హమీర్‌పూర్: దీపావళి పండుగ అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది మిరుమిట్లు గొలిపే దీపాలు, ఆకాశాన్ని రంగురంగులుగా మార్చే బాణాసంచా సవ్వడులు. కానీ హిమాచల్‌లోని సమ్మూ గ్రామం మాత్రం దివ్వెల పండుగకు మాత్రం దూరంగా ఉంది. స్థానిక నమ్మకం ప్రకారం, ఆ గ్రామంపై ఒక పురాతన శాపం ఆవరించి ఉండటమే దీనికి కారణమని ఆ గ్రామస్థులు భావిస్తున్నారు.
వంద సంవత్సరాల శాపం భయం హిమాచల్ గ్రామాన్ని దీపావళికి దూరం చేస్తోంది. 72ఏళ్లుగా వేడుకలు లేకుండా గడిచిపోవడాన్ని చూసిన ఒక గ్రామ పెద్ద, పండుగకు సిద్ధమవడానికి గ్రామస్తులకు పెద్దగా కారణం లేదని అన్నారు. ఎవరైనా దీపావళి జరుపుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడల్లా, గ్రామానికి దురదృష్టం లేదా నష్టం సంభవిస్తుందని ఆయన చెప్పారు. తరతరాలుగా ఈ నమ్మకం లోతుగా పాతుకుపోయింది. దీపావళి జరుపుకోవడం వల్ల అగ్నిప్రమాదాలు, విపత్తుల నుండి అకాల మరణాల వరకు అనేక ఆపదలు సంభవిస్తాయని గ్రామస్తులు గట్టిగా నమ్ముతున్నారు.
‘తరాలు వచ్చాయి, పోయాయి, కానీ…’
గ్రామంలోని వృద్ధురాలైన సావిత్రి దేవి మాట్లాడుతూ… “ఈ సంప్రదాయం చాలా పాతది. తరాలు వచ్చాయి, పోయాయి, కానీ ఇక్కడ ఎవరూ దీపావళి జరుపుకోలేదు. మా గ్రామానికి చెందిన ఒక మహిళ సతీసహగమనం చేసి, ఇక్కడ దీపావళి ఎప్పటికీ జరగకూడదని శపించింది. ఈనాటికీ ఆ భయం ఎంతగా పాతుకుపోయిందంటే, ప్రజలు ఈ పండుగను జరుపుకోవడానికి దూరంగా ఉంటున్నారని పేర్కొంది.”
సతీసహగమనం అనేది ఒక చారిత్రక ఆచారం, దీనిలో వితంతువు తన మరణించిన భర్త చితిపై ఆత్మార్పణ చేసుకునేది. ఆ తర్వాత ఈ ఆచారాన్ని నిషేధించారు. ఈమేరకు స్థానికుడైన సచిన్ మాట్లాడుతూ, “ఇక్కడ దీపావళికి ఎవరూ ప్రత్యేకంగా వంట చేయరు. ఎవరైనా ప్రయత్నిస్తే, ఏదో చెడు జరుగుతుంది. ఒకప్పుడు ఎవరో అనుకోకుండా చనిపోయారు. అప్పుడే మేము మా ఇళ్లలో దీపాలు వెలిగిస్తాము.” సమ్మూ, హమీర్‌పూర్ జిల్లా కేంద్రానికి సుమారు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
బాణాసంచా లేదు, పండుగ వంటకాలు లేవు
స్థానికులు దీపాలు వెలిగించినప్పటికీ, దీపావళి రోజున గ్రామంలో బాణాసంచా కాల్చరు, పండుగ వంటకాలు తయారు చేయరు. ఆచారాల ద్వారా “శాపం తొలగించడానికి” ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, ఆ సంప్రదాయం కొనసాగుతోందని చెబుతున్నారు. దీపావళి రోజున చాలా మంది గ్రామస్థులు ఇళ్లలోనే ఉంటారు.
స్థానికుడైన రామ్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, “ఇక్కడ దీపావళి జరుపుకోవడం నిషిద్ధం కాబట్టి ఎవరూ దానికి సన్నాహాలు చేసుకోరు. ఈ సంప్రదాయాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసే ప్రయత్నాలు జరిగినా… తరచుగా అగ్నిప్రమాదాలు, మరణాలతో సహా దుర్ఘటనలకు దారితీశాయి. ఫలితంగా, దీపావళి జరుపుకోవడానికి ఎవరూ సాహసించరు.”
గ్రామస్తురాలైన అనిత మాట్లాడుతూ, “మేము సంవత్సరాలుగా దీపావళి జరుపుకోలేదు. ఎవరైనా జరుపుకుంటే విపత్తు వస్తుందని పెద్దలు పట్టుబడతారు.” ఈ విషయమై వృద్ధుడైన రఘువీర్ సింగ్ రంగ్రా మాట్లాడుతూ… కనుమరుగైన ఈ సంప్రదాయం పట్ల విచారం వ్యక్తం చేశారు. “మేము దీపావళి ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాము, కానీ జరుపుకోలేము. అలంకరణలు లేవు, దీపాలు లేవు. వందేళ్లు దాటినా, శాపం బలంగా ఉంది.” మరో గ్రామస్తురాలైన విద్యా దేవి మాట్లాడుతూ, “ప్రతి సంవత్సరం దీపావళి వచ్చినప్పుడు, ప్రతిచోటా వేడుకలు జరుగుతుండటంతో నా హృదయం ఆనందంతో నిండిపోతుంది. కానీ మా గ్రామంలో ఈ రోజున ఎవరూ దీపం వెలిగించరు.” ఇతరులు దీపావళిని ఎలా జరుపుకుంటారో చూడటానికి గ్రామస్తులు కొన్నిసార్లు సమీప గ్రామాలకు వెళ్లాల్సి వచ్చేదని ఆమె చెప్పింది.
