న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో గణనీయసంఖ్యలో ముస్లింలు ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో ముస్లింలకు మాత్రం తగిన ప్రాతినిధ్యం లభించడం లేదు. రాష్ట్ర జనాభాలో 27% వాటాతో రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యే ముస్లిం రాజకీయ నాయకుల సంఖ్య మాత్రం తక్కువగానే ఉంది.

2021 పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 44 మంది ముస్లిం ఎమ్మెల్యేలు ఎన్నికయ్యారు. రాష్ట్ర జనాభాలో ముస్లింల వాటా 27% ఉంటే, ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేలలో వారి వాటా కేవలం 15% మాత్రమే ఉంది. ఏప్రిల్ 23న మొదటి దశ పోలింగ్ జరిగిన 2026 ఎన్నికల్లో, కాంగ్రెస్ పార్టీ అత్యధికంగా 63 మంది ముస్లిం అభ్యర్థులను బరిలోకి దింపింది.

అమర్త్య సేన్ రీసెర్చ్ సెంటర్, ప్రతీచి, సబర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లు సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం… ముస్లింలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం అనే సమస్యను పరిష్కరించడానికి 2026 ఎన్నికలు ఒక మంచి అవకాశంగా నిలిచేవి. కానీ, ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల వైఖరిని గమనిస్తే, ఇది కేవలం ఒక ‘సుదూర స్వప్నం’గానే మిగిలిపోయే అవకాశం ఉంది. ఒక ప్రగతిశీల రాష్ట్రంగా పేరున్నప్పటికీ, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మహిళలు,ముస్లింలు అధికార పీఠాలను అధిరోహించిన సందర్భాలు చాలా అరుదు.

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దాదాపు 2.50 కోట్ల మంది ముస్లింలు నివసిస్తున్నారు. ఇది రాష్ట్ర మొత్తం జనాభా అయిన 10.6 కోట్లలో సుమారు 27% వాటాను కలిగి ఉంది. భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలన్నింటిలోనూ, ఉత్తరప్రదేశ్ తర్వాత ముస్లిం జనాభా అత్యధికంగా ఉన్న రెండవ రాష్ట్రం పశ్చిమ బెంగాల్. భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి కూడా విజయం సాధించలేని రాష్ట్రం కూడా పశ్చిమ బెంగాల్ కావడం విశేషం. మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీలలో ఒకటైన తృణమూల్ కాంగ్రెస్, రికార్డు స్థాయిలో 34 ఏళ్ల పాటు కొనసాగిన కమ్యూనిస్టుల పాలనకు ముగింపు పలికి, 2011 నుండి అధికారంలో కొనసాగుతోంది.

రాష్ట్రానికి సంబంధించిన తుది ఓటర్ల జాబితాలో, ఎన్నికల సంఘం దాదాపు 60 లక్షల మంది పౌరుల ఓటు హక్కుకు సంబంధించి ‘పరిశీలన/నిర్ణయం’ (adjudication) అవసరమని పేర్కొంది; కాగా, దీనికి సంబంధించిన ఒక అనుబంధ జాబితాను ఇటీవల విడుదల చేశారు. ఈ మొత్తం SIR ప్రక్రియ పరిపాలనలోనూ, పౌరుల మధ్య కూడా తీవ్ర గందరగోళాన్ని సృష్టించింది; అంతేకాక మానవ అభివృద్ధి,సామాజిక న్యాయం వంటి కీలక అంశాలను అట్టడుగుకు నెట్టివేసింది.

వివిధ రాజకీయ పార్టీలు పోటీకి నిలిపిన అభ్యర్థుల సామాజిక వర్గ,లింగపరమైన కూర్పును ఈ అధ్యయనం విశ్లేషించింది. భారతదేశపు బహుళత్వ సామాజిక నిర్మాణ పట్ల రాజకీయ పార్టీలకు ఉన్న నిబద్ధత ఏ స్థాయిలో ఉందో అంచనా వేయడానికి ఈ అభ్యర్థుల జాబితాలు ఒక ముఖ్యమైన కొలమానంగా నిలుస్తాయి. 2021లో ఎన్నికైన 17వ పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ కూర్పుపై లోతైన విశ్లేషణ జరపడం ద్వారా, రాష్ట్ర అత్యున్నత విధాన నిర్ణాయక సంస్థలో వివిధ సామాజిక వర్గాల ప్రాతినిధ్యాన్ని ఈ అధ్యయనం మదింపు చేసింది.

“సంక్షేమ విధానాలను రూపొందించడం, వాటిలో అవసరమైన మార్పులు చేయడం, వాటిని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం వంటి బాధ్యతలలో సింహభాగం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే వహిస్తాయి కాబట్టి, శాసనసభ కూర్పు అత్యంత కీలకం. వివిధ సామాజిక వర్గాలకు చెందిన ప్రతినిధులు సభలో ఉండటం వల్ల, విధానపరమైన ప్రాధాన్యతలు సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరి అవసరాలను తీర్చేలా ఉండేందుకు వీలవుతుంది,” అని ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది.

అమర్త్య సేన్ రీసెర్చ్ సెంటర్,’ప్రతీచి’ సంస్థల ప్రోగ్రామ్ డైరెక్టర్ అయిన సాబిర్ అహ్మద్, అలాగే ‘సబర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్’కు చెందిన ఆషిన్ చక్రవర్తి ఈ అధ్యయనాన్ని రూపొందించారు. అన్యాయమైన వివక్షను ఎదుర్కోవడానికి, సంస్థలు సమ్మిళిత స్వభావాన్ని కలిగి ఉండాలని వాదించే ఆన్ ఫిలిప్స్ సిద్ధాంతమైన ‘పాలిటిక్స్ ఆఫ్ ప్రెజెన్స్’ (ప్రాతినిధ్య రాజకీయాలు)ను ఈ ఇద్దరు రచయితలు తమ అధ్యయనంలో ఉదహరించారు.

“ప్రాతినిధ్యం అనేది కేవలం ఒక ప్రతీక మాత్రమే కాదు; విధాన నిర్ణయాల ప్రక్రియలో ఎవరి గొంతు వినిపించాలో అది నిర్ణయిస్తుంది. గత కొన్నేళ్లుగా శాసనసభ్యుల (MLAల) ప్రాతినిధ్యం ప్రధానంగా అగ్రవర్గాల వారికి, పురుషులకు అనుకూలంగా, అసమతుల్యంగా ఉందని అందరికీ తెలిసిన విషయమే,” అని ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది. ఈ అధ్యయనానికి “పదిహేడవ పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభలో వైవిధ్యం,ప్రాతినిధ్యం: లింగ,సామాజిక వర్గాల ఉనికిపై ఒక విశ్లేషణ” అని పేరు పెట్టారు.

రాష్ట్ర శాసనసభలోని కమిటీల లోపల ఈ అంతరాలు మరింత తీవ్రంగా ఉన్నాయని ఈ అధ్యయనం వెల్లడిస్తోంది. విధానాలను చర్చించే, కీలకమైన నిర్ణయాలు తీసుకునే వేదికలు ఈ కమిటీలే. అటువంటి నిర్ణయాలు నిష్పక్షపాతంగా,న్యాయబద్ధంగా ఉండేలా చూడాలంటే, అన్ని వర్గాల గొంతుకలకు సమానమైన ప్రాధాన్యత లభించడం సముచితం.

2011 జనాభా లెక్కలు వెలువడి 15 ఏళ్లు గడిచినప్పటికీ, పశ్చిమ బెంగాల్ జనాభాలో ముస్లింలు దాదాపు 27% ఉన్నారని ఆ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, విధాన రూపకల్పన జరిగే కీలక వేదికల నుండి వారి వాణి దాదాపుగా వినిపించడం లేదు. వామపక్ష కూటమి (Left Front), తృణమూల్ కాంగ్రెస్—ఈ రెండు పార్టీల ప్రభుత్వాల హయాంలోనూ ముస్లింలకు ఎన్నికల పరంగా గణనీయమైన ప్రాధాన్యత ఉన్నప్పటికీ, కీలక నిర్ణయాలు తీసుకునే రంగాలలో వారి “స్పష్టమైన అభావం” (conspicuous absence) ఉందని ఈ అధ్యయనం గణాంకాలతో సహా నిరూపిస్తోంది.

శాసనసభ్యులుగానూ, ముఖ్యమైన కమిటీల అధిపతులుగానూ ముస్లింలకు ఇప్పటికీ తగినంత ప్రాతినిధ్యం లభించడం లేదు. రాష్ట్ర జనాభా కూర్పుతో పోల్చి చూస్తే, 17వ పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభలో ప్రాతినిధ్యానికి సంబంధించి గణనీయమైన అంతరాలు ఉన్నాయని తేలింది. వివిధ కమిటీలలోని కీలక పదవులలో ముస్లింలు కేవలం 14.8% వాటాను మాత్రమే కలిగి ఉన్నారు. మైనారిటీ వ్యవహారాల స్థాయీ సంఘాన్ని (Standing Committee on Minority Affairs)—ఏ కమిటీలోనైతే సహజంగానే మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన సభ్యులే అధిక సంఖ్యలో ఉంటారో—ఈ లెక్కల నుండి మినహాయిస్తే, ముస్లింల ప్రాతినిధ్య వాటా మరింత తగ్గి 14.4 శాతానికి చేరుకుంటుంది.

ముస్లింల జనాభా నిష్పత్తిని పరిగణనలోకి తీసుకుని, జిల్లా స్థాయిలో ముస్లిం ఎమ్మెల్యేల వాటాను పోల్చి చూస్తే, వారి ప్రాతినిధ్య లోపం (underrepresentation) మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, రాష్ట్రంలోని మొత్తం ముస్లిం జనాభాలో ఒక నిర్దిష్ట జిల్లా వాటాను, ఆ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ముస్లిం ఎమ్మెల్యేల సంఖ్యలో ఆ జిల్లా వాటాతో భాగించడం ద్వారా ఈ నిష్పత్తిని లెక్కించవచ్చు. ఈ సంఖ్య ఒకటి కంటే తక్కువగా ఉండటం, రాష్ట్రంలోని ఏకంగా 12 జిల్లాల్లో ముస్లింల ప్రాతినిధ్యం తగినంతగా లేదని సూచిస్తోంది.

పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయాల్లో, తగినంత ప్రాతినిధ్యం లేని ఈ ధోరణి దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతోంది. 2011లో, ఎమ్మెల్యేలలో ముస్లింల వాటా 20.4%గా ఉండేది; కానీ 2021 నాటికి, ఆ సంఖ్య 14.7%కి పడిపోయింది. ఇది వారి జనాభా నిష్పత్తితో పోలిస్తే 12 శాతానికి పైగా వ్యత్యాసాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ అధ్యయనం ప్రకారం, పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SCs), షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (STs) మెరుగైన ప్రాతినిధ్యం లభిస్తోంది. రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో వారి ప్రాతినిధ్యం ఇప్పుడు వారి జనాభా నిష్పత్తికి దాదాపు సమానంగా లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా కూడా ఉంది. 2021లో, అసెంబ్లీలో SC, ST ఎమ్మెల్యేల వాటా 34.2%గా నమోదైంది; ఇది వారు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న జనాభా నిష్పత్తి అయిన 29.3% కంటే ఎక్కువ.

అయితే, వివిధ కమిటీల అధ్యక్ష స్థానాల విషయంలో సామాజిక వర్గాల ప్రాతినిధ్యం అసమతుల్యంగా ఉంది. కమిటీ అధ్యక్ష స్థానాల్లో ముస్లింలు 18.4% వాటాను కలిగి ఉండగా, ప్రస్తుతం ST వర్గానికి చెందిన అధ్యక్షులు ఎవరూ లేరు. పాఠశాల విద్యకు సంబంధించిన స్థాయీ సంఘంలో (Standing Committee) ముస్లింల ప్రాతినిధ్యం పూర్తిగా శూన్యం. పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయాల్లో మహిళల ప్రాధాన్యత ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో గణనీయంగా పెరిగినప్పటికీ, కీలక విధాన నిర్ణయాలు చర్చించే అత్యంత ముఖ్యమైన కమిటీలలో వారి భాగస్వామ్యం మాత్రం అర్థవంతంగా పెరగలేదు. ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక, ప్రణాళిక; ఉన్నత విద్య; పాఠశాల విద్య వంటి అనేక కమిటీలు ఉన్నాయి, కానీ వీటిలో ఒక్క మహిళ కూడా సభ్యురాలిగా లేరు.

2021లో, రాష్ట్ర జనాభాలో మహిళల వాటాకు, అసెంబ్లీలో మహిళా సభ్యుల సంఖ్యకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం 36 శాతం పాయింట్లుగా ఉందని ఒక అధ్యయనం వెల్లడించింది. ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే పశ్చిమ బెంగాల్ మరింత ప్రగతిశీలమైనదని భావన ఉంది. కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే, నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారం ఇప్పటికీ ఒక చిన్న వర్గం చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉంది.

రాష్ట్రంలోని మొత్తం 294 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను, కాంగ్రెస్ పార్టీ 284 స్థానాల్లో అభ్యర్థులను బరిలోకి దింపింది; 2026 అసెంబ్లీ ఎన్నికల కోసం తన సీనియర్ నాయకులలో అత్యధికులను అభ్యర్థులుగా నామినేట్ చేసింది. విశేషమేమిటంటే, దాదాపు రెండు దశాబ్దాల తర్వాత, ఈ చారిత్రక పార్టీ పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీలోని దాదాపు అన్ని స్థానాల్లోనూ పోటీ చేస్తోంది. ఈ ఎన్నికల కోసం పార్టీ అత్యధిక సంఖ్యలో—మొత్తం 63 మంది—ముస్లిం అభ్యర్థులను కూడా బరిలోకి దింపింది.

“సమాజం న్యాయ సూత్రాలకు కట్టుబడి ఉండేలా చూడాలంటే, ప్రతి ఒక్కరి గొంతు వినిపించేలా మనం జాగ్రత్తపడాలి; ముఖ్యంగా సుదీర్ఘకాలంగా అణచివేతకు గురైన ప్రజల గొంతు వినిపించడం అత్యవసరం. ఈ సమస్యలను పరిష్కరించుకోవడానికి 2026 అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఒక సువర్ణావకాశం అయ్యేవి. కానీ, అన్ని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల అభ్యర్థుల జాబితాలను పరిశీలిస్తే, ఈ ఆశ కేవలం ఒక ‘సుదూర స్వప్నం’గానే మిగిలిపోయే అవకాశం ఎక్కువగా ఉందని స్పష్టమవుతోంది,” అని ఆ అధ్యయనం ముగించింది.