ఇటానగర్‌: ప్రతిపాదిత సియాంగ్ అప్పర్ మల్టీపర్పస్ ప్రాజెక్ట్ (SUMP)కు వ్యతిరేకంగా అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో అక్టోబర్ 23న జరిగిన నిరసనలు ఉద్రిక్తంగా మారడంతో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ఉద్యమంపై తీవ్రమైన అణచివేత చర్యలకు దిగింది. సాయుధ దళాల మోహరింపు, అరెస్టులు, ఇంటర్నెట్ షట్‌డౌన్‌లు, సోషల్ మీడియాపై సెన్సార్‌షిప్ వంటి చర్యలతో ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్త వాతావరణం నెలకొంది
అక్టోబర్ 23న సియాంగ్ ఇండిజినస్ ఫార్మర్స్ ఫోరమ్ (SIFF), ఆది బానే కెబాంగ్ యునైటెడ్, ఆది గలో వెల్ఫేర్ సొసైటీ వంటి స్థానిక సంస్థలు, యువజన సంఘాలు 12 గంటల అరుణాచల్ బంద్‌కు పిలుపునిచ్చాయి. ఈ బంద్ అనంతరం, తూర్పు సియాంగ్ జిల్లాలోని పాసిఘాట్‌లో నేషనల్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NHPC) కార్యాలయం, ఒక పోలీస్ స్టేషన్, ఇద్దరు ఎమ్మెల్యేలు, బీజేపీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడి ఇళ్లను లక్ష్యంగా చేసుకుని పెద్ద ఎత్తున దహనకాండ జరిగింది.
సుమారు 11,200 మెగావాట్ల సామర్థ్యంతో ప్రతిపాదించిన ఈ జల విద్యుత్‌ కేంద్రం, అప్పర్ సియాంగ్, సియాంగ్ జిల్లాల మీదుగా సియాంగ్ నదిపై నిర్మించనున్నారు. 2008-09లో యూపీఏ ప్రభుత్వం దీనిని మొదట ప్రతిపాదించగా, ప్రారంభంలో దీనిని రెండు చిన్న ప్రాజెక్టులుగా భావించి, 2013లో అవగాహన ఒప్పందాలపై సంతకాలు చేశారు.
2017 సెప్టెంబర్ 26న, ముఖ్యమంత్రి పేమా ఖండూ, రాష్ట్ర ప్రతినిధులు, నీతి ఆయోగ్ మధ్య జరిగిన సమావేశం అనంతరం, ఈ ప్రణాళికను 250 మీటర్ల ఎత్తైన ఒకే ఆనకట్టగా మార్చారు. స్థాపిత సామర్థ్యం పరంగా ఇది దేశంలోనే అతిపెద్దదిగా నిలుస్తుంది. అయితే, స్థానికుల నుండి వచ్చిన తీవ్ర వ్యతిరేకత కారణంగా సర్వే బృందాలు వెనక్కి తగ్గవలసి రావడంతో, ఈ ప్రాజెక్ట్ తాత్కాలికంగా నిలిచిపోయింది.
భారతదేశంలో సియాంగ్ నదిగా పిలిచే యార్లంగ్ త్సాంగ్పో నదిపై చైనా ఒక ఆనకట్టను నిర్మించబోతోందన్న వార్తల నేపథ్యంలో, కేంద్రంలో, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని బీజేపీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాలు 2020లో ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను పునరుద్ధరించాయి. ఏప్రిల్ 2022లో, ప్రాజెక్ట్ సాంకేతిక, ఆర్థిక, సామాజిక మరియు పర్యావరణ సాధ్యాసాధ్యాలను అంచనా వేయడానికి ఒక ప్రాథమిక సాధ్యాసాధ్యాల సర్వేను నిర్వహించాలని కేంద్రం నేషనల్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NHPC)ని ఆదేశించింది. ఈ ప్రక్రియలో డ్రిల్లింగ్‌తో సహా భూగర్భ పరిశోధనలు చేయడం, పునరావాసం అవసరమయ్యే గ్రామాలను గుర్తించడం వంటివి ఉంటాయి.
ఈ సర్వే ఆనకట్ట నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్ణయం కాదని ముఖ్యమంత్రి పేమా ఖండూ, ఇతర రాష్ట్ర ప్రతినిధులు స్పష్టం చేశారు. ప్రాథమిక స్థలాకృతి, భూగర్భ, భూభౌతిక పనులు పూర్తయ్యాయని, అయితే రాతి లక్షణాలను అంచనా వేయడానికి చేసే కోర్ డ్రిల్లింగ్ స్థానిక వ్యతిరేకత కారణంగా నిలిపివేసారని NHPC తెలిపింది.
అయితే, ఈ సర్వేను నిర్వహించిన తీరు అపనమ్మకాన్ని మరింత పెంచింది. మే 2025లో, కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలను పలు ప్రదేశాలలో మోహరించారు. శాంతిభద్రతలను కాపాడటానికి ఈ మోహరింపు అవసరమని, దీనికి కావలసిన అనుమతులు నెలల క్రితమే పొందామని పోలీసులు తెలిపారు.
సెప్టెంబర్ 2026లో, రాష్ట్ర మంత్రివర్గం ఈ సర్వేను పర్యవేక్షించడానికి ఒక సాధికార కమిటీని, దానితో పాటు పెద్ద ఎత్తున కేంద్ర బలగాల మోహరింపును ఆమోదించింది. అయితే, ఈ సర్వే ఆనకట్ట నిర్మాణానికి నాంది అని గ్రామస్థులు భయపడుతున్నారు. తమ వ్యతిరేకతను అణచివేయడానికి ప్రభుత్వం భద్రతా దళాలను ఉపయోగిస్తోందని వారు ఆరోపించారు.
అనుమతికి సంబంధించిన ప్రశ్నలు అపనమ్మకాన్ని మరింత పెంచాయి. ప్రభుత్వం ఉదహరించిన అనేక అనుమతి పత్రాలు నకిలీవని, ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల తమ జీవితాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడని గ్రామస్థుల నుంచే ఎక్కువగా ఆమోదాలు లభించాయని కార్యకర్త, రాజకీయ నాయకుడు తడక్ నాలో ఆరోపించారు.
ఆది, గాలో, నియీషి, అపటాని, ఇడు మిష్మి వంటి అనేక ఆదివాసీ వర్గాలు సియాంగ్ లోయలో నివసిస్తున్నాయి. వారు తమ వ్యవసాయ పద్ధతులకే కాకుండా, తమ సాంస్కృతిక గుర్తింపు మరియు మత విశ్వాసాల కోసం కూడా ఈ నదిపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉన్నారు.
వారు ఈ నదిని ‘అనే సియాంగ్’, ‘తల్లి సియాంగ్’ అని పిలుస్తారు. స్వతంత్ర వాస్తవ పరిశోధన నివేదికల ప్రకారం, ఎస్.యు.ఎం.పి. (SUMP) ప్రాజెక్టు వల్ల అప్పర్ సియాంగ్, సియాంగ్ జిల్లాల్లోని దాదాపు 27 గ్రామాలు పూర్తిగా మునిగిపోతాయి. దీనివల్ల అరుణాచల్ ప్రదేశ్ జనాభాలో దాదాపు 11 శాతమైన సుమారు 1.5 లక్షల మంది ప్రజలు నిరాశ్రయులవుతారు.
తమ ఇళ్లు, జీవనోపాధి, సాంస్కృతిక వారసత్వం ప్రమాదంలో పడటంతో, సియాంగ్ లోయలోని ప్రజలు గత రెండు వారాలుగా తమ ప్రతిఘటనను మరింత తీవ్రతరం చేశారు. అయితే, బీజేపీ ప్రభుత్వం చర్చలకు బదులుగా బలప్రయోగం, బెదిరింపుల రూపంలో స్పందించింది. బీజేపీ పాలనలో ఇతర చోట్ల అసమ్మతిని అణచివేసిన తీరును ఇది పోలి ఉంది — ఉదాహరణకు, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ జవాబుదారీతనం కోరుతూ ఢిల్లీలో జరుగుతున్న నిరసనలను అణచివేసిన తీరును ఇది పోలి ఉంది.
సోషల్ మీడియా సెన్సార్‌షిప్ & డిజిటల్ ఆంక్షలు
ఉద్యమానికి మద్దతుగా గళం విప్పిన కార్యకర్తలు, జర్నలిస్టులు, వార్తా సంస్థల సాషల్ మీడియా ఖాతాలపై ప్రభుత్వం ఉక్కుపాదం మోపింది. రాజకీయ నాయకుడు తడక్ నాలో, జర్నలిస్టు షాన్ జిజాంగ్ (అప్పర్ సియాంగ్ న్యూస్ 24*7), కాటన్ మోయాంగ్ (అబోర్మాన్ అన్బో), ఎడిటర్ తకామ్ సోనియా, న్యాయవాది ఎబో మిలి తదితరుల ఫేస్‌బుక్ ఖాతాలు, పేజీలు భారతదేశంలో కనిపించకుండా పరిమితం చేశారు. కాగా, ఈ సెన్సార్‌షిప్‌ను అరుణాచల్ ప్రెస్ క్లబ్ (APC),అరుణాచల్ ప్రదేశ్ యూనియన్ ఆఫ్ వర్కింగ్ జర్నలిస్ట్స్ (APUWJ) తీవ్రంగా ఖండించాయి.
జర్నలిస్టులు, న్యాయవాదులపై వేధింపులు
ది అరుణాచల్ టైమ్స్ డిప్యూటీ ఎడిటర్ టోంగమ్ రీనా, ఆమె న్యాయవాది సన్నీ తాయెంగ్ మరియు మరికొంత మంది కార్యకర్తలపై పోలీసులు సెర్చ్ వారెంట్ కోరారు. హింసాకాండతో సంబంధం ఉన్న డిజిటల్ పరికరాలు, దుస్తులను సేకరించాలనే సాకుతో ఈ సోదాలు చేపట్టాలని భావించినప్పటికీ, రీనా తన గొంతును నొక్కలేరని స్పష్టం చేశారు. ప్రెస్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ చర్యను ఖండించింది.
పెయిడ్ పీఆర్ ప్రచారం
డ్యామ్ నిర్మాణానికి అనుకూలంగా సానుకూల కంటెంట్ సృష్టించడానికి పీఆర్ ఏజెన్సీలు కంటెంట్ క్రియేటర్లను డబ్బుతో కొనుగోలు చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయని నటి తబా రీమా ఆరోపించారు. స్థానిక క్రియేటర్లు దీనిని తిరస్కరించడంతో బయటి వ్యక్తులను వాడుకుంటున్నారని ఆమె వెల్లడించారు.
