న్యూఢిల్లీ: పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ విదేశాంగ విధానంపై తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఈ మేరకు ప్రెస్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియాలో జరిగిన ఒక సెమినార్లో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ సంఘర్షణ నేపథ్యంలో, విదేశాంగ విధానం “దిశను కోల్పోతోందని” దౌత్యవేత్తలు, విద్యావేత్తలు, పాత్రికేయులు, మేధావులు ఆరోపించారు.
“జన్ హస్తక్షేప్” అనే పౌర హక్కుల సంస్థ నిర్వహించిన ఈ కార్యక్రమంలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ సంఘర్షణ మధ్య బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం “నిశ్శబ్దం” అవలంబించడాన్ని వక్తలు తీవ్రంగా విమర్శించారు. అలాగే, పర్షియా దేశంపై జరిగిన దాడిని “కారణం లేని చర్య”గా అభివర్ణించారు.
ముఖ్యంగా చర్చలు జరుగుతున్న సమయంలో, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్పై జరిపిన దాడులను ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి “కారణం లేని చర్యలు”గా పేర్కొందని సదస్సులో పాల్గొన్నవారు తెలిపారు. ఈ దాడులు అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘన అని, దురాక్రమణ చర్య అని వారు అభివర్ణించారు.
దాడులు చేసినప్పటికీ, ఈ సంఘర్షణలో అమెరికా తన లక్ష్యాలను సాధించడంలో విఫలమైందని పలువురు వక్తలు వాదించారు. ఒక రకమైన ప్రపంచ “వలసవాద ఆధిపత్యాన్ని” పునరుద్ధరించే ప్రయత్నాలు విజయవంతం కావని వారు స్పష్టం చేశారు.
సెమినార్లో ప్రముఖుల ప్రసంగాలు
మాజీ దౌత్యవేత్త, మాజీ కేంద్ర మంత్రి మణిశంకర్ అయ్యర్ ఈ సెమినార్ను ప్రారంభించారు. ఈ సమావేశంలో ప్రసంగించిన వారిలో సీనియర్ జర్నలిస్ట్ సయీద్ నఖ్వీ, వ్యూహాత్మక వ్యవహారాల నిపుణుడు ప్రవీణ్ సాహ్నీ, జేఎన్యూ టీచర్స్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు ప్రొఫెసర్ సయీద్ అక్తర్ హుస్సేన్ ఉన్నారు. ఈ చర్చకు జేఎన్యూ విద్యావేత్త డాక్టర్ వికాస్ బాజ్పాయ్ మధ్యవర్తిత్వం వహించారు.
ఇరాన్ మరియు పశ్చిమ ఆసియాలో అమెరికా జోక్యాలకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉందని, ఇందులో ప్రభుత్వ మార్పు ప్రయత్నాలు, సైనిక చర్యలు, మరియు ఏకపక్ష ఆంక్షలు వంటివి ఉన్నాయని, ఇవి ఆ ప్రాంతంలో అస్థిరతకు దోహదపడ్డాయని వక్తలు ప్రముఖంగా పేర్కొన్నారు.
భారత వైఖరిపై విమర్శలు
భారతదేశం తన సాంప్రదాయ అలీన, వలస వ్యతిరేక విదేశాంగ విధాన వారసత్వం నుండి వైదొలగుతోందన్న విమర్శలు ఈ సెమినార్లో పదేపదే ప్రస్తావనకు వచ్చాయి. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం “ప్రపంచ సార్వభౌమత్వాన్ని బలహీనపరుస్తున్న” శక్తులతో చేతులు కలిపినట్లు కనిపిస్తోందని, ఇది భారతదేశ అంతర్జాతీయ ప్రతిష్టకు దెబ్బ అని వక్తలు ఆరోపించారు.
అమెరికా నుండి వస్తున్న “ఆర్థిక ఒత్తిడికి” ప్రభుత్వం లొంగిపోతోందని, వాణిజ్య ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తోందని, భారతదేశ ఇంధన భద్రతను బలహీనపరుస్తోందని కూడా వారు ఆరోపించారు. ఇరాన్, వెనిజులాలపై జరిగినట్లు ఆరోపించిన దాడులతో సహా, కీలకమైన ప్రపంచ పరిణామాలపై భారతదేశం మౌనం వహించడాన్ని వక్తలు విమర్శించారు.
‘విదేశాంగ విధానం దిశానిర్దేశం కోల్పోయింది’
ఒకప్పుడు గంభీరమైన అంశంగా ఉన్న సామ్రాజ్యవాదం, డొనాల్డ్ ట్రంప్ హయాంలో “అపహాస్యానికి” గురైందని చెబుతూ, మణిశంకర్ అయ్యర్ ప్రపంచ, దేశీయ నాయకత్వాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించారు. భారతదేశం కూడా ఇలాంటి విధానాలనే అవలంబించిందని ఆయన ఆరోపించారు.
“భారతదేశానికి ఒకప్పుడు అద్భుతమైన విదేశాంగ విధానం ఉండేది.” “ఈ రోజు, ఏ విధానమూ లేకపోవడమే విధానంగా కనిపిస్తోంది,” అని అయ్యర్ అన్నారు. గాంధీ, నెహ్రూ వంటి నాయకుల దశాబ్దాల దౌత్య వారసత్వం దెబ్బతిందని ఆయన అన్నారు.
మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ స్థితిపై ఆయన వ్యాఖ్యానిస్తూ, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ మధ్య అభివృద్ధి చెందుతున్న సంబంధంతో సహా చారిత్రక శక్తి సమీకరణాలు మారిపోయాయని పేర్కొన్నారు.
మారుతున్న ప్రపంచ గమనం
ప్రపంచం క్రమంగా బహుధ్రువ వ్యవస్థ వైపు రూపాంతరం చెందుతోందని, చైనా, రష్యా వంటి దేశాలు ప్రధాన శక్తులుగా ఆవిర్భవిస్తున్నాయని ప్రవీణ్ సాహ్నీ పేర్కొన్నారు. ఈ మారుతున్న నేపథ్యంలో భారతదేశం తన వ్యూహాత్మక పొత్తులను పునఃపరిశీలించుకోవాలని ఆయన సూచించారు.
భారత్, ఇరాన్ల మధ్య ఉన్న సుదీర్ఘ సాంస్కృతిక సంబంధాలను సయీద్ నఖ్వీ నొక్కిచెప్పారు. ప్రస్తుత విధానాలను మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్పేయ్ విధానంతో పోల్చారు. అమెరికాలో పెరుగుతున్న అసమ్మతిని, ఇజ్రాయెల్లో యుద్ధ వార్తలపై ఆంక్షలను కూడా ఆయన ప్రస్తావించారు.
ప్రపంచ ఐక్యతకు పిలుపు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమానత్వం, న్యాయం,హక్కుల కోసం జరిగే పోరాటాలకు ‘పీపుల్స్ ఇంటర్వెన్షన్’ మద్దతు ఇస్తుందని డాక్టర్ వికాస్ బాజ్పాయ్ పేర్కొన్నారు. సార్వభౌమ దేశాలపై జరుగుతున్న సైనిక దురాక్రమణలో భాగంగానే ఈ సంఘర్షణ కొనసాగుతోందని ఆయన అభివర్ణించారు. గాజా వంటి సమస్యలపై ప్రపంచం నిష్క్రియాత్మకంగా ఉండటాన్ని విమర్శించారు.
మారుతున్న ప్రపంచ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో విదేశాంగ విధాన ఎంపికలపై భారతదేశంలో పెరుగుతున్న చర్చను ప్రతిబింబిస్తూ, ఈ సెమినార్కు పెద్ద సంఖ్యలో పాత్రికేయులు, న్యాయవాదులు, విద్యార్థులు, ఆసక్తిగల పౌరులు హాజరయ్యారు.
దౌత్యపరమైన చర్చలు ఇంకా కొనసాగుతున్న తరుణంలో, ఇరాన్పై అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడిని ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల సంస్థ “కారణం లేనిది”గా అభివర్ణించిందని వక్తలు పేర్కొన్నారు. అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం, ఇది పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధమైన చర్య , స్పష్టమైన దురాక్రమణ చర్య అని వారు నొక్కి చెప్పారు.
అమెరికా,ఇజ్రాయెల్ నిజంగానే ఇరాన్పై దాడి చేసినప్పటికీ, సంఘర్షణ ప్రాంతం నుండి వెలువడుతున్న ఇటీవలి నివేదికలు అమెరికా యుద్ధంలో ఓడిపోయిందని స్పష్టం చేస్తున్నాయని వక్తలు అభిప్రాయపడ్డారు; తత్ఫలితంగా, ప్రపంచ వేదికపైకి వలసవాద యుగాన్ని తిరిగి తీసుకురావాలన్న దాని ఆశయం నెరవేరదని ఆ ప్రకటన పేర్కొంది.
జన్ హస్తక్షేప్ సమన్వయకర్త, డాక్టర్ వికాస్ బాజ్పాయ్, ప్రస్తుత సంఘర్షణ, గతంలో జరిగిన ఇలాంటి యుద్ధాలతో పాటు, సార్వభౌమ దేశాలపై అమెరికా సైనిక దురాక్రమణ యొక్క నిరంతర ధోరణిలో భాగమని పేర్కొన్నారు. “ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వాలు ఈ మారణహోమానికి మూగ ప్రేక్షకులుగా నిలబడ్డాయి,” అని ఆయన ఆరోపించారు.
ప్రస్తుత సంఘర్షణ, గతంలో జరిగిన ఇలాంటి యుద్ధాలతో పాటు, సార్వభౌమ దేశాలపై అమెరికా సైనిక దురాక్రమణ నిరంతర ధోరణిలో భాగమని హస్తక్షేప్ సమన్వయకర్త ఒక ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు.
“అమెరికా-ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ సంఘర్షణ మధ్య, నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం భారతదేశ విదేశాంగ విధానాన్ని ప్రస్తుతం మోకాళ్లపై పాకులాడే స్థితికి నడిపించిందని” ఆ ప్రకటన పేర్కొంది.
