న్యూఢిల్లీ: దేశవ్యాప్తంగా ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియ ద్వారా ఏకంగా 6.5 కోట్ల మంది ఓటర్లను కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం తొలగించింది. 2025అక్టోబర్ 27న, భారత ఎన్నికల సంఘం, తొమ్మిది రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR)ను ప్రారంభించిన విషయం తెలిసిందే.

కాగా, 1950లో సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కు ప్రవేశపెట్టినప్పటి నుండి భారతదేశం ఈ స్థాయిలో ఓటర్ల తొలగింపును ఎప్పుడూ చూడలేదు – యుద్ధాల సమయంలో… కరువు సమయంలో కూడా కాదు, లక్షలాది మంది ప్రాణాలను బలిగొన్న కోవిడ్-19 మహమ్మారి సమయంలోనూ ఇంత భారీ స్థాయిలో ఓట్ల తొలగింపు జరగలేదు. ఫలితంగా ఈ ఎస్ ఐ ఆర్ ప్రక్రియ అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.

జనాభా లెక్కల డేటా లేకుండా, పార్లమెంటరీ చర్చ లేకుండా, పారదర్శక ప్రమాణాలు లేకుండా, అర్థవంతమైన తగిన ప్రక్రియ లేకుండా ఒకేసారి 6.5 కోట్ల మంది పౌరులను తొలగించగలిగితే, సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కు… హక్కుగా ఉందా – లేకుంటే కేవలం రాజ్యాంగ ఆభరణంగా ఉందా? అన్నది భారత గణతంత్రం ముందున్న పెద్ద ప్రశ్న.

ఇంత పెద్ద ఎత్తున ఓటర్ల తగ్గుదలను కేవలం మూడు దృగ్విషయాల ద్వారా వివరించవచ్చు: సామూహిక మరణం, సామూహిక వలస లేదా సామూహిక ఓటు హక్కు రద్దు. అయితే భారతదేశం వీటిలో ఏదీ సంభవించలేదు. కోవిడ్-19 మరణాల అత్యంత విస్తృతమైన అంచనాలు కూడా – చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. మరింత స్పష్టంగా చెప్పాలంటే…ఒక వేళ మరణాలే కారణమైతే, తొలగింపులు అప్పుడే గరిష్ట స్థాయికి చేరుకునేవి, ఇప్పుడు కాదు.

అంతర్గత వలసలు ఈ గణాంకాల నుండి తప్పించుకునే అవకాశాన్ని ఇవ్వవు. వలసదారులు తరలివెళ్లడం ద్వారా పౌరసత్వాన్ని కోల్పోరు; వారు కేవలం స్థానాన్ని మారుస్తారు. వలసలు ఓటరు నమోదును క్లిష్టతరం చేస్తాయి. ఇక ఒకే ఒక వివరణ మిగిలి ఉంది: ఇది ఓటర్ల రాజకీయ ఇంజనీరింగ్. కాబట్టి కేంద్ర ప్రశ్న ఏమిటంటే ఎన్నికల కమిషన్ తొలగింపులను ఎలా అమలు చేసింది కాదు, కానీ ఈ 6.5 కోట్ల మందిని ఇకపై ఓటర్లుగా లెక్కించకూడదని ఎవరు నిర్ణయించుకున్నారు – ఏ అధికారం ద్వారా అన్నది తేలాలి.

ఓటర్ల జాబితా సవరణ అనేది ఒక సాధారణ ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ. ఇది కొత్త ఓటర్లను జోడిస్తుంది, రికార్డుల ఆధారంగా మరణించిన వారిని తొలగిస్తుంది. లోపాలను సరిచేస్తుంది. సాధారణంగా ప్రజాస్వామ్యాలు ఓటర్లు పెరుగుతాయని భావిస్తాయి. అయితే SIR ఈ తర్కం నుండి వైదొలగుతుంది. ఇది వ్యవకలనం. ఓట్ల తొలగింపుకు కారణాలను చూపడానికి బదులుగా, పౌరులు తమ నిరంతర అర్హతను నిరూపించుకోవాలని కోరడం మరీ విడ్డూరంగా ఉంది.

ఈ వికృత విధానం కేవలం చిన్న విషయం కాదు – ఇది రాజ్యాంగ విధ్వంసం. ఇది సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కు ఊహపై ఆధారపడి ఉంటుంది. దీనిని నిరూపించడానికి రుజువును మనమే అందించాలనడమే నేటి విషాదం.

ఈ ప్రక్రియ విధానపరమైన చిన్నవిషయం కాదు – ఇది రాజ్యాంగ విధ్వంసం. సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కు చేరిక ఊహపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మరణం, నకిలీ లేదా పౌరసత్వం కోల్పోవడాన్ని నిరూపించాలి. SIR ఈ ఊహను అనుమానంతో భర్తీ చేస్తుంది. ఓటు అనేది పౌరసత్వం నుండి ప్రవహించే హక్కుగా నిలిచిపోతుంది. డాక్యుమెంటేషన్, గడువులు అధికారిక విచక్షణపై ఆధారపడి పరిపాలనా హక్కుగా మారుతుంది. కాలానుగుణంగా తిరిగి సంపాదించాల్సిన ఓటు హక్కు ఇకపై హక్కు కాదు.

దశాబ్దం పాటు జన గణన లేకపోవడం ఈ భారీ తొలగింపుతో ముడిపడి లేదు – ఇది దానికి అవసరమైన షరతు. జనాభా గణన ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది. ఇది ప్రాతినిధ్యం, సంక్షేమం, ఓటర్ల జాబితాలను నిర్ధారించే వాస్తవాలను తెలుపుతుంది. ఒక దశాబ్దానికి పైగా జనాభా గణనను నిర్వహించకపోవడం ద్వారా, దేశం ఈ పునాదిని కూల్చివేసింది. ఎన్నికల కమిషన్ వాదనలను ధృవీకరించడానికి ఇకపై ఎటువంటి అధికారిక కొలమానం లేదు.

పౌరసత్వాన్ని నిరూపించడానికి పత్రాలను డిమాండ్ చేసే దేశం దాని స్వంత జనాభాను నమోదు చేయడానికి నిరాకరిస్తుంది. ఎంపిక చేసిన పత్రాలను డిమాండ్ చేస్తారు. బలహీన వర్గాలపై ఆయుధాలు ఉపయోగిస్తారు. జనాభా లెక్కల డేటా లేకుండా నిర్వహించిన SIR ప్రక్రియకు అసలు జవాబుదారీతనమే లేదు. ఇక ప్రభుత్వ నిర్వాకం కారణంగా కోట్లాది మంది ఓటింగ్ హక్కులను కోల్పోయినప్పుడు, భారతదేశ పునాది నాశనమవుతుంది.

దేశంలో 6.5 కోట్ల మంది చనిపోయారని, వలస వెళ్ళారని లేదా పౌరసత్వాన్ని కోల్పోయారని అధికారులు నిరూపించకుండా ఓటర్ల జాబితా నుండి తొలగించగలిగినప్పుడు, అది ఇకపై ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ కాదు, వారు కేవలం దానిని సవరిస్తున్నారని చెప్పడం సబబు.

పరిపాలనా వ్యాయామాలు ఎప్పుడూ తటస్థ సామాజిక భూభాగంలో పనిచేయవు. అవి సామాజిక శాస్త్రాన్ని కలిగి ఉంటాయి. వాటిని ఎవరు బ్రతికిస్తారో ఎవరి వద్ద పత్రాలు, స్థిరమైన చిరునామాలు, రూపాలను నావిగేట్ చేయడానికి అక్షరాస్యత, రాష్ట్రం చట్టబద్ధంగా గుర్తించే పేపర్ బాటలను వదిలివేసే లోపాలను మరియు జీవితాలను పోటీ చేయడానికి సమయం ఆధారపడి ఉంటుంది.

తొలగింపుకు గురయ్యే అవకాశం ఉన్నవారిని పూర్తిగా ఊహించవచ్చు: చిరునామాలు మారుతున్న వలస కార్మికులు; అనధికారిక గృహాలలో నివసిస్తున్న పట్టణ మరియు గ్రామీణ పేదలు; చారిత్రక మినహాయింపుకు డాక్యుమెంటరీ రికార్డులుగా మారిన దళితులు, ఆదివాసీలు; NRC–CAA చర్చ ద్వారా పౌరసత్వం నిరంతరం అనుమానాస్పదంగా మారిన ముస్లింలు; అసంఘటిత రంగ కార్మికులు.

కాగా, అభ్యంతరాలు, ఈసీ సూచించిన పత్రాల ద్వారా తొలగింపులను సరిదిద్దవచ్చని సమర్థకులు వాదిస్తున్నారు. వాస్తవంలో ఇది అసంభవం. ఇక్కడ సమస్య లోపం కాదు, ఇది రాజకీయ ఇంజనీరింగ్‌ డిజైన్. 6.5 కోట్ల మంది పౌరులను తమ ఓటు కోసం ‘తిరిగి దరఖాస్తు’ చేసుకోవాలని కోరడం రాజ్యాంగ హక్కును పునరుత్పాదక అనుమతిగా మారుస్తుంది.

ఈ ‘పరిష్కారాలు’ స్వయంగా అసమానతను పునరుత్పత్తి చేస్తాయి. వారికి అక్షరాస్యత, సమయం, డబ్బు, పట్టుదల అవసరం – ఈ వనరులేవీ ఓటు హక్కు తొలగించిన వారికి లేకపోవడం బహిరంగ రహస్యమే. చివరికి సవరిస్తున్నది ఓటర్ల జాబితా కాదు, ఎవరికి చెందినవారు అనే అర్థంలో ఈ పనిచేస్తున్నారు. ఇక్కడ రాజకీయ తర్కం కూడా స్పష్టంగా ఉంది. ఈ పరిణామంతో ఏడు దశాబ్దాలుగా శ్రమతో నిర్మించుకున్న ప్రజాస్వామ్య సౌధం.. సాంకేతిక చర్యల ద్వారా కూలిపోతుంది. ఇది నిరూపించలేని నిరంకుశత్వం.

ఏకంగా 6.5 కోట్ల మంది ఓటర్లను తొలగించడం అనేది రాజ్యాంగ సంక్షోభం. ఓటరు జాబితాను ఎడిట్‌ చేయడం, పౌరసత్వం హక్కులను తాత్కాలికంగా రద్దు చేయగలిగినప్పుడు, ప్రజాస్వామ్యం ఓ పైపూతగా మాత్రమే మనుగడ సాగిస్తుంది. దాని భాష చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుందేమో కానీ, దాని సారాంశం మాత్రం నాశనం అయిపోతుంది.