ముహమ్మద్ ఖుతుబుద్దీన్ అబూ షుజా, ఎం.డి., పీహెచ్‌డీ,చికాగో, అమెరికా…✍️

నేడు విశ్వకవి ఇక్బాల్ జయంతి

అల్లామా మహమ్మద్ ఇక్బాల్ కవిత్వం కేవలం సాహిత్య సౌందర్యానికి పరిమితమైనది కాదు. అది మనిషిలో నిద్రాణంగా ఉన్న ఆత్మవిశ్వాసాన్ని మేల్కొలిపే చైతన్య గీతం. వ్యక్తి తనను తాను తెలుసుకోవాలని, తన శక్తిసామర్థ్యాలను గుర్తించాలని, విధిని నిందించకుండా కార్యాచరణతో భవిష్యత్తును నిర్మించుకోవాలని ఆయన కవిత్వం ప్రబోధిస్తుంది.

ఖుదీ నుంచి షాహీన్ వరకు.. ఒక తాత్విక ప్రయాణం
అల్లామా డాక్టర్ మహమ్మద్ ఇక్బాల్ (రహ.) పేరు వినగానే మనకు గుర్తుకొచ్చేది ఆలోచనలను కదిలించే కవిత్వం. ఆయన కలం నుంచి జాలువారిన ప్రతి అక్షరం ఒక తాత్విక సందేశం. ప్రతి కవిత ఒక చైతన్య ప్రకటన. ఆయన కవిత్వంలో వ్యక్తి వికాసం ఉంది. సమాజ పరివర్తన ఉంది. ఆధ్యాత్మిక చింతన ఉంది. మానవీయ విలువల పట్ల నిబద్ధత ఉంది.

ఇక్బాల్‌ను కేవలం ఒక కవిగా చూడటం ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని పరిమితం చేయడమే అవుతుంది. ఆయన గొప్ప తత్వవేత్త, దార్శనికుడు, ఆధ్యాత్మిక చింతనాపరుడు. ముఖ్యంగా యువతలో ఆత్మగౌరవాన్ని, స్వీయ విశ్వాసాన్ని, కార్యదీక్షను పెంపొందించాలని ఆకాంక్షించిన మహోన్నత ఆలోచనాపరుడు.

ఆయన జన్మదినాన్ని స్మరించుకునే సందర్భంలో ఆయన చిత్రపటాలకు పూలమాలలు వేయడం, కవితలు చదవడం మాత్రమే కాకుండా, ఆయన ఆలోచనలను మన జీవితాలకు అన్వయించుకోవడం అసలైన నివాళి.

ఖుదీ.. మనిషిలోని అంతరంగ శక్తి
ఇక్బాల్ తాత్విక చింతనలో అత్యంత కీలకమైన భావన ‘ఖుదీ’. ఈ పదానికి కేవలం ఆత్మగౌరవం అనే అర్థమే కాదు. మనిషి తన అస్తిత్వాన్ని తెలుసుకోవడం, తనలోని సామర్థ్యాలను గుర్తించడం, తన వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లడం అనే విస్తృతమైన భావన ఇందులో ఇమిడి ఉంది.

ఇక్బాల్ దృష్టిలో ఖుదీ అహంకారం కాదు. అది అల్లాహ్ మనిషికి ప్రసాదించిన సామర్థ్యాన్ని గుర్తించి, దానిని సద్వినియోగం చేసుకోవడం. తనను తాను తక్కువగా అంచనా వేసుకోకుండా, ఉన్నత లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకుని వాటి సాధనకు కృషి చేయడం. ఆయన ప్రసిద్ధ పంక్తులు ఈ భావనను అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.

“అప్నే మన్ మే డూబ్ కర్ పా జా సురాగ్-ఏ-జిందగీ
తూ అగర్ మేరా నహీ బన్తా తో న బన్, అప్నా తో బన్”

అంటే.. నీ అంతరంగంలోకి తొంగిచూసి జీవిత రహస్యాన్ని తెలుసుకో. నీవు మరొకరి ఆశయాలకు అనుగుణంగా మారలేకపోయినా ఫర్వాలేదు, కనీసం నీకు నీవు సొంతమవు.

ఈ సందేశం నేటి యువతకు ఎంతో అవసరం. ఇతరులతో పోల్చుకుంటూ ఆత్మన్యూనతకు గురికావడం కాకుండా, తమలోని ప్రతిభను గుర్తించి అభివృద్ధి చేసుకోవాలి.

విధిని నిందించడం కాదు.. కార్యాచరణ ముఖ్యం
మనిషి జీవితంలో ఎదురయ్యే వైఫల్యాలకు పరిస్థితులను, అదృష్టాన్ని, విధిని నిందించడం సులభం. కానీ సమస్యలను అధిగమించేందుకు ప్రయత్నించడం, అవకాశాలను సృష్టించుకోవడం, నిరంతరం శ్రమించడం అసలైన సవాలు.

ఇక్బాల్ మనిషిని నిష్క్రియాత్మకత నుంచి కార్యాచరణ వైపు నడిపించారు. ఆయన దృష్టిలో విశ్వాసం అంటే కేవలం మాటల్లో ప్రకటించేది కాదు. అది మనిషి ఆచరణలో ప్రతిఫలించాలి.
ఆయన ప్రసిద్ధ భావనను ఓ సారి పరిశీలిద్దాం…

“అమల్ సే జిందగీ బన్తీ హై, జన్నత్ భీ, జహన్నమ్ భీ”

కార్యాచరణ ద్వారానే జీవితం రూపుదిద్దుకుంటుంది. మనిషి ఆలోచనలు, నిర్ణయాలు, ఆచరణలే అతని భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే విధిని నిందిస్తూ కాలం గడపడం కంటే, మనకు లభించిన జ్ఞానం, వివేకం, విశ్వాసం, అవకాశాలను ఉపయోగించుకుని జీవితాన్ని సార్థకం చేసుకోవాలని ఇక్బాల్ సందేశం.

ఖుర్‌ఆన్.. జీవన పరివర్తనకు మార్గదర్శి
ఇక్బాల్ ఆలోచనల్లో ఖుర్‌ఆన్‌కు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. ఆయన దృష్టిలో ఖుర్‌ఆన్ కేవలం పారాయణానికి పరిమితమైన గ్రంథం కాదు. అది మానవ జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దే సంపూర్ణ జీవన మార్గదర్శి.

ఖుర్‌ఆన్ బోధనలు వ్యక్తి ఆలోచనల్లో, ప్రవర్తనలో, కుటుంబ జీవితంలో, సామాజిక సంబంధాల్లో ప్రతిబింబించాలి. న్యాయం, సమానత్వం, కరుణ, సోదరభావం, బాధ్యత వంటి విలువలు ఆచరణలోకి రావాలి.

ఇక్బాల్ ఆశించిన ఆధ్యాత్మికత మనిషిని ప్రపంచానికి దూరం చేయదు. సమాజం పట్ల బాధ్యతను గుర్తుచేస్తుంది. విశ్వాసం మనిషిలో ధైర్యాన్ని, నైతికతను, సేవాభావాన్ని పెంపొందించాలని ఆయన భావించారు.

షాహీన్.. యువతకు ఇక్బాల్ ఇచ్చిన స్ఫూర్తి ప్రతీక
ఇక్బాల్ కవిత్వంలో ‘షాహీన్’ (డేగ)కు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. అది కేవలం ఒక పక్షి కాదు. ఒక ఆదర్శ వ్యక్తిత్వానికి ప్రతీక. ఆత్మగౌరవం, స్వేచ్ఛ, ధైర్యం, ఉన్నత లక్ష్యాలు, స్వావలంబనకు సంకేతం.

షాహీన్ ఎత్తైన ఆకాశాల్లో విహరిస్తుంది. తన శక్తిపై నమ్మకంతో ముందుకు సాగుతుంది. సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంది. ఇతరులపై ఆధారపడకుండా తన సామర్థ్యంతో జీవిస్తుంది. యువత కూడా షాహీన్ లక్షణాలను అలవర్చుకోవాలని ఇక్బాల్ ఆకాంక్షించారు. చిన్నచిన్న లక్ష్యాలతో సరిపెట్టుకోకుండా ఉన్నత ఆశయాలను ఏర్పరచుకోవాలి. కష్టాలకు భయపడకూడదు. ఆత్మగౌరవాన్ని కోల్పోకూడదు. నిరంతర అధ్యయనం, క్రమశిక్షణ, కృషితో తమ వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నతంగా తీర్చిదిద్దుకోవాలి.

ఇక్కడ షాహీన్ సందేశం మరింత విస్తృతమైనది. అది కేవలం వ్యక్తిగత విజయానికి సంబంధించినది కాదు. సమాజానికి ఉపయోగపడే నాయకత్వ లక్షణాలను పెంపొందించుకోవాలనే పిలుపు కూడా అవుతుంది.

నిరాశలోనూ ఆశను నింపిన కవి
ఇక్బాల్ కవిత్వంలో నిరాశకు స్థానం లేదు. సమస్యలను ఆయన విస్మరించలేదు. సమాజంలోని బలహీనతలను గుర్తించారు. కానీ వాటిని చూసి కుంగిపోవాలని చెప్పలేదు. మార్పు సాధ్యమేనని, సరైన చైతన్యం, సంకల్పం ఉంటే సమాజం తిరిగి పుంజుకోగలదని విశ్వసించారు. ఆయన ప్రసిద్ధ పంక్తులు ఈ ఆశావాదానికి నిదర్శనం:

“నహీ హై నౌమీద్ ఇక్బాల్ అప్నీ కిష్త్-ఏ-వీరాన్ సే
జరా నమ్ హో తో యే మిట్టీ బడీ జర్‌ఖేజ్ హై సాఖీ”

అంటే.. తన ఎడారిగా మారిన పంటపొలాన్ని చూసి ఇక్బాల్ నిరాశ చెందడం లేదు. కొద్దిగా తేమ అందితే చాలు, ఈ నేల ఎంతో సారవంతమైన పంటను పండించగలదనే విశ్వాసాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఈ మాటలు నేటి సమాజానికి కూడా ఎంతో సందర్భోచితమైనవి. యువతలో ప్రతిభ ఉంది. సమాజంలో మార్పు తీసుకురాగల శక్తి ఉంది. అవసరమైనది సరైన మార్గదర్శకత్వం, విద్య, అవకాశాలు, ఆత్మవిశ్వాసం మాత్రమే.

ఇక్బాల్‌ను చదవడం కాదు.. ఇక్బాల్‌ను అర్థం చేసుకోవాలి
నేటి ప్రపంచం అనేక సంక్లిష్ట సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది. నిరుద్యోగం, నైతిక విలువల క్షీణత, సామాజిక విభేదాలు, అసహనం, ఆత్మవిశ్వాస లోపం యువతను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో ఇక్బాల్ ఆలోచనలు కొత్త వెలుగును ప్రసరించగలవు.

ఆయన మనకు నేర్పింది ఒక్కటే.. మనిషి తన సామర్థ్యాన్ని గుర్తించాలి. జ్ఞానాన్ని సంపాదించాలి. విశ్వాసాన్ని బలపరచుకోవాలి. కార్యాచరణకు ప్రాధాన్యమివ్వాలి. సమాజం పట్ల తన బాధ్యతను నిర్వర్తించాలి.

ఇక్బాల్‌ను స్మరించుకోవడం అంటే ఆయన కవితా పంక్తులను వల్లె వేయడం మాత్రమే కాదు. వాటి వెనుక ఉన్న జీవన తత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. ఆయన కలలుగన్న ఆత్మగౌరవం, జ్ఞానం, న్యాయం, ధైర్యం, మానవీయ విలువలతో కూడిన సమాజ నిర్మాణానికి మన వంతు కృషి చేయడం.

మనమంతా ఇక్బాల్ కవిత్వాన్ని చదివే పాఠకులుగా మాత్రమే మిగిలిపోకూడదు. ఆయన కలలుగన్న షాహీన్‌లుగా ఎదగాలి. అదే అల్లామా ఇక్బాల్‌కు మనం అందించే నిజమైన నివాళి.