తత్సమ్ ఛటర్జీ…🖋️
గత రెండు నెలల్లో ఇది రెండోసారి, ఒక మహిళ తన దేశానికి ద్రోహం చేస్తున్న తన గ్యాంగ్స్టర్ భర్తను వ్యతిరేకిస్తుంది. ఇటీవల విశాల్ భరద్వాజ్ ‘ఓ’రోమియో’లో ఇలాగే జరిగింది, పాకిస్తానీ గూఢచార సంస్థ ఐఎస్ఐతో చేతులు కలిపినందుకు జలాల్ (అవినాష్ తివారీ; దావూద్ ఇబ్రహీంకు ప్రత్యామ్నాయంగా)ను రబియా (తమన్నా భాటియా) నిలదీస్తుంది. ఆదిత్య ధర్ ‘ధురందర్: ది రివెంజ్’లో, యాలినా (సారా అర్జున్) హమ్జా (రణ్వీర్ సింగ్) రహస్య డైరీని కనుగొన్నప్పుడు అతనిపై తుపాకీ గురిపెడుతుంది. ఆ డైరీలో లక్ష్యాల పేర్లు ఉంటాయి — వారందరూ భారతదేశంలో జరిగిన ఉగ్రవాద దాడులలో చిక్కుకున్నారని అందులో పేర్కొన్నారు.
“నీ అబద్ధాలు నీ వ్యాపారానికి సంబంధించినవి అయినప్పుడు నేను చూసీచూడనట్టు వదిలేశాను. కానీ ఇప్పుడు, ఇది నా దేశానికి సంబంధించిన విషయం,” అని యాలినా ఆ అసంబద్ధమైన వాక్యాన్ని ఒక్కసారి కూడా తడబడకుండా చెబుతుంది. డ్రగ్స్, ఆయుధాల వ్యాపారం, నకిలీ కరెన్సీ… ఇవి ఫర్వాలేదు. కానీ, 2026లో పేరుమోసిన గ్యాంగ్స్టర్ల దేశద్రోహ ప్రవర్తన దగ్గర మేము హద్దులు గీసుకుంటాము. ఈ అర్థంలేని తర్కాన్ని పక్కన పెట్టినా కూడా, దశాబ్దానికి పైగా శత్రువుల వెనుక పనిచేస్తున్న ఒక గూఢచారి, తన తప్పును బయటపెట్టే ఏకైక వస్తువైన డైరీని, తన భార్య బీరువాలో క్షుణ్ణంగా వెతికితే దొరికే చోట ఎందుకు దాస్తాడో అర్థం కాదు. అలాగే, అది కేవలం పేర్ల జాబితా, అందులోనూ చాలామంది సహోద్యోగులే అయినప్పుడు హమ్జా ఎందుకు తప్పించుకోలేకపోతున్నాడో కూడా అర్థం కాదు.
మొదటి భాగం ఎక్కడ ముగిసిందో అక్కడి నుండే – ధురందర్: ది రివెంజ్ హమ్జా గతాన్ని చూపిస్తూ కొనసాగుతుంది, అతని అసలు పేరు జస్కిరత్ సింగ్ రంగి అని వెల్లడైంది. అతను ‘ఆపరేషన్ ధురందర్’ కోసం నియమించిన ఒక మరణశిక్ష ఖైదీ. ఈ ‘ఆపరేషన్ ధురందర్’ అనేది, ఎప్పుడూ ఆత్మసంతృప్తితో ఉండే అజయ్ సన్యాల్ (అజిత్ దోవల్ స్థానంలో నటించిన ఆర్. మాధవన్) ప్రారంభించిన ఒక అత్యంత రహస్య గూఢచర్య కార్యక్రమం.
‘ధర్’ చిత్రం ఒక పల్లెటూరిలోని ఇంట్లో జరిగే అద్భుతమైన సన్నివేశంతో మనల్ని ఊరిస్తుంది. ఆ సన్నివేశంలో జస్కిరత్, ఒక స్థానిక ఎమ్మెల్యేకు చెందిన డజను మంది మనుషులను దారుణంగా హత్య చేస్తాడు. భూ వివాదం కారణంగా ఆ రాజకీయ నాయకుడు తన తండ్రిని కొట్టి చంపి, సోదరీమణులపై అత్యాచారం చేశాడు. ఒక సోదరి హత్యకు గురవగా, మరొకరిని ఎమ్మెల్యే ఇంట్లో బందీగా ఉంచారు. శశ్వత్ సచ్దేవ్, బాంబే రాకర్స్ పాడిన ‘ఆరి ఆరి’ పాట రీమిక్స్ వెర్షన్కు నేపథ్యంగా సాగిన ఈ సన్నివేశం, జస్కిరత్ లేచి నిలబడినప్పుడు మరియు అతని వెనుక ఉన్న ఒక టపాకాయ సుదర్శన చక్రం ఆకారాన్ని పోలి ఉన్నప్పుడు ఊపందుకుంటుంది.
భగవద్గీతలోని ధర్మం (‘విధి’) గురించిన శ్లోకంతో ప్రారంభమై, ఇప్పుడు జస్కిరత్ ఒక చక్రవ్యూహంలోకి (చిక్కుదారి) ప్రవేశించడంతో, హిందూ ప్రతీకలు కూడా చక్కగా సరిపోయాయి. అతను అత్యంత హింసాత్మకమైన ‘న్యాయాన్ని’ అమలు చేస్తున్నందున, ఇది ఒక ధర్మబద్ధమైన కారణంగా అనిపిస్తుంది. జస్కిరత్ భారత సైన్యంలో చేరడానికి శిక్షణ పొందుతున్నాడని మనకు చెబుతారు, సింగ్ ఏమాత్రం వెనుకాడకుండా, ఆవేశపరుడిలా నటించాడు. ఈ చిత్రం త్వరలోనే ఈ ప్రారంభ వాగ్దానాన్ని విడిచిపెట్టి, కథనంలోని తర్కం అస్తవ్యస్తంగా మారడంతో, అతిగా కృత్రిమంగా, మూస పద్ధతిలోకి వెళుతుంది.
ఏడు గంటలకు పైగా నిడివి ఉన్న ధర్ రెండు భాగాల చిత్రంలో నిజంగా ప్రశంసించదగిన విషయం ఏమిటంటే, అది ప్రేక్షకులను ఎంత బాగా ఆకట్టుకుంటుందనేది. ఇందులో ఒక స్లో-మోషన్ పరిచయ సన్నివేశం, దాదాపు ప్రతి పది నిమిషాలకు ఒక పాట వినిపిస్తుంది. 10-సెకన్ల రీల్స్ చూడటానికి అలవాటుపడిన ప్రేక్షకులకు అవసరమైన నిరంతర ఉత్తేజాన్ని ఇది అందిస్తుంది. సినిమాలలో ‘వైరల్ కంటెంట్’ అనే భావనను పునరుద్ఘాటించడానికి ధురందర్ చిత్రాలు చాలా దగ్గరగా ఉండవచ్చు – ఎందుకంటే, తాము ఈ సినిమా చూశామని గొప్పలు చెప్పుకోవడానికి, నా థియేటర్లో డజనుకు పైగా ఫోన్లు బయటకు వచ్చి కీలక సన్నివేశాలను రికార్డ్ చేశాయి. ధురందర్ సినిమా చూస్తే సరిపోదు, చూస్తున్న వారిని కూడా చూడాలి. ఆ డజను స్లో-మో సన్నివేశాలు లేదా పాటలు కథను ముందుకు నడిపించాయా లేదా అనేది చర్చనీయాంశం కాదు. దర్శకుడి దురుద్దేశాన్ని ప్రేక్షకులు గమనించలేనంతగా లీనమవ్వడమే ఒక పెద్ద విజయం.
మొదటి భాగం క్లైమాక్స్లో రెహమాన్ దకైత్ (అక్షయ్ ఖన్నా) మరణం తర్వాత, ల్యారీ సింహాసనం మరోసారి ఖాళీ అవుతుంది. అర్షద్ పప్పు (అశ్విన్ ధర్) ఆ ప్రాంతాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంటాడు, అయితే రెహమాన్ మరణానికి అర్షద్ కారణం కావడంతో, ఉజైర్ (డానిష్ పాండోర్) ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు – ఈ విషయాన్ని హమ్జా ఉజైర్కు పదే పదే గుర్తుచేస్తాడు. అర్షద్ హత్యకు సంబంధించిన ఒక వీడియో ప్రచారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, అందులో ఉజైర్ అతని తల నరికి, ఆ తలతో ఆడుకుంటూ కనిపించడంతో, అతని పేరు మీద అరెస్ట్ వారెంట్ జారీ అవుతుంది. ఉజైర్ను అతని ‘భద్రత’ కోసం దుబాయ్కి పంపిన తర్వాత, హమ్జా బలూచ్ల నాయకుడిగా ఎదగడానికి ఇది మార్గం సుగమం చేస్తుంది. హమ్జా తన చుట్టూ ఉన్న వారిని తన వశం చేసుకునే క్రమంలో, ఇక్కడ రాజకీయ కుట్రలకు ఆస్కారం ఉంది – కానీ రచయితగా ధర్ ఈ విషయాన్ని అంతగా చాకచక్యంగా ఉపయోగించుకోలేకపోయాడు.
హమ్జా పన్నాగాలన్నీ చాలా సాఫీగా సాగిపోతున్నట్లు అనిపిస్తాయి, అతను ఒకరి తర్వాత ఒకరిని దెబ్బతీస్తూ ఉంటాడు, కానీ ఎవరికీ అనుమానం రాదు. అతనిపై అనుమానం ఉన్న ఒకే ఒక్క పోలీస్ కూడా, హమ్జా ఇంటి ముందున్న దారిలో ఎస్.పి. ఖాన్ (సంజయ్ దత్)తో అత్యంత అనాలోచితంగా ఆ విషయాన్ని చర్చిస్తాడు. ఇది ఒక స్థాయి దాటిన తర్వాత తార్కికంగా బాధాకరంగా ఉంటుంది.
రెండవ భాగంలో, ధర్ తీసిన ఈ సినిమా పెద్ద నోట్ల రద్దు పథకానికి ఒక పూర్తి నిడివి సమర్థనగా మారుతుంది. భారతదేశంలోకి రూ. 60,000 కోట్ల విలువైన నకిలీ కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టడానికి ఐఎస్ఐ వేసిన ప్రణాళికల గురించి మనకు చెబుతారు. అందుకే, ఇప్పుడు ప్రధానమంత్రి, హోంమంత్రితో సన్నిహితంగా పనిచేస్తున్న సన్యాల్ (మొదటి సినిమాలో అతను అలా చేయలేకపోయాడు) అత్యవసర చర్యలు తీసుకోవాలని అభ్యర్థిస్తాడు. దాని ఫలితంగా, నవంబర్ 8వ తేదీ జరుగుతుంది. ఒక గిడ్డంగి నిండా నకిలీ కరెన్సీతో మిగిలిపోయిన తర్వాత, ఒక పాత్ర కార్టూన్లాగా భయపడిపోతుంటే, నా థియేటర్లోని ప్రేక్షకులు చప్పట్లు కొట్టి, కేకలు వేశారు. క్యూలలో నిలబడిన వారి కష్టాన్ని, లేదా ఈ చర్య మొత్తం ఎలా విఫలమైందో తెలియజేసిన విస్తృత ప్రచారాన్ని (రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రకారం, రద్దు చేసిన కరెన్సీలో 99.3% తిరిగి చలామణిలోకి వచ్చింది) వారు మర్చిపోయారా అని నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది.
ఒక రాజకీయ పార్టీ పట్ల మోజు పడటం వేరు, కానీ ధర్ అభిమాన కల్పనలు రాసే విధానం ఒకేసారి హాస్యాస్పదంగానూ, కలవరపరిచేదిగానూ ఉంది. ల్యారీ బలవంతుడిగా హమ్జా చేసే ప్రతీ పని ఐఎస్ఐని, పాకిస్తాన్ నేర-రాజకీయ సిండికేట్ను అస్థిరపరచడానికే. రా (R&AW) ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా అద్భుతమైన ఎత్తుగడలు వేస్తుండగా, ఐఎస్ఐ ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా వేసిన ప్రణాళికలలో ఓడిపోయి హాస్యాస్పదంగా కనిపిస్తుంది. అయినా, దీనికి ఎవరూ హమ్జాను నిందించరు.
“ఎన్జీఓలు, విశ్వవిద్యాలయాలు,సోషలిస్ట్ సంస్థల” ద్వారా బిలియన్ల డాలర్లు భారతదేశంలోకి మళ్లిస్తున్నాయని ధర్ సూచిస్తాడు. నకిలీ కరెన్సీ ఉత్తరప్రదేశ్లోని ‘మాంసం దుకాణాల’ ద్వారా పంపిణీ చేసారని చెబుతారు. మోడీని పొగడటానికి ఉపయోగించిన అన్ని ట్రోజన్ హార్స్ ఉపాయాలలో, రిటైర్డ్ బ్రిగేడియర్ జహంగీర్ (మరెవరో కాదు, సువిందర్ విక్కీ) పాత్ర నన్ను నిజంగా ఆశ్చర్యపరిచింది. 2014లో మోడీ ప్రమాణ స్వీకారం చేస్తున్నప్పుడు, అతను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు నమ్మలేనట్లుగా టీవీ వైపు చూస్తూ, “మనం భారతదేశంపై నియంత్రణ కోల్పోయాం” అని తనలో తాను గొణుక్కుంటాడు. ఈ సన్నివేశాలకు నేను నవ్వాను, కానీ నా చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు కేరింతలు కొట్టారు.
తన మాట వినని వారికి వ్యతిరేకంగా దేశభక్తిని ఒక ఆయుధంగా ఉపయోగించడంలో ధర్ చాలా నేర్పరి అని నేను నమ్ముతున్నాను. ఒక సంభాషణలో, IC814 సూత్రధారి జహూర్ మిస్త్రీ ముఖాన్ని తూటాలతో ఛిద్రం చేసే ముందు, అతని చేత ‘భారత్ మాతా కీ జై!’ అని నినాదాలు చేయిస్తూ సన్యాల్ ఎంతో ఆనందపడతాడు. భారతీయ ముస్లింలను కొట్టే లేదా చంపే ముందు, గుంపులు వారిచేత ఇలాంటి నినాదాలు బలవంతంగా చేయిస్తున్న వీడియోల గురించి ధర్ పట్టించుకోడని నేను అనుకుంటున్నాను. నా చుట్టూ ఉన్న ప్రేక్షకులు కూడా ఆ వీడియోల వల్ల ఇబ్బంది పడలేదని నేను అనుకుంటున్నాను, ఎందుకంటే వారు కూడా సన్యాల్ లాగే వాటిని ఆస్వాదించారు.
మొదటి చిత్రంతో పోలిస్తే ‘ధురందర్: ది రివెంజ్’లోని హింస మరింత అనవసరంగా, క్రూరంగా ఉంది. ముఖ్యంగా, మేజర్ ఇక్బాల్ (అర్జున్ రాంపాల్) తన అంతిమ లక్ష్యం భారతీయ మహిళలందరిపై అత్యాచారం చేయడం, భారతీయ పురుషులందరికీ సున్నతి చేయడం, ప్రతిఒక్కరితో కల్మా చదివించడం అని అరుస్తూ చెప్పే రంగులద్దిన సంభాషణలతో కలిపి చూసినప్పుడు ఇది మరింత స్పష్టమవుతుంది. ఈ సంభాషణలు వాట్సాప్ ఫార్వర్డ్ నుండి తీసుకున్నట్లుగా అనిపిస్తాయి, అందువల్ల (నా అంచనా ప్రకారం) నా చుట్టూ ఉన్న చాలా మంది సంకుచిత మనస్తత్వం గల చెవులకు అవి చాలా మధురంగా వినిపించి ఉండాలి.
ధర్ సినిమా ఒక కూల్ స్పై థ్రిల్లర్కి, దేశభక్తి గురించిన ఒక సెంటిమెంటల్ సోప్ ఒపెరాకి మధ్య ఊగిసలాడుతుంది. భారత సైన్యం గురించిన వార్త వినగానే, రహస్య గూఢచారి అయిన హంజా భక్తితో తన సన్ గ్లాసెస్ తీసి ఆగిపోయిన ప్రతిసారీ నేను గట్టిగా నవ్వాను. కానీ, తన సొంత సైద్ధాంతిక అభిప్రాయాలు మరింత ఆందోళనకరంగా కనిపించే ఈ చిత్రనిర్మాతలో ఇది ఒక సూక్ష్మ లోపం కావచ్చు.
‘ధురందర్: ది రివెంజ్’ సినిమా… ప్రతి రాత్రి టీవీ వార్తలు చూసే భజనపరుల కోసం తీసినట్టుగా ఉంది. ఈ చిత్రం అసభ్యకరమైనది, ఏకపక్షమైనది, కేవలం వీలైనంత ఎక్కువ మంది వీక్షకులను ఆకర్షించాలనే దురుద్దేశంతో రూపొందించారు. ఇది డాక్యుమెంటరీ కాదని సినిమా ప్రారంభంలో ఒక ప్రకటన ఇవ్వవచ్చు, కానీ ధర్, అతని బృందం ప్రకారం… చాలా వరకు కల్పితమైన ఒక సైద్ధాంతిక పోరాటాన్ని రెచ్చగొట్టడానికి, బాధాకరమైన నిజ జీవిత సంఘటనలను ఉపయోగించడానికి ఇది ఏమాత్రం వెనుకాడదు.
ఈచిత్రం పైపైన ఒక “వినోదాత్మక” చిత్రంగా కనిపించవచ్చు, కానీ అది ప్రచారం చేసే లేదా చిత్రీకరించే ఆలోచనలను కనీస “తార్కిక కారణంతో” పరిశీలిస్తే, అది పూర్తిగా విఫలమవుతుంది. సినిమా ముగిసిన తర్వాత నేను విన్న పెద్ద చప్పట్లు, నినాదాలు, ఈ చిత్రం వెనక “దాగి ఉన్న ఎజెండా” పట్ల అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసిన కొద్దిమందిలో నేను కూడా ఒకడిని అని నాకు అర్థమయ్యేలా చేశాయి. ఒక సినిమా అనుభవం వంటి వ్యక్తిగతమైన విషయాన్ని సాధారణీకరించడం నాకు ఎంతమాత్రం ఇష్టం లేకపోయినా, ఈ రోజుల్లో థియేటర్లలోని జనసమూహాలు కోరుకునేది బహుశా ఇదేనేమో అని నాకు అనిపించింది. వారు తమను బుజ్జగించాలని, తప్పుదోవ పట్టించాలని కోరుకుంటున్నారు. ఏదేమైనా, ధర్ సినిమా మిమ్మల్ని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించడం లేదు — మీరు పట్టించుకోరనే దానిపైనే అది ఆధారపడుతోంది.
(ద వైర్ సౌజన్యంతో)
