రామ్ పూనియాని….🖋️

ఏప్రిల్ 14న మనం మరోసారి బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ జయంతిని జరుపుకోబోతున్న తరుణంలో, ‘కుల నిర్మూలన’ గురించి ఆయన బోధించిన ప్రధాన సిద్ధాంతం ప్రస్తుత స్థితి ఏమిటని కూడా ఆలోచించాల్సిన సమయం ఇది. ‘హిందూ’ అనే పదం వాడుకలోకి రాకముందే, హిందూ సమాజ ఆచారాలలో కుల-వర్ణ వ్యవస్థ కేంద్రంగా ఉంది. వేదాల నుండి మనుస్మృతి వరకు, ఇక్కడ గౌరవించుకునే అనేక ఇతర గ్రంథాల వరకు, మన పవిత్ర గ్రంథాలు కఠినమైన వర్ణ-జాతి నియమాలను నిర్దేశించాయి. ఈ వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా గళం విప్పిన మొదటి వ్యక్తి గౌతమ బుద్ధ భగవానుడు. దీనిని బాబాసాహెబ్ ఒక ‘విప్లవం’ అని పిలిచారు. దీని తరువాత, పుష్యమిత్ర శుంగ నుండి మొదలుకొని, బౌద్ధమతం, అది బోధించిన విలువలు వ్యతిరేకించారు. ప్రతి-విప్లవం అని పిలుచుకున్న ఈ కాలం, కుల-వర్ణ వ్యవస్థను దూకుడుగా పునరుద్ధరించడానికి దారితీసింది. భారతదేశం నుండి బౌద్ధమతం తుడిచిపెట్టుకుపోయింది, అయితే అనేక దక్షిణ,తూర్పు ఆసియా దేశాలలో ఇది వర్ధిల్లింది.

కుల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా వచ్చిన తదుపరి ప్రధాన పోరాటం కబీర్, రైదాస్, దాదు వంటి సాధువుల నుండి వచ్చింది. ఈ సాధువులు ఆచారాలు, పురోహిత వర్గ ప్రాధాన్యతకు భిన్నంగా మానవతావాదాన్ని సమర్థించారు. సమాజంలో సమానత్వం గురించి మాట్లాడారు. వారి వాక్చాతుర్యం చాలా శక్తివంతమైనది, కానీ కుల వ్యవస్థ ప్రధాన లబ్ధిదారులైన భూస్వాములతో పొత్తు పెట్టుకున్న పురోహిత వర్గం నుండి వారు తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నారు. బ్రిటిష్ వలస పాలన కాలంలో, అన్ని లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, ఈ అమానవీయ వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా ఆధునిక విద్యా వ్యవస్థతో పోరాటం మొదలైంది. ఆధునిక కాలంలో సమానత్వ వాక్చాతుర్యం జ్యోతిరావు ఫూలేతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆయన నిమ్న కులాల విద్యకు ఉన్న వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొని, దళిత-ఓబీసీలకు విద్య, సమాన హోదాను అందించడంలో విజయం సాధించారు. ఆధునిక పారిశ్రామికీకరణ దీనికి మరింత ఊపునిచ్చింది. సమానత్వంతో కూడిన సమాజం కోసం పోరాటం ఇక్కడే పాతుకుపోయింది.

స్త్రీలను పురుషుల కంటే తక్కువగా చూసే వ్యవస్థ కఠినత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటానికి, జ్యోతిరావు,సావిత్రిబాయి ఫూలే ప్రారంభించిన మహిళా విద్యా ఉద్యమం ఒక ఆదర్శవంతమైన మార్గంగా నిలిచింది. ఈ ప్రక్రియను ప్రోత్సహించడానికి ఫాతిమా షేక్ సావిత్రిబాయితో దృఢంగా నిలబడ్డారు. సామాజిక న్యాయం కోసం సాగిన ఈ ప్రస్థానంలో బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ ముందడుగు వేశారు. ప్రజా తాగునీటి కోసం (చావ్‌దార్ తలావ్), ఆలయ ప్రవేశం కోసం (కలారం మందిర్) జరిగిన ఉద్యమాలు ఆయన చేసిన కృషికి నిదర్శనం. కుల వ్యవస్థకు మతపరమైన ఆమోదానికి వ్యతిరేకత మనుస్మృతిని దహనం చేయడం రూపంలో వ్యక్తమైంది. పెరియార్ రామస్వామి నాయకర్ ఆత్మగౌరవ ఉద్యమం సమాజ మనస్సాక్షిని కదిలించేంత శక్తివంతమైనదిగా నిలిచింది. ఈ ప్రయత్నాలన్నీ మహాత్మా గాంధీ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి సమాంతరంగా సాగి, భారత రాజ్యాంగం కోసం రాజ్యాంగ సభలో చర్చలు జరిపే ప్రక్రియతో పరాకాష్టకు చేరుకున్నాయి. అంబేద్కర్ ముసాయిదా కమిటీకి ఛైర్మన్ కావడం కేవలం ప్రతీకాత్మకం కాదు, అది సమానత్వ విలువల కోసం ఈ మహనీయుడు పోషించిన కీలక పాత్రను ప్రతిబింబించింది.

సమానత్వం వైపు సాగుతున్న ఈ సామాజిక మార్పు ప్రక్రియకు వ్యతిరేకత బీజాలు సమాజంలోనే ఉన్నాయి. అవి మొదట హిందూ మహాసభలో, ఆ తర్వాత ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌లో ప్రతిఫలించాయి. దళిత-ఓబీసీ ఉద్యమం, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ సిద్ధాంతానికి మూలమైన లోతుగా పాతుకుపోయిన కుల, లింగ వివక్షాపూరిత శ్రేణులను కదిలించిన ఒక ప్రధాన ముందడుగు. సమాజంలో సమానత్వం కోసం దళితులు చేస్తున్న పోరాటానికి వ్యతిరేకంగా ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ఆవిర్భవించింది, క్రమంగా తన అధికారాన్ని పటిష్టం చేసుకోవడానికి ముస్లింలను తమ బాహ్య శత్రువులుగా చిత్రీకరించడం ద్వారా క్రమంగా తన అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసుకుంది. మనుస్మృతి దాని ప్రధాన స్తంభం కాగా, ఇస్లాం మరియు ముస్లింల పట్ల వ్యతిరేకత దాని ఎదుగుదలకు ఒక ముసుగుగా పనిచేసింది. తన శిక్షణా మాడ్యూళ్ల ద్వారా, ప్రచారకులుగా (పూర్తికాల కార్యకర్తలు, బ్రహ్మచారులు), వాలంటీర్లుగా మారిన యువకులను ఆకర్షించి, అది తన ప్రభావాన్ని కొనసాగించింది. తద్వారా ఇది తనను తాను బలోపేతం చేసుకుంటూ వచ్చింది.

రాజ్యాంగం ఎస్సీ/ఎస్టీలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించినప్పటికీ, దానికి వ్యతిరేకంగా మాటల ద్వారా సూక్ష్మ ప్రచారం కొనసాగింది. ఇది 1980లో దళితులపై హింసకు, 1985లో ఓబీసీలపై హింసకు దారితీసింది, ఈ రెండు ఘటనలూ అహ్మదాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లో జరిగాయి. మండల్ అమలు సామాజిక న్యాయం వైపు ప్రయాణానికి తోడ్పడింది. మండల్ అమలు ప్రక్రియ నుండి దృష్టి మరల్చడానికి హిందూ జాతీయవాదులు తమ కమండలం, రామ మందిరం, గోవు, లవ్ జిహాద్‌లను ముఖ్యంగా బలోపేతం చేయడం ద్వారా స్పందించారు. యూత్ ఫర్ ఈక్వాలిటీ వంటి సంస్థలు మండల్‌కు వ్యతిరేకతను మరింత బలపరిచాయి.

భూ సంస్కరణల ప్రక్రియ అసంపూర్తిగా మిగిలిపోవడం, మత పెద్దలు,భూస్వాములు తమ రూపాన్ని మార్చుకుంటూనే ఉండటం, వారు కనుమరుగు కాకపోవడంతో, ఈ రిజర్వేషన్ల ప్రక్రియను పాతుకుపోయిన శక్తులు అంగీకరించలేదు. కుల ఆధారిత రిజర్వేషన్ల ప్రక్రియను నీరుగార్చడానికి, వారు దానికోసం ఆర్థిక ప్రమాణాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ‘తగిన అభ్యర్థి దొరకలేదు’ అని పేర్కొంటూ పక్షపాత ఎంపిక కమిటీల వల్ల విద్యా రంగంలోని రిజర్వ్డ్ పోస్టులు భర్తీ కాలేదు. హిందూ జాతీయవాద భావజాలం, ఆలోచనలు పెరగడంతో, సామాజిక న్యాయం వైపు సాగే ప్రయాణాన్ని అడ్డుకోవడానికి కొత్త కొత్త శక్తులు పుట్టుకొస్తున్నాయి.

చాలాకాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న కుల గణన డిమాండ్‌కు వ్యతిరేకత వచ్చింది. ఇది ఇప్పుడు ఆమోదించారు. దీని ఫలితాల ద్వారా మనం కులాల స్థితిగతుల గురించి, అలాగే వాటి దయనీయ పరిస్థితి గురించి తెలుసుకోగలుగుతాము. మరొక సమస్య అత్యంత సూక్ష్మ స్థాయిలో పనిచేస్తోంది.

ఇది ముఖ్యంగా విద్యాసంస్థలలో, సాధారణంగా సమాజంలో ఎస్సీ/ఎస్టీ వర్గాలకు జరుగుతున్న అవమానం. సమాజంలోని అణగారిన వర్గాల పట్ల జరిగే ఈ సూక్ష్మమైన అవమానాలు, దళిత/ఎస్టీ అభ్యర్థుల ఆత్మహత్యల సంఖ్య పెరగడానికి దారితీశాయి. రోహిత్ వేముల సంస్థాగత హత్య, మానవతా విలువలున్న ఎంతో మందిని తీవ్రంగా కలచివేసింది. సైన్స్ రచయిత కావాలనుకున్న ఒక దళిత బాలుడు హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో అత్యంత దారుణమైన వేధింపులకు గురై ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. రోహిత్ చట్టం రూపొందించినప్పటికీ, అది అమలు కాలేదు. ముంబైలోని నాయర్ ఆసుపత్రిలో పాయల్ తడ్వి ఉదంతం మనల్ని తీవ్రంగా కదిలించింది. డాక్టర్ పాయల్ తడ్వి తన పై అధికారుల చేతిలో నిత్యం అవమానాలకు గురై, ఆత్మహత్య చేసుకునేలా ఒత్తిడికి లోనయ్యారు. ముంబై ఐఐటీలో దర్శన్ సోలంకిని తోటి విద్యార్థులు పలు సందర్భాల్లో ఎగతాళి చేయడంతో, అతను కూడా ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. ఇవి కేవలం కొన్ని ఉదాహరణలు మాత్రమే; ఇలాంటి కేసులు లెక్కలేనన్ని ఉన్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో, ఉన్నత విద్యాసంస్థలలో సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు ఉద్దేశించిన విశ్వవిద్యాలయ నిధుల సంఘం (యూజీసీ) నిబంధనలు, 2026, జనవరి 13, 2026న నోటిఫై చేసారు. ఇది భారతదేశంలోని అన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో కఠినమైన వివక్ష వ్యతిరేక చర్యలను తప్పనిసరి చేసింది. కుల, లింగ, వైకల్య వివక్షలను లక్ష్యంగా చేసుకుని సమానత్వాన్ని నిర్ధారించడమే దీని ఉద్దేశ్యం. సమాన అవకాశాల కేంద్రాలు (ఈఓసీ), ఈక్విటీ కమిటీలు, 24/7 హెల్ప్‌లైన్‌లను ఏర్పాటు చేయడం, ఈక్విటీ అంబాసిడర్లను నియమించడం వంటివి ఇందులోని కీలక ఆదేశాలలో ఉన్నాయి. దీనికి భారీ వ్యతిరేకత, పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు జరిగాయి. ఈ విషయం కోర్టుకు వెళ్ళగా, యూజీసీ ఆదేశాన్ని కోర్టు కొట్టివేసింది.

ఈ రోజు మనం డాక్టర్ అంబేద్కర్ ను స్మరించుకుంటున్నప్పుడు, సామాజిక సమానత్వం వైపు సాగే ప్రయాణానికి ప్రధానమైన, సూక్ష్మమైన వ్యతిరేకత, బాగా పాతుకుపోయిన ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ నుండి వస్తోందని మనం తెలుసుకోవాలి. అది తన తిరోగమన ఎజెండాను పలు మార్గాల ద్వారా వ్యాప్తి చేస్తోంది. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ముస్లిం వ్యతిరేక ఎజెండా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, దాని దళిత వ్యతిరేక ఎజెండా మరింత సూక్ష్మమైనది. కుల నిర్మూలన అనే కలను సాకారం చేసుకోవడానికి దీనిని ఎదుర్కోవలసి ఉంది.

( ముస్లిం మిర్రర్ సౌజన్యంతో )