న్యూఢిల్లీ: డాక్టర్ సలీం ఖాన్ రచించిన ‘ఇరాన్ అమెరికా యుద్ధం’ పుస్తకావిష్కరణ కార్యక్రమాన్ని ఎం.బి.కె.ఎం ఫౌండేషన్ కాన్స్టిట్యూషన్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియాలో నిర్వహించింది. ఈ పుస్తకావిష్కరణ అనంతరం “పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధం,భారతదేశంపై దాని ప్రభావం” అనే అంశంపై ఒక సెమినార్ జరిగింది. ఇందులో పాత్రికేయులు, రాజకీయ నాయకులు,ప్రముఖులు ఇరాన్-అమెరికా సంఘర్షణ భౌగోళిక, ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక పరిణామాలపై చర్చించారు.
ఈ సెమినార్కు సీనియర్ పాత్రికేయుడు ప్రదీప్ మాథుర్ మోడరేటర్గా వ్యవహరించగా, మాజీ కేంద్ర మంత్రి హరికేష్ బహదూర్ అధ్యక్షత వహించారు. పశ్చిమ ఆసియాలో తీవ్రమవుతున్న సంఘర్షణ, అంతర్జాతీయ క్రమంపై దాని ప్రభావం, తద్వారా భారతదేశ విదేశాంగ విధానానికి ఎదురయ్యే సవాళ్లపై ఈ కార్యక్రమంలో వక్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
ఈ సందర్భంగా మాజీ ప్రధాని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి కుమారుడు సునీల్ శాస్త్రి మాట్లాడుతూ… తన తండ్రి ప్రసిద్ధ నినాదం “జై జవాన్, జై కిసాన్” వెనుక ఉన్న లోతైన అర్థాన్ని గుర్తుచేసుకున్నారు. ఆ నినాదం భారతదేశ సైనికులు, రైతుల పట్ల సమాన గౌరవాన్ని సూచిస్తుందని, వీరే దేశానికి బలం, జీవనాధారమని ఆయన అన్నారు.
దేశాన్ని రక్షించేవారిని, ప్రజలకు అన్నం పెట్టేవారిని గౌరవిస్తూనే, ప్రపంచానికి సేవ చేయగల దేశంగా భారతదేశం ఎదగాలని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ఆకాంక్షించారు. తన తండ్రి దార్శనికత సంకుచిత గుర్తింపులకు అతీతమైనదని, అది జాతీయ ఐక్యతలో పాతుకుపోయిందని సునీల్ శాస్త్రి అన్నారు.
దేశం కోసం ప్రాణత్యాగం చేసే సైనికుడిని అతను హిందువు, ముస్లిం, క్రైస్తవుడు లేదా సిక్కు అనే ప్రాతిపదికన గుర్తుంచుకోరని ఆయన గమనించారు. అన్నింటికంటే ముందుగా అతన్ని ఒక భారతీయుడిగా గుర్తుంచుకుంటారు.
ఈ సమ్మిళిత తత్వం “జై జవాన్, జై కిసాన్, జై ఇన్సాన్” అనే నినాదానికి విస్తృతమైన సమకాలీన అర్థాన్ని ఇవ్వగలదని ఆయన సూచించారు. ఈ సందేశం మత, సామాజిక గుర్తింపులకు అతీతంగా దేశభక్తి, సేవ, మానవత్వం, గౌరవం, సమానత్వం, ఐక్యతను సూచిస్తుందని ఆయన అన్నారు.
ప్రపంచం అత్యంత ప్రమాదకరమైన దశలోకి ప్రవేశిస్తోందని ఫోర్స్ ఎడిటర్ ప్రవీణ్ సాహ్నీ హెచ్చరించారు. ఇరాన్పై అణ్వాయుధాలను వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగించడాన్ని అమెరికా తీవ్రంగా పరిశీలిస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అమెరికా ప్రభుత్వంలోని కొన్ని వర్గాలలో జరుగుతున్న ఇటువంటి చర్చలను, నివేదికలను విస్మరించకూడదని ఆయన అన్నారు.
సైనిక ఎంపికలు చాలా సంక్లిష్టంగా మారాయని, వాషింగ్టన్ వ్యూహాత్మక లెక్కలు గల్ఫ్ ప్రాంత భవిష్యత్తుతో, ముఖ్యంగా హర్ముజ్ జలసంధి, పెట్రోడాలర్ వ్యవస్థతో లోతుగా ముడిపడి ఉన్నాయని సాహ్ని అభిప్రాయపడ్డారు. అణు ఆయుధాల వాడకాన్ని ‘వ్యూహాత్మకం’గా వర్ణించినప్పటికీ, దాని పర్యవసానాలు యుద్ధ క్షేత్రానికి ఆవల కూడా ఉండవచ్చని, అది ఒక విస్తృత అణు ఘర్షణకు దారితీయవచ్చని ఆయన హెచ్చరించారు.
భారత విదేశాంగ విధానాన్ని సమూలంగా పునఃసమీక్షించాలని కూడా సాహ్నీ పిలుపునిచ్చారు. భారతదేశం ఏ ఒక్క ప్రధాన శక్తిపైనా మితిమీరిన ఆధారపడటాన్ని నివారించాలని, దానికి బదులుగా చైనా, రష్యాలతో బలమైన సంబంధాలను కొనసాగించాలని, పొరుగు దేశాలతో సంబంధాలను మెరుగుపరచుకోవాలని, పాకిస్థాన్తో శాంతి కోసం కృషి చేయాలని ఆయన పేర్కొన్నారు.
యుద్ధం అనేది ఒక అవాంఛనీయ దృగ్విషయం అని, దానిని సాధ్యమైనంత వరకు నివారించాలని జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ హింద్ ఉపాధ్యక్షుడు సలీం ఇంజనీర్ అన్నారు. అయితే, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొని శాశ్వత శాంతిని నెలకొల్పడమే లక్ష్యమైనప్పుడు ప్రతిఘటన అవసరం కావచ్చని ఆయన తెలిపారు.
ఇరాన్-అమెరికా సంఘర్షణను ప్రస్తావిస్తూ, సైనిక ఆధిక్యత, అధునాతన ఆయుధాలు వాటంతట అవే విజయాన్ని అందించవని ఇంజనీర్ అన్నారు. అమెరికా త్వరితగతిన విజయం సాధిస్తుందనే అంచనాలను ఇరాన్ ప్రతిఘటన సవాలు చేసిందని, అలాగే సత్యం, న్యాయం, శీలం, నైతికత శక్తి ప్రాముఖ్యతను ఇది చాటిందని ఆయన గుర్తు చేశారు.
ఇజ్రాయెల్, అమెరికాల పట్ల భారతదేశ విదేశాంగ విధానాన్ని ఇంజనీర్ విమర్శించారు. భారతదేశం స్వతంత్ర విదేశాంగ విధానాన్ని కొనసాగించాలని, గాజా, పాలస్తీనాలలో హింస, అన్యాయాలకు మద్దతు ఇస్తున్నాయని ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న దేశాలతో మరీ సన్నిహితంగా ఉండకూడదని ఆయన సూచించారు. భారతదేశం తన జాతీయ ప్రయోజనాలను, అంతర్జాతీయ ప్రతిష్టను కాపాడుకుంటూనే న్యాయ సూత్రాలకు కట్టుబడి ఉండాలని ఆయన కోరారు.
‘ఇరాన్ అమెరికా యుద్ధం’ పుస్తకం ఏ పరిస్థితులలో రాయాల్సి వచ్చిందో రచయిత డాక్టర్ సలీం ఖాన్ వివరించారు. ఈ సంఘర్షణ జరిగిన సుమారు 100 రోజులలో రాసిన దాదాపు 40 వ్యాసాల నుండి ఈ పుస్తకం రూపుదిద్దుకుందని, ఇది నిరంతరం పరిణామం చెందుతున్న యుద్ధంపై ఒక నిరంతర వ్యాఖ్యానాన్ని సమర్థవంతంగా అందించిందని ఆయన అన్నారు.
ఈ సంఘర్షణ మానవ చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపు కాగలదని, దీని పర్యవసానాలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఆవిర్భవించిన అంతర్జాతీయ వ్యవస్థను మౌలికంగా మార్చివేయగలవని ఖాన్ అభివర్ణించారు.
‘ది ట్రిబ్యూన్’ మాజీ సంపాదకుడు సయ్యద్ నూరుజ్జమాన్, ఈ సంఘర్షణ వల్ల భారతదేశానికి కలిగే ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక, విదేశాంగ విధాన పరిణామాలపై దృష్టి సారించారు.
భారతదేశం తన ఇంధన సరఫరాల కోసం హర్ముజ్ జలసంధిపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉందని, దాని చమురు, గ్యాస్ దిగుమతులలో గణనీయమైన భాగం ఈ వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన జలమార్గం గుండానే వెళుతుందని ఆయన ఎత్తి చూపారు. అందువల్ల, ఈ మార్గానికి ఏదైనా అంతరాయం కలిగితే, అది భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ అంతటా పరిణామాలకు దారితీస్తుందని ఆయన అన్నారు.
ఈ సంఘర్షణ ప్రాంతీయ భద్రతా లెక్కలను మార్చివేసిందని, పాకిస్తాన్ వంటి దేశాల వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను పెంచిందని నూరుజ్జమాన్ పేర్కొన్నారు. మారుతున్న ప్రాంతీయ మరియు ప్రపంచ వాతావరణానికి ప్రతిస్పందనగా, ఈ పరిణామాలు భారతదేశం తన విదేశాంగ విధాన ప్రాధాన్యతలను పునఃసమీక్షించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని కల్పించాయని ఆయన అన్నారు.
మాజీ ఎంపీ, ఉత్తర ప్రదేశ్ మంత్రి అయిన హరికేష్ బహదూర్, డాక్టర్ సలీం ఖాన్ తన శాస్త్రీయ నేపథ్యాన్ని పాత్రికేయ అనుభవంతో మేళవించినందుకు ప్రశంసించారు. ఈ సంఘర్షణను పరిశీలించడానికి చేసిన నిజాయితీ, ధైర్యవంతమైన ప్రయత్నంగా ఆయన ఈ పుస్తకాన్ని అభివర్ణించారు. ఈ రచన అమెరికా విదేశాంగ విధానం, ప్రపంచ శక్తిగా దాని పాత్ర గురించి ముఖ్యమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తిందని ఆయన అన్నారు. మారుతున్న ప్రపంచ క్రమంలో ముందుకు సాగేటప్పుడు భారతదేశం తన జాతీయ ప్రయోజనాలను జాగ్రత్తగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని ఆయన అన్నారు.
