న్యూఢిల్లీ: ఉక్రెయిన్ యుద్ధం భారతదేశంలోని స్టార్‌లింక్ వివాదానికి ఒక కొత్త కోణాన్ని జోడించింది. ఈ వారం, స్పేస్‌ఎక్స్ సైనిక-కేంద్రీకృత ఉపగ్రహ సమాచార సేవ అయిన స్టార్‌షీల్డ్‌పై గంటకు సుమారు 100 మైళ్ల వేగ పరిమితులు, తమ మిషన్ మధ్యలో ఉన్న డ్రోన్‌లు, ఇతర ఆయుధాలకు అంతరాయం కలిగించాయని ఉక్రెయిన్ అధికారులు తెలిపారు. ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు వోలోడిమిర్ జెలెన్స్కీ ఈ పరిమితులను విమర్శించగా, స్టార్‌షీల్డ్ అమెరికా ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉందని, ఏవైనా పరిమితులను అమెరికా సైన్, అంతిమంగా అధ్యక్షుడే నిర్ణయిస్తారని ఎలాన్ మస్క్ అన్నారు.
ఈ పరిణామం న్యూఢిల్లీకి ఒక ముఖ్యమైన పాఠాన్ని నేర్పుతోంది: విదేశీ నియంత్రణలో ఉన్న ఉపగ్రహ నెట్‌వర్క్‌ను, దానిని నిర్వహిస్తున్న దేశం కాకుండా వేరే విదేశీ అధికారం ద్వారా ఎప్పుడైనా పరిమితం చేయవచ్చు లేదా నిలిపివేయవచ్చు. కాబట్టి, భారతదేశం జాతీయ భద్రత దృష్ట్యా అప్రమత్తంగా వ్యవహరించడం పూర్తిగా నిరాధారమైనది కాదు. అయితే, భద్రత ఒక్కటే ఈ జాప్యానికి పూర్తి కారణం కాకపోవచ్చు. అనేక ఇతర అంశాలు ఈ విషయాన్ని నిర్వహించిన తీరుపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.
టైమింగ్‌కు సంబంధించిన ప్రశ్న
స్టార్‌లింక్ తన గ్లోబల్ మొబైల్ పర్సనల్ కమ్యూనికేషన్స్ బై శాటిలైట్ (GMPCS) లైసెన్స్‌ను జూన్ 2025లో పొందింది. ఆ సమయంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌తో మస్క్ సంబంధాలు చాలా భిన్నమైన స్థితిలో ఉన్నాయి. వారిద్దరి మధ్య విభేదాలు వచ్చిన తర్వాత, అవసరమైన జాతీయ భద్రతా అనుమతులు లేకుండా సేవలను ప్రారంభించలేమని ఆ కంపెనీకి గుర్తు చేశారు. స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపు, తుది నియంత్రణ షరతులపై ప్రశ్నలు కూడా వాణిజ్య ప్రారంభాలను నిలిపివేశాయి. ఇది యాదృచ్ఛికమో కాదో తెలియదు కానీ, ఈ క్రమం పరిశీలనకు తావిస్తోంది.
డియర్ ప్రైమ్ మినిస్టర్ అంబానీ, భారత దేశానికి మీరు నిజమైన బాస్ అని తెలుసుకోలేకపోయినందుకుగాను నా క్షమాపణలను అంగీకరించండి. భారత్ వంటి గొప్ప దేశ ప్రజలను దోచుకోవడంలో మీ గుత్తాధిపత్యం కొనసాగాలనే కదా మీరు సహజంగా కోరుకుంటారు. అలాంటప్పుడు స్టార్ లింక్‌ను భారత్‌లో పోటీకి అనుమతించడాన్ని పరిగణిస్తారా?” అంటూ రాసుకొచ్చారు.
చెడిపోయిన ఒక వ్యక్తిగత సంబంధం
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీకి తాను అభిమానినని మస్క్ ఒకప్పుడు అన్నారు. మోదీ, మస్క్‌ను ఒక ఆవిష్కర్తగా పదేపదే ప్రశంసించారు. వీరిద్దరూ 2015, 2023లో కలుసుకున్నారు. మళ్ళీ 2025 ఫిబ్రవరిలో, మస్క్ తన పిల్లలను వెంట తీసుకువచ్చి కలుసుకున్నారు.
ట్రంప్‌తో సంబంధాలు దెబ్బతిన్న తర్వాత, మస్క్ భారతదేశంలోని వ్యాపార వర్గాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ఆయన మోదీని ‘ప్రధానమంత్రి అంబానీ’ అని సంబోధిస్తూ, రిలయన్స్ ఛైర్మన్ ముఖేష్ అంబానీని ఎగతాళి చేశారు.
కుట్రనా లేక విధానపరమైన స్తబ్దతా?
ఒక ప్రత్యర్థి సంస్థకు అనుకూలంగా స్టార్‌లింక్‌ను ఉద్దేశపూర్వకంగా అడ్డుకుంటున్నారన్న వాదనను కేంద్ర పారిశ్రామిక, సమాచార నిపుణులు తోసిపుచ్చారు. స్టార్‌లింక్‌తో పాటు పోటీదారులైన యూటెల్‌శాట్ వన్‌వెబ్ (OneWeb), జియో శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్స్ కూడా అదే నియంత్రణ ప్రక్రియను అనుసరిస్తున్నాయని అధికారులు స్పష్టం చేశారు.
ఐదేళ్ల క్రితం దరఖాస్తు చేసుకున్న వన్‌వెబ్, క్యూలో స్టార్‌లింక్ కంటే చాలా ముందు ఉందని, ‘కనీసం కొద్ది రోజుల్లోనైనా’ అనుమతి లభిస్తుందని ఆశిస్తున్నామని భారతీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ ఛైర్మన్ సునీల్ భారతీ మిట్టల్ తాజాగా తెలిపారు. అంబానీ యాజమాన్యంలోని జియో కూడా మిగిలిన అనుమతుల కోసం వేచి చూస్తున్నామని స్పష్టం చేసింది.
ఈ పరిణామాలన్నీ పరిశీలిస్తే, ఇది కేవలం ఒక కుట్ర కంటే కూడా ‘విధానపరమైన స్తబ్దత (Regulatory Drift)’ గానే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. స్పెక్ట్రమ్ ఛార్జీలను డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్స్ కమిషన్ ఆమోదించినప్పటికీ, తుది ఆమోదం, భద్రతాపరమైన విధివిధానాలు ఇంకా పూర్తి కావాల్సి ఉంది.
దురదృష్టవశాత్తు, భారత ప్రజలపై తమ ఏకస్వామ్యపు ఉచ్చును కొనసాగించడానికి కొంతమంది కుబేరులు మమ్మల్ని అడ్డుకుంటున్నారు. వారెవరో మీరు ఊహించగలరు…
ఇది భారత ప్రజలపై జరిగిన నేరం! https://t.co/t3YONgpcm7
— ఎలాన్ మస్క్ అక్టోబర్ 7న మరోసారి ట్వీటారు.
ఇక్కడ ఇంకొక అంశం కూడా ఉంది. నిరసనలు లేదా భద్రతా కారణాలరీత్యా ఇంటర్నెట్ షట్‌డౌన్‌లు విధించడంలో భారత్ తరచుగా ముందంజలో ఉంటుంది. అయితే, శాటిలైట్ టెర్మినల్స్ స్థానిక మొబైల్ టవర్లపై లేదా భూతల మౌలిక సదుపాయాలపై ఆధారపడవు. ఇరాన్ వంటి దేశాలలో ప్రభుత్వ ఆంక్షలను ఎదుర్కొని కూడా స్టార్‌లింక్ టెర్మినల్స్ ఇంటర్నెట్ సేవలను అందించిన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. భూతల కమ్యూనికేషన్‌పై పూర్తి నియంత్రణ కోరుకునే ప్రభుత్వానికి ఇది అదనపు ఆందోళన కలిగించే అంశం కావొచ్చు.
మొత్తంగా ఇంటర్నెట్ షట్‌డౌన్‌లపై ఆధారపడే ప్రభుత్వానికి, శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండటానికి అదనపు కారణం ఉండవచ్చు. ఆ అవకాశం, భారతదేశంలో ఆలస్యానికి అటువంటి ఆందోళనలే కారణమని నిర్ధారించదు, కానీ ప్రభుత్వం భద్రత, సమాచార ప్రసారంపై నియంత్రణ, పౌరుల ఇంటర్నెట్ సదుపాయం మధ్య ఎలా సమతుల్యం పాటిస్తుందనే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది.
జాతీయ భద్రతా తనిఖీలను ఎవరూ తప్పుపట్టలేరు. కానీ, ఒక సేవ ఆలస్యం కావడానికి జాతీయ భద్రతను ప్రధాన కారణం చూపినప్పుడు… దానికి సంబంధించిన కాలపరిమితులు, షరతులు మరియు విధివిధానాలపై ప్రజలకు పూర్తి స్పష్టత ఉండాలి. అది లేనంత కాలం, ఈ జాప్యం ఒక పకడ్బందీ భద్రతా విధానంలా కాకుండా, కేవలం నియంత్రణలో అలసత్వం (Regulatory Drift) లాగే కనిపిస్తూనే ఉంటుంది.
