దుబాయ్ : మధ్యప్రాచ్యం అంతటా జరుగుతున్న దాడులు, మధ్యంతర కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని కాపాడేందుకు పాకిస్థాన్లో జరుగుతున్న దౌత్య ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. దీంతో ఇరాన్పై వరుసగా 11వ రోజు కూడా దాడులు జరిపినట్లు అమెరికా సైన్యం తెలిపింది.
విమాన హ్యాంగర్లు, డ్రోన్ నిల్వ కేంద్రాలు లక్ష్యాలలో ఉన్నాయని యూ.ఎస్. సెంట్రల్ కమాండ్ తెలిపింది. దాడులు తీవ్రతరం అవుతాయని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సంకేతాలు పంపిన తర్వాత ఈ తాజా దాడుల పరంపర జరిగింది.
ఈ దాడులకు ముందు, ఈ వివాదంలో కీలక మధ్యవర్తిగా ఉన్న పాకిస్థాన్లో ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి ఎస్కందర్ మొమెనీ పర్యటించి, దౌత్య సంబంధాలను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నించారు. అయితే, ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు కీలకమైన జలమార్గం అయిన హర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ కోసం ఇటీవలే పోరాటంగా మారిన ఈ యుద్ధాన్ని ముగించడానికి ఎలాంటి కొత్త ఒప్పందం కుదురుతుందో స్పష్టంగా తెలియలేదు.
కాగా ఇరు దేశాల మధ్య చర్చలపై అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ నిరాశావాద దృక్పథాన్ని వ్యక్తం చేశారు, “సమావేశం కావడానికి అమెరికాకు ఆసక్తి లేదు” అని అన్నారు. యురేనియం శుద్ధి చేసే ప్రధాన కేంద్రాలలో ఒకదానికి సమీపంలో ఉన్న ఇరాన్ ప్రాంతాన్ని అమెరికా దళాలు త్వరలో లక్ష్యంగా చేసుకోవచ్చని ఆయన సూచించారు.
హర్ముజ్ జలసంధి గుండా , రవాణా చాలా వరకు నిలిచిపోవడంతో, లక్షలాది మంది ప్రజలు ఆధారపడిన ఈ ప్రాంతంలోని పౌర మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా ఇరుపక్షాలు తమ పట్టును పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నించాయి. యుద్ధానికి ముందు ప్రపంచంలోని ముడి చమురు, సహజ వాయువులలో దాదాపు ఐదవ వంతు రవాణా జరిగే ఈ జలసంధిపై ఇరాన్ పట్టును అమెరికా దాడుల పరంపర కూడా సడలించలేకపోయింది.
రాజధాని టెహ్రాన్ సమీపంలో ఇరాన్ వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు క్రియాశీలకం కావడంతో, అమెరికా బుధవారం కూడా తన వైమానిక దాడులను కొనసాగించింది. బుషెహర్, తూర్పు అజర్బైజాన్, హమదాన్, హోర్మోజ్గాన్, ఖుజెస్తాన్, సిస్తాన్, బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సులలో పేలుళ్లు సంభవించాయని ఇరాన్ ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని ఐఆర్ఎన్ఏ వార్తా సంస్థ నివేదించింది.
మంగళవారం హర్ముజ్ జలసంధిలో ఒక ట్యాంకర్పై ఇరాన్ దాడి చేసి, సిబ్బందిని ఓడను విడిచిపెట్టేలా చేసిన తర్వాత ఇది జరిగింది. ఈ ప్రాంతంలోని అమెరికా మిత్రదేశాలపై ఇరాన్ తన దాడులను కొనసాగించింది. బహ్రెయిన్, జోర్డాన్, కువైట్లపై కూడా ఇరాన్ దాడులు ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్రిక్తతల పెరుగుదల ఇంధన ధరలను మరింత పెంచింది. ఫలితంగా నేడు అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక ముడి చమురు ధర బ్యారెల్కు 92 డాలర్లకు పైగా ఉండగా, అమెరికాలో సాధారణ గ్యాసోలిన్ ధర గ్యాలన్కు సగటున 4 డాలర్లకు పెరిగింది.
అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న తరుణంలో, పెరిగిన గ్యాస్ ధరల బాధను అనుభవిస్తున్న, ఈ సంఘర్షణలో కొత్త ప్రాణనష్టాన్ని చూస్తున్న అమెరికన్లలో ఈ యుద్ధం పట్ల వ్యతిరేకత ఉందని పోల్స్ సూచిస్తున్నాయి. ఇరాన్ యుద్ధంలో గాయపడిన అమెరికా సైనికుల సంఖ్య 500 మందికి పైగా పెరిగిందని ఒక అమెరికా అధికారి అసోసియేటెడ్ ప్రెస్కు తెలిపారు. ఈ మొత్తం, పెంటగాన్ అధికారిక డిఫెన్స్ క్యాజువాలిటీ అనాలిసిస్ సిస్టమ్ లెక్కల కంటే ఎక్కువ. ఆ లెక్కల ప్రకారం ప్రస్తుతం 482 మంది గాయపడ్డారు.
ఈ విషయంపై మీడియాతో మాట్లాడిన ఆ అమెరికా అధికారి, గాయాల వివరాలను నివేదించడంలో ఈ వ్యవస్థలో గణనీయమైన జాప్యం ఉందని చెప్పారు. అది దాని రూపకల్పనలోని లోపమే తప్ప, ఉద్దేశపూర్వకం కాదని ఆ అధికారి తెలిపారు.
సౌదీపై హౌతీల తిరుగుబాటు
ఎర్ర సముద్రంలో, ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న యెమెన్కు చెందిన హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ అరేబియాపై నావికా దిగ్బంధనాన్ని ప్రకటించడం ద్వారా ఆ దేశానికి వ్యతిరేకంగా కొత్త యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. ఇది ప్రపంచ చమురు సరఫరాలు, వాణిజ్యానికి ముప్పుగా పరిణమించింది. హర్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధించటంతో, సౌదీ అరేబియా లక్షలాది బ్యారెళ్ల చమురును మార్కెట్కు తరలించడానికి ఎర్ర సముద్రానికి ఉన్న పైప్లైన్పై ఆధారపడుతోంది.
తిరుగుబాటుదారుల బృందం నుండి హెచ్చరికలు అందుకున్న తర్వాత ఎర్ర సముద్రంలోని ఆరు నౌకలు తమ మార్గాన్ని మార్చుకోవలసి వచ్చిందని, హౌతీలచే నడుపుతున్న యెమెన్లోని ఒక వార్తా సంస్థ, సాబా (SABA), మంగళవారం తెలిపింది.
హర్ముజ్ జలసంధికి అవతలి వైపున అరేబియా ద్వీపకల్పంలో ఎర్ర సముద్రానికి ముఖద్వారమైన బాబ్ ఎల్-మండేబ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించవద్దని తమ బృందం సోమవారం అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ కంపెనీలను హెచ్చరించిందని ముగ్గురు హౌతీ అధికారులు తెలిపారు. పాత్రికేయులతో మాట్లాడే అధికారం తమకు లేదని పేర్కొంటూ, ఆ అధికారులు తమ పేర్లు వెల్లడించకుండా మాట్లాడారు.
ఇరాన్ చర్చలపై అమెరికాకు ‘ఆసక్తి లేదు’
రహస్యంగా జరిగిన చర్చల గురించి చర్చించడానికి ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి మోమెనీ, పాకిస్తాన్ సైన్యాధిపతి ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్ను కలిశారని, తమ పేర్లు వెల్లడించని ఇద్దరు అధికారులు తెలిపారు. అనంతరం మోమెనీ పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ను కలిశారు.
అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య ఇటీవల పెరిగిన ఉద్రిక్తతలపై షరీఫ్ తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. అలాగే, అన్ని పక్షాలు సంయమనం పాటించాలని, ఈ ప్రాంతంలో అస్థిరతను మరింత పెంచే చర్యలకు దూరంగా ఉండాలని ఆయన కోరారు. అమెరికా – ఇరాన్ మధ్య గత నెలలో కుదిరిన తాత్కాలిక ఒప్పందంలో పాకిస్థాన్ రాజకీయ నాయకత్వం, ఆర్మీ చీఫ్ (రక్షణ దళాల అధిపతి) అయిన మునీర్ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఇరు పక్షాలను తిరిగి చర్చల వేదిక వద్దకు తీసుకువచ్చేందుకు ఇస్లామాబాద్ ప్రయత్నాలు చేస్తోంది.
ఇరాన్ అధికారులు “తమను కలవాలని కోరుకుంటున్నారని, అయితే అర్థవంతమైన రీతిలో సమావేశమయ్యేందుకు వారు సిద్ధమయ్యే వరకు, తాము వారిని కలిసేందుకు ఆసక్తి చూపబోమని” ట్రంప్ విలేకరులతో అన్నారు. ఇరాన్ ప్రధాన అణు ఇంధన శుద్ధి కేంద్రాలలో ఒకదాని సమీపంలో ఉన్న బలమైన రక్షణ వ్యవస్థ కలిగిన భూగర్భ స్థావరం ‘పికాక్స్ పర్వతం’ (Pickaxe Mountain) ప్రాంతాన్ని అమెరికా త్వరలో లక్ష్యంగా చేసుకోనుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఇరాన్ ప్రభుత్వ మీడియా నివేదించిన ఒక ప్రకటన ప్రకారం, అణు లేదా “ఇతర సున్నితమైన సౌకర్యాలపై” ఏ దాడి అయినా ఒక పెద్ద ఉద్రిక్తతగా పరిగణిస్తామని ఇరాన్ సైనిక నాయకులు తెలిపారు.
ఇరు పక్షాల మధ్య తీవ్ర స్థాయిలో అపనమ్మకం కొనసాగుతోంది. అమెరికాతో అణు చర్చలు జరుపుతున్న సమయంలో ఇరాన్, జూన్ 2025లో , మళ్ళీ ఫిబ్రవరిలో ఆకస్మిక దాడికి గురైంది. ఒప్పందం ప్రకారం తిరిగి తెరవాల్సిన హర్ముజ్ జలసంధిలో ఇరాన్ నౌకలపై దాడులను పునఃప్రారంభించడంతో మధ్యంతర ఒప్పందం విచ్ఛిన్నమైంది.
నౌకలపై దాడులు జరుగుతున్న తరుణంలో అమెరికా దాడులు
ఒమన్ తీరంలోని జలసంధిలో మంగళవారం తెల్లవారుజామున ఒక ట్యాంకర్పై దాడి జరిగిందని, దీంతో సిబ్బంది నౌకను విడిచిపెట్టవలసి వచ్చిందని బ్రిటిష్ సైన్యానికి చెందిన యునైటెడ్ కింగ్డమ్ మారిటైమ్ ట్రేడ్ ఆపరేషన్స్ సెంటర్ తెలిపింది. ఈ దాడికి, అలాగే సోమవారం అదే జలమార్గంలో నౌకలపై జరిగిన మరో రెండు దాడులకు తామే బాధ్యులమని ఇరాన్ పారామిలిటరీ రివల్యూషనరీ గార్డ్ ప్రకటించింది.
ఇరాన్ నియంత్రణను తప్పించుకోవడానికి, ఒమన్ తీరాలకు సమీపంలో ఉన్న ఈ మార్గంలోనే నౌకలు ప్రయాణించేలా అమెరికా సైన్యం ప్రోత్సహిస్తోంది. జలసంధిలో దిగ్బంధనాన్ని పటిష్టం చేసేందుకు, మంగళవారం నాటికి అమెరికా దళాలు ఎనిమిది వాణిజ్య నౌకలను దారి మళ్లించాయని, ఒకదానిని నిలిపివేశాయని సెంట్రల్ కమాండ్ (CENTCOM) X రేడియోలో తెలిపింది.
