నాడు అన్ని వర్గాల ప్రజలను బంద్, సమ్మెలకు దూరంగా ఉండాలని విజ్ఞప్తి చేశారు.
“మణిపూర్ ప్రజల భావోద్వేగాలు, ఆకాంక్షలు, ఆందోళనల పట్ల కేంద్రంలోని బీజేపీ జాతీయ నాయకత్వానికి పూర్తి అవగాహన ఉంది. రాష్ట్రంలో ‘ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్’ విధానం (2020) అమలు చేయడం అనేది ఈ అవగాహనకు ఒక ముఖ్యమైన నిదర్శనం,” అని సీఎం ఖేమ్చంద్ సింగ్ ‘X’ (ట్విట్టర్)లో పోస్ట్ చేశారు.
మైతేయిలు, నాగాల డిమాండ్ మేరకు జన గణనను వాయిదా వేయాలన్న కేంద్రం నిర్ణయాన్ని ప్రశ్నిస్తూ, కుకీ జో కౌన్సిల్ మంగళవారం నాడు రాష్ట్రపతి పాలనను తిరిగి విధించాలని డిమాండ్ చేసింది. ఖేమ్చంద్ సింగ్ నేతృత్వంలోని కొత్త ప్రభుత్వం కూడా తమ వర్గానికి రక్షణ కల్పించడంలో విఫలమైందని వారు పేర్కొన్నారు.
