ఛోటా ఉదయ్‌పూర్ : గుజరాత్‌లోని ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో విద్యా హక్కు చట్టం (RTE) అమలులో సమస్యలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మూతపడటం, నాణ్యమైన విద్య అందుబాటులో లేకపోవడం, పిల్లలు బడికి వెళ్ళకపోవడం, టీచర్ల కొరత, ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు ప్రధాన సమస్యలు. దీనికి జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) కూడా తోడైంది. ఈ విధానం కింద హేతుబద్ధీకరణ ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో విద్యాహక్కు అమలు ఆటంకమైంది.

క్షేత్ర స్థాయిలో పరిస్థితిని గమనిస్తే…తూర్పు గుజరాత్‌లోని ఆదివాసీ ప్రాంతాలలో అనేక పాఠశాలలు ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో, లేదంటే అసలు ఉపాధ్యాయుడే లేకుండా నడుస్తున్నాయి. భవనాలు ఉన్నాయి. నమోదు రిజిస్టర్‌లు ఉంటాయి. పాఠ్యపుస్తకాలు, పలకలు, బ్యాగులు,పెన్సిళ్లు కూడా వస్తాయి. కానీ పాఠాలు చెప్పే టీచర్లు అప్పుడప్పుడు మాత్రమే వస్తారు. పిల్లలు తరచుగా ఉపాధ్యాయుల కోసం గంటల తరబడి వేచి ఉంటారు. కానీ, వారు ఎప్పుడూ గాని రారు.

ఉపాధ్యాయులను ట్రాక్ చేయడం
గుజరాత్ తూర్పు అంచున కూర్చున్న చోటా ఉదేపూర్ ఈశాన్యంలో మధ్యప్రదేశ్, ఆగ్నేయంలో మహారాష్ట్ర సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం… చోటా ఉదయ్‌పూర్ గుజరాత్‌లోని మూడవ అతిపెద్ద ఆదివాసీ-ఆధిపత్య జిల్లా, వారి జీవనోపాధి తరచుగా వ్యవసాయం, పశుపోషణ, అటవీ, రోజువారీ కూలీ కార్మికులతో కూడుకున్నది. ఇది జిల్లా అటవీ-సంపన్న భౌగోళికంతో ముడిపడి ఉంది. ఆదివాసీ జనాభాకు ప్రభుత్వ సేవలు, అభివృద్ధిని అందించేందుకు వీలుగా చోటా ఉదయ్‌పూర్‌ను 2013లో వడోదర నుండి వేరు చేశారు.

అయినా లాభం లేకుండా పోయింది. ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు టీచర్లు సరిగ్గా రాకపోవడంతో ఆ ప్రాంతంలో విద్య… విద్యార్థుల, తల్లిదండ్రులకు ఒక పోరాటంగానే మిగిలిపోయింది.

గుజరాత్‌లో మొత్తం విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి తీవ్రమైన ప్రాంతీయ అసమానతలను కప్పిపుచ్చుతుందని అధికారిక డేటా చూపిస్తుంది. గుజరాత్ ప్రాథమిక స్థాయిలో విద్యా హక్కు ప్రమాణం 30:1 నికి అనుగుణంగా ఉందని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అసెంబ్లీకి చెప్పినప్పటికీ, విద్యా శాఖ రికార్డులు, శాసనసభ ప్రశ్నలకు ఇచ్చిన సమాధానాలు, చోటా ఉదయ్‌పూర్, దాహోద్, నర్మద, తాపి వంటి ఆదివాసీలు ఎక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో సింగిల్-టీచర్, జీరో-టీచర్ పాఠశాలలు కొనసాగుతున్నాయని చూపిస్తున్నాయి.

అనేక సందర్భాల్లో మంజూరు చేసిన పోస్టులు సంవత్సరాలుగా ఖాళీగా ఉన్నాయి. దీనివల్ల ఒక ఉపాధ్యాయుడు ఒకేసారి పలు తరగతులను నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. గుజరాత్ అసెంబ్లీలో ప్రతిపక్షాలు, ఆదివాసీ ప్రాంత ఎమ్మెల్యేలు ఈ సమస్యను పదేపదే లేవనెత్తారు. మారుమూల పాఠశాలల నుండి తరచుగా ఉపాధ్యాయ బదిలీలు, “ఉపాధ్యాయ హేతుబద్ధీకరణ” విధానాల వైఫల్యమే దీనికి కారణమని వారు ఆరోపించారు. ప్రభుత్వం లిఖితపూర్వక సమాధానాలలో కొరతను అంగీకరించింది. కానీ, తాత్కాలిక ఏర్పాట్లు, పునఃపంపిణీ సరిపోతుందని పేర్కొంది.

ఉదాహరణకు నస్వాడి ప్రస్తుతం 239 మంది ఉపాధ్యాయులు – లేదా బోధనా సిబ్బందిలో 50% – అవసరానికి మించి ఉన్నారని, గత ఒకటిన్నర సంవత్సరాలుగా ధర్సిమెల్‌లో ఏకైక ఉపాధ్యాయుడిగా ఉన్న రాథోడ్ అన్నారు.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పంచుకున్న డేటా ప్రకారం… రాష్ట్రంలోని దాదాపు 32,000 పాఠశాలల్లో 1,606 వరకు ప్రభుత్వ నిర్వహణలోని ప్రాథమిక పాఠశాలలు 2023లో 1 నుండి 8 తరగతుల విద్యార్థులందరికీ ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో పనిచేస్తున్నాయి. 2022లో, ఒకే ఉపాధ్యాయుడు నడుపుతున్న 700 పాఠశాలలు మాత్రమే ఉన్నాయి – కాబట్టి ఆ సంఖ్య రెండేళ్లలో దాదాపు రెట్టింపు అయింది. రాష్ట్ర విద్యా మంత్రి కుబేర్ దిండోర్ అసెంబ్లీలో ఈ పెరుగుదలకు ప్రధానంగా విద్యావేత్తలను వారు ఎంచుకున్న ప్రదేశాలకు బదిలీ చేయడం కారణమని పేర్కొన్నారు.

ఉచిత,నిర్బంధ విద్య హక్కు (ఆర్‌టిఇ) చట్టం ప్రకారం… ప్రాథమిక పాఠశాలలకు కనీస నిబంధనలు, ప్రమాణాలను ఈ చట్టం నిర్దేశిస్తుంది – ఇందులో చేరిన విద్యార్థుల సంఖ్య ఆధారంగా పాఠశాలల్లో ఎంతమంది ఉపాధ్యాయులు ఉండాలో కూడా ఉంటుంది. ఈ చట్టం ప్రకారం… ఒకటి నుండి ఐదవ తరగతి వరకు 60 మంది వరకు విద్యార్థులు ఉన్న పాఠశాలలో కనీసం ఇద్దరు ఉపాధ్యాయులు ఉండాలి; 61–90 మంది విద్యార్థులకు ముగ్గురు, 91–120 మందికి నలుగురు, ఆపై అదే విధంగా ఉపాధ్యాయులు అవసరం. ఈ నిబంధన ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే, పెద్ద పాఠశాలలు కేవలం ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో నడవకుండా, ఒకటి కంటే ఎక్కువ మంది ఉపాధ్యాయులతో పనిచేయాలని నిర్ధారించడం. అలాగే విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి (ప్రాథమిక స్థాయిలో 30:1) కేవలం పేరుకే కాకుండా ఆచరణలో కూడా పాటించాలి.