కాఠ్మండు: ఇటీవల నేపాల్లో సంభవించిన ఆకస్మిక వరదల నష్టానికి భారత్, చైనా, అమెరికా వంటి పెద్ద దేశాలు నైతిక, చట్టపరమైన బాధ్యత వహించాలని నేపాల్ డిమాండ్ చేసింది. ఈమేరకు ప్రభుత్వం వాతావరణ న్యాయం (Climate Justice) కోసం గట్టిగా పట్టుబట్టింది.
మీరు కర్బన ఉద్గారాలు విడుదల చేయడం వల్ల వాతావరణ మార్పులు తలెత్తి ఆ ప్రభావం మా దేశం మీద పడుతోంది. కాబట్టి నైతిక బాధ్యతగా నష్టపరిహారం చెల్లించండి అంటూ భారత్, చైనా, అమెరికా దేశాలను నేపాల్ డిమాండ్ చేసింది. మాకు మీరు దయ, జాలితో అందించే సాయం వద్దు.. నైతిక బాధ్యతగా నష్టపరిహారం చెల్లించాలంటూ నేపాల్ కొత్త వాదనను తెర మీదకు తీసుకొచ్చింది.
అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సహాయం కోరుతూ దౌత్యపరమైన ప్రయత్నం ప్రారంభించిన నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రి శిశిర్ ఖనాల్, విపత్తు అనంతర సహాయాన్ని ‘నైతిక బాధ్యత’గా పరిగణించాలని నొక్కి చెప్పారు. కాంతిపూర్ టీవీకి ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో మంత్రి నేపాలీలో ఈ విషయం చెప్పారు.
జవాబుదారీతనం కోరుతున్న నేపాల్
గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాల కారణంగా హిమానీనదాలు వేగంగా కరగడం వంటి గ్లోబల్ వార్మింగ్ పరిణామాలను నేపాల్ భరిస్తోందని ఆయన గుర్తుచేశారు. “మనం సృష్టించని సంక్షోభానికి మనం భారీ మూల్యం చెల్లిస్తున్నాం. ఈ వినాశకరమైన పర్వత సునామీలు ప్రపంచ వాతావరణ మార్పుల ప్రత్యక్ష పరిణామాలేనని ఆయన అన్నారు.
“ఇది కేవలం సహాయక లేదా పునరావాస సహాయానికి పరిమితం చేయాల్సిన విషయం కాదు. వాతావరణ మార్పులలో ప్రపంచంలోని పెద్ద, సంపన్న దేశాల పాత్ర గణనీయమైనది, అయితే మా దేశంలో వెలువడే ఉద్గారాలు చాలా తక్కువ. అయినప్పటికీ, మనం భారీ మూల్యం చెల్లిస్తున్నాం,” అని ఆయన అన్నారు.
మేము దీనిని అంతర్జాతీయ వేదికపై న్యాయ సమస్యగా మారుస్తాము. మేము గర్వంగా తల ఎత్తుకొని మా గొంతుకను వినిపిస్తాము. ఇది సహాయం అడగడం గురించి కాదు; ఇది పెద్ద దేశాల బాధ్యతకు సంబంధించిన విషయం. మేము ఈ సమస్యను అంతర్జాతీయ వేదికలపై పదేపదే ప్రస్తావిస్తామని ఆయన అన్నారు.
దోషులు
అంతర్జాతీయ వేదికలపై వాతావరణ మార్పుల సమస్యను ” స్పష్టతతో” లేవనెత్తాలని కాఠ్మండు యోచిస్తోందని ఖనాల్ అన్నారు. వాతావరణ మార్పుల వల్ల బలహీన దేశాలు ఎదుర్కొంటున్న నష్టాలకు, ప్రధాన ఉద్గారకర్తల నుండి పరిహారం కూడా కోరతామని ఆయన చెప్పారు.
“ఇది నాగరికత మనుగడకు సంబంధించిన విషయం. మన హిమాలయ హిమానీనదాలు కనుమరుగైతే, గంగా, త్రిశూలి వంటి నదులపై ఆధారపడిన దక్షిణాసియాలోని రెండు బిలియన్లకు పైగా ప్రజల నీటి భద్రత శాశ్వతంగా దెబ్బతింటుంది. “మేము కేవలం నేపాల్ కోసమే కాదు, దక్షిణాసియా నాగరికత మనుగడ కోసం పోరాడుతున్నామని” ఆయన అన్నారు. ఈమేరకు నేపాల్ ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ తన అంతర్జాతీయ భాగస్వాములకు అధికారికంగా వాతావరణ మార్పుల నష్టపరిహార దావా లేఖను పంపిందని మంత్రి తెలిపారు.
ఆగస్ట్ 26న నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దులోని భోటెకోషి నది బేసిన్లో హిమానీనదం కూలడంతో ఆకస్మిక వరదలు వచ్చాయి.ఈ మహా విపత్తులో వేయిమందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా, వేలాది మంది గల్లంతయ్యారు. దేశ పునర్నిర్మాణానికి సుమారు $4–5 బిలియన్ల డాలర్లు అవసరమని నేపాల్ అంచనా వేసింది.
