న్యూఢిల్లీ: ప్రతిపాదిత నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ, మైనారిటీ, ప్రాంతీయ ప్రాతినిధ్యంపై దాని ప్రభావం గురించిన ఆందోళనలు…నిన్న కాన్స్టిట్యూషన్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియాలో జరిగిన ఒక జాతీయ సదస్సులో ప్రధానంగా చర్చకు వచ్చాయి. “హమ్ భారత్ కే లోగ్” (భారత ప్రజలమైన మేము) ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో, రాబోయే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ పర్యవసానాలు, ముస్లిం రాజకీయ ప్రాతినిధ్య సమస్యపై చర్చించడానికి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి రాజకీయ నాయకులు, న్యాయవాదులు, పాత్రికేయులు, కార్యకర్తలు, ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.
భవిష్యత్తులో నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను ఏ విధంగా పునర్విభజన చేయవచ్చు, ఈ ప్రక్రియ రాజ్యాంగంలోని న్యాయమైన, ప్రాతినిధ్య సూత్రాలను తగినంతగా ప్రతిబింబిస్తుందా అనే దానిపై సదస్సులో పాల్గొన్నవారు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. భారతదేశంలోని ముస్లింల సామాజిక-ఆర్థిక, విద్యా స్థితిని పరిశీలించిన సచార్ కమిటీ సిఫార్సులను వక్తలు పదేపదే ప్రస్తావించారు. భవిష్యత్తులో చేపట్టే ఏ పునర్విభజన ప్రక్రియలోనైనా ఆ సిఫార్సులను పరిగణనలోకి తీసుకునేలా విధాన రూపకర్తలు నిర్ధారించాలని వారు కోరారు.
మాజీ కేంద్ర మంత్రి, సీనియర్ న్యాయవాది సల్మాన్ ఖుర్షీద్ ఈ సమస్య చట్టపరమైన కోణాలను ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనను నియంత్రించే రాజ్యాంగ చట్రాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఇటువంటి విషయాలలో జోక్యం చేసుకోవడానికి న్యాయస్థానాలకు సాంప్రదాయకంగా పరిమితమైన పరిధి ఉంటుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయినప్పటికీ, అస్సాం పునర్విభజన ప్రక్రియకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు జారీ చేసిన నోటీసును ఉదహరిస్తూ, కొన్ని పరిస్థితులలో న్యాయ సమీక్ష ఇప్పటికీ సాధ్యం కావచ్చని ఆయన సూచించారు. రాబోయే పునర్విభజన ప్రక్రియలో ఆందోళనలు తలెత్తితే చట్టపరమైన పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించవచ్చని ఖుర్షీద్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. పరిణామాలను నిశితంగా పర్యవేక్షించాల్సిన ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పారు.
సీనియర్ జర్నలిస్ట్ అనిల్ చమాడియా, ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం, సామాజిక ఐక్యతను కేవలం ప్రభుత్వాలు లేదా రాజకీయ పార్టీలకు మాత్రమే వదిలివేయకూడదని వాదిస్తూ, ఈ చర్చను ఎన్నికల సరిహద్దులకు మించి విస్తరించారు. సమాజాన్ని విభజించే ఏ ప్రయత్నాలనైనా పౌరులే స్వయంగా ప్రతిఘటించి, ప్రజాస్వామ్య హక్కులను కాపాడుకోవాలని ఆయన అన్నారు. దీనిని ఎదుర్కోవడానికి సామాజిక సంబంధాలను, సమ్మిళితత్వాన్ని బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరాన్ని కూడా చమాడియా నొక్కి చెప్పారు.
సీనియర్ న్యాయవాది షారిక్ అబ్బాసి, పునర్విభజన చుట్టూ ఉన్న సాంకేతిక, రాజకీయ సవాళ్లపై దృష్టి సారించారు. ప్రస్తుత చట్రంలో అనేక లోపాలు ఉన్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ప్రాతినిధ్యంపై చర్చలు మైనారిటీ వర్గాలకే పరిమితం కాదని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా విభిన్న జనాభా పెరుగుదల ధోరణుల దృష్ట్యా, ఉత్తర, దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య పార్లమెంటరీ సీట్ల సమతుల్యతపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
కాంగ్రెస్ జాతీయ కార్యదర్శి షానవాజ్ ఆలం 2006 సచార్ కమిటీ నివేదికలోని అంశాల వైపు దృష్టిని ఆకర్షించారు. గణనీయమైన ముస్లిం జనాభా ఉన్న నియోజకవర్గాలను కొన్నిసార్లు ముస్లిం రాజకీయ ప్రాతినిధ్య అవకాశాలను తగ్గించే విధంగా రిజర్వ్ చేస్తున్నారనే ఆందోళనలను ఆ నివేదిక హైలైట్ చేసింది. భవిష్యత్ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియలు ఈ విషయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని కమిటీ సిఫార్సు చేసిందని షానవాజ్ ఆలం అన్నారు.
గతంలో సచార్ కమిటీ సిఫార్సులకు మద్దతు ఇచ్చిన లౌకిక రాజకీయ పార్టీలు, రాబోయే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియను ఆ సిఫార్సులకు అనుగుణంగానే నిర్వహించాలని చురుకుగా డిమాండ్ చేయాలని ఆలం పిలుపునిచ్చారు. ప్రాతినిధ్యం సమ్మిళితంగా, సమానంగా ఉండేలా చూడాల్సిన నైతిక, రాజకీయ బాధ్యత రాజకీయ పార్టీలకు ఉందని ఆయన వాదించారు.
ఈ చర్చలో దక్షిణ భారత రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యానికి సంబంధించిన ఆందోళనలను కూడా ప్రస్తావించారు. జనాభా మార్పుల కారణంగా దక్షిణ రాష్ట్రాలకు కేటాయించిన సీట్లలో ఏదైనా తగ్గింపు జరిగితే అది తీవ్ర పరిణామాలకు దారితీస్తుందని రాజ్యసభ ఎంపీ అఖిలేష్ ప్రసాద్ హెచ్చరించారు. జనాభా నియంత్రణ చర్యలను విజయవంతంగా అమలు చేసిన రాష్ట్రాలను రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంలో కోత విధించడం ద్వారా శిక్షించకూడదని, అటువంటి చర్య జాతీయ సమైక్యతను దెబ్బతీస్తుందని ఆయన వాదించారు.
ఏడు తీర్మానాల ఆమోదంతో ఈ సమావేశం ముగిసింది. వాటిలో, దళిత జనాభా తక్కువగా ఉన్న సందర్భాలలో 40 శాతానికి పైగా ముస్లిం జనాభా ఉన్న నియోజకవర్గాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించకూడదని, 40 శాతానికి పైగా దళిత జనాభా ఉన్న నియోజకవర్గాలు రిజర్వేషన్ లేకుండా ఉండకూడదని, జనాభా పెరుగుదలను నియంత్రించడంలో విజయం సాధించినందున దక్షిణ రాష్ట్రాలు తమ ప్రాతినిధ్యాన్ని కోల్పోకూడదని డిమాండ్లు ఉన్నాయి.
సీమాంచల్, పశ్చిమ బెంగాల్లోని ముస్లిం-మెజారిటీ ప్రాంతాల నుండి ప్రత్యేక కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేయాలనే ఏ ప్రతిపాదననైనా పాల్గొన్నవారు వ్యతిరేకించారు. మైనారిటీ ప్రాతినిధ్యం, చేరిక సమస్యలను పరిష్కరించిన సచార్ కమిటీ, రంగనాథ్ మిశ్రా కమిటీల సిఫార్సులకు తమ నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించాలని ఈ తీర్మానాలు లౌకిక రాజకీయ పార్టీలను కోరాయి.
రాజ్యాంగ సూత్రాలకు విరుద్ధంగా ఉండే అవకాశం ఉన్న నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియలపై న్యాయ సమీక్షకు సంబంధించి, 2024లో సుప్రీంకోర్టు చేసిన పరిశీలనలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలని కోరుతూ మరో ముఖ్యమైన తీర్మానం చేశారు. తగినంత రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించేందుకు, ముస్లింలు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న నియోజకవర్గాల నుండి ముస్లిం అభ్యర్థులను బరిలోకి దించాలని ఈ సదస్సు లౌకిక పార్టీలను కోరింది.
కాగా, భారతదేశంలో ఎన్నికల ప్రాతినిధ్య భవిష్యత్తు స్వరూపంపై పౌర సమాజంలోని కొన్ని వర్గాలలో పెరుగుతున్న ఆందోళనలను ఈ సదస్సు ప్రతిబింబించింది. పునర్విభజన చర్చలోని అనేక అంశాలపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ, పార్లమెంటరీ, అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలను ప్రభావితం చేసే ఏ ప్రక్రియ అయినా రాజ్యాంగ విలువలు, ప్రజాస్వామ్య సమ్మిళితత్వం, సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు సమాన ప్రాతినిధ్యం అనే సూత్రం ద్వారా మార్గనిర్దేశం చేయాలని వక్తలు సూచించారు.
