హైదరాబాద్: తెలంగాణ ప్రభుత్వ స్టార్టప్ ఇంక్యుబేటర్ అయిన టీ-హబ్, 20 ఇజ్రాయెల్ టెక్నాలజీ కంపెనీల ప్రతినిధి బృందానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది. స్థానిక స్టార్టప్‌లు, సంస్థలను వారిని కలవడానికి, సహకారాలు, వాణిజ్య భాగస్వామ్యాలను అన్వేషించడానికి ఆహ్వానించారు. ఈ కంపెనీలు ఏమి చేస్తాయనే దాని గురించి ఆహ్వాన పత్రంలో పెద్దగా ఏమీ చెప్పలేదు.

సియాసత్.కామ్ ఈ ప్రతినిధి బృందం కేటలాగ్, ఒప్పంద ప్రకటనలు, కంపెనీ ఫైలింగ్‌లు, ఇజ్రాయెల్ పత్రికలను పరిశీలించింది. పాల్గొన్న వారిలో కనీసం 11 మందికి ఇజ్రాయెల్ సైన్యంతో సంబంధాలు ఉన్నాయి, వీరు గాజాలో కొనసాగుతున్న మారణహోమంలో పరోక్షంగా పాత్ర పోషిస్తున్నారు.

వీరిలో ఐదు కంపెనీలు గాజాపై యుద్ధంలో లేదా పాలస్తీనా భూభాగాల ఆక్రమణలో ఇజ్రాయెల్ సాయుధ దళాలు ఉపయోగించిన హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్ లేదా సేవలను సరఫరా చేస్తాయి. ఒక కంపెనీ దాడులు చేసేందుకు డ్రోన్‌లను తయారు చేస్తుంది. మరొకటి, వెస్ట్ బ్యాంక్ విభజన అవరోధం, గాజా పరిధి కోసం నిఘా వ్యవస్థలను నిర్మించిన కంపెనీకి చెందినది. ఒకటి ఇజ్రాయెల్ మెర్కావా ట్యాంక్ కోసం సెన్సార్లను తయారు చేస్తుంది, మరొకటి ఆ ట్యాంకులను నిర్వహించే రోబోట్లను నిర్మిస్తుంది. ఐదవది ఇజ్రాయెల్ రక్షణ, నిఘా సంస్థల కోసం పనిచేసే ఒక ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సంస్థ.

అక్టోబర్ 7, 2023న హమాస్ నేతృత్వంలో జరిగిన దాడి తర్వాత గాజాపై ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. గాజా ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం… ఈ యుద్ధంలో ఇజ్రాయెల్ 75,586 మంది పాలస్తీనియన్లను చంపింది, వీరిలో 21,000 మందికి పైగా పిల్లలు ఉన్నారు. ఈ మరణాలలో 1,600కు పైగా తాజా కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, గాజాలో ఇజ్రాయెల్ జాతి నిర్మూలనకు పాల్పడుతోందని ఐక్యరాజ్యసమితి విచారణ కమిషన్ నిర్ధారించింది.

జాతి నిర్మూలన కేవలం సైనికుల వల్ల మాత్రమే జరగదు. దానికి డ్రోన్లు, నిరంతరం పనిచేసే ట్యాంకులు, సెన్సార్లు, సాఫ్ట్‌వేర్, వాటిని సరఫరా చేసే కంపెనీలు అవసరం. ఆ సైన్యానికి వస్తువులు అమ్మే కంపెనీ, దాని యుద్ధంలో భాగమే.

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రమేయం
ఇజ్రాయెల్ తెలంగాణ టెక్ ప్రతినిధి బృందం కేటలాగ్‌లో 21 మంది ప్రతినిధులు ఉన్నారు. అవి రక్షణ మరియు ఏరోస్పేస్, ఏఐ, సైబర్‌సెక్యూరిటీ, రోబోటిక్స్, సెమీకండక్టర్లు మరియు డిజిటల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ రంగాలను విస్తరించి ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటైన టెక్‌గార్డ్ ల్యాబ్స్ ఫౌండేషన్ భారతీయ సంస్థ.

ఈ విస్తృత కార్యక్రమంలో ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి డైరెక్టరేట్ (DDR&D) కూడా పాల్గొంటోందని కేటలాగ్ పేర్కొంది. ఇజ్రాయెల్‌లో DDR&Dని దాని హీబ్రూ సంక్షిప్త నామమైన మఫాత్ (Mafat)తో పిలుస్తారు.

టీ-హబ్‌లో ఈ డైరెక్టరేట్ పాల్గొనడం ఇది మొదటిసారి కాదు. డిసెంబర్ 2024లో, DDR&D, టీ-హబ్, అమెరికాకు చెందిన మోత్వాని జడేజా ఫౌండేషన్‌తో కలిసి దృష్టి (Dual-use Robust India-Israel High-Tech Innovation) కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాయి. ఈ కార్యక్రమం, ఇజ్రాయెల్ కంపెనీలకు భారతదేశ రక్షణ మరియు సాంకేతిక రంగాలలోకి ప్రవేశం కల్పించడానికి టీ-హబ్‌లో ఒక సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. కేటలాగ్‌లో DDR&D ప్రస్తావన, ఈ వారం పర్యటన ఆ ఏర్పాటులో భాగంగానే జరిగిందని సూచిస్తోంది.

గాజాపై డ్రోన్లు
కాగా, XTEND 2018లో టెల్ అవీవ్‌లో స్థాపించారు. ఇప్పుడు దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఫ్లోరిడాలోని టాంపాలో ఉంది. ఇది తనను తాను ఒక రక్షణ సాంకేతికత, “ఫిజికల్ AI” కంపెనీగా అభివర్ణించుకుంటుంది. ఇది మానవ-నిర్దేశిత, AI-ఆధారిత స్వయంప్రతిపత్తి గల రోబోటిక్ వ్యవస్థలను నిర్మిస్తుంది.

గత ఏడాది ఆగస్టు 20న, ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ, సైన్యం భూ బలగాలకు వేలాది ఫస్ట్-పర్సన్-వ్యూ (FPV) డ్రోన్లను సరఫరా చేయడానికి XTEND AI మిలియన్ల డాలర్ల విలువైన కాంట్రాక్టును గెలుచుకుందని ప్రకటించింది. ఇజ్రాయెల్ మీడియా ఈ ఆర్డర్‌ను 5,000 డ్రోన్లుగా పేర్కొంది, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి 2.5-కిలోల పేలోడ్‌ను మోయగలదు, ఇది ఒక చిన్న పేలుడు పదార్థానికి సరిపోతుంది. ఏప్రిల్ 2026లో, సంవత్సరంలో అందించాల్సిన మరిన్ని డ్రోన్ వ్యవస్థలు మరియు సేవల కోసం 1.67 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన రెండవ ఒప్పందం కుదిరింది.

గాజాలో XTEND పాత్ర రికార్డు అయి ఉంది. తమ డ్రోన్‌లు అక్కడ వందలాది మిషన్లను నిర్వహించాయని Ynetnews నివేదించింది. అవి భవనాలను స్కాన్ చేశాయి, సైనికులు ప్రవేశించే ముందు సొరంగాలను తనిఖీ చేశాయి, డ్రోన్‌లను అడ్డగించాయి. రాయిటర్స్, ఇజ్రాయెల్ పత్రికలు ఉటంకించిన విదేశీ మీడియా నివేదికల ప్రకారం, అక్టోబర్ 2024లో రఫాలో హమాస్ నాయకుడు యాహ్యా సిన్వార్‌ను ఒక XTEND డ్రోన్ ట్రాక్ చేసిందని, అతను మరణశయ్యపై ఉన్నప్పుడు అతనిపైనే చక్కర్లు కొట్టిందని తెలిసింది.

అయితే XTEND ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి, అవివ్ షపిరా, ఆ నివేదికలపై వ్యాఖ్యానించడానికి నిరాకరించారు. ఏ పరికరాలను ఉపయోగించారో ఇజ్రాయెల్ సైన్యం మరియు రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించలేదు.

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆర్&డి డైరెక్టరేట్ అధిపతి డానీ గోల్డ్ మాత్రం ఈ విషయంలో మరింత గోప్యత పాటించారు. యుద్ధ సమయంలో పోరాటంలో విజయవంతంగా ఉపయోగించిన డ్రోన్‌లను XTEND సరఫరా చేసిందని ఆయన బహిరంగంగా చెప్పారు. ఇజ్రాయెల్ సైన్యం ఆ కంపెనీ ఉత్పత్తులను “కార్యాచరణపరంగా ఉపయోగిస్తోంది”.

మాగల్ సొల్యూషన్స్, పరిసరాల చొరబాటును గుర్తించే వ్యవస్థలను, వీడియో విశ్లేషణలను సమన్వయ భద్రతా వాతావరణాలలోకి అనుసంధానిస్తుందని కేటలాగ్ చెబుతోంది. ఇక్కడ పరిసరాల చొరబాటును గుర్తించడం అంటే, దాటడానికి ప్రయత్నించే వారిని గుర్తించడానికి కంచెలు, గోడల వెంబడి భౌతిక సెన్సార్లను అమర్చడం.

పాలస్తీనాలో మాగల్ పేరు ఈ పనికే ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆక్రమిత వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని విభజన అవరోధం వెంబడి చొరబాటును గుర్తించడం కోసం ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ మాగల్ సెక్యూరిటీ సిస్టమ్స్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఇజ్రాయెల్ పర్యవేక్షక సంస్థ ‘హూ ప్రాఫిట్స్’ చేసిన పరిశోధన ఆధారంగా అమెరికన్ ఫ్రెండ్స్ సర్వీస్ కమిటీ రూపొందించిన 2014 నివేదిక, ఆ అవరోధం యొక్క పరిసరాల వెంబడి గుర్తింపు వ్యవస్థల కోసం సుమారు 19 మిలియన్ డాలర్ల ఆర్డర్లను నమోదు చేసింది. వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని అనేక ఇజ్రాయెల్ స్థావరాలలో మాగల్ నిఘా వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేయబడినట్లు అదే నివేదిక కనుగొంది. గాజా సరిహద్దు కోసం కూడా ఈ సంస్థ పరిసరాల గుర్తింపు వ్యవస్థలను సరఫరా చేసిందని ఆ నివేదిక పేర్కొంది.

2021లో, మాగల్ ఆ కాంట్రాక్టులను నిర్వహించిన ప్రాజెక్టుల విభాగాన్ని ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్‌కు విక్రయించింది. ఏరోనాటిక్స్ అనేది ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని ఆయుధాల తయారీ సంస్థ అయిన రాఫెల్ అడ్వాన్స్‌డ్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ అనుబంధ సంస్థ. కంపెనీలోని మిగిలిన విభాగానికి సెన్‌స్టార్ అని పేరు మార్చారు.

ట్యాంకులను నిరంతరాయంగా నడిపించడం
నెట్జర్ ప్రెసిషన్ సంస్థకు ఇజ్రాయెల్ సైన్యంతో ఉన్న సంబంధం మెర్కావా ద్వారా ఏర్పడుతుంది. గాజాలో ఇజ్రాయెల్ తన భూతల దాడి అంతటా ఉపయోగించిన ప్రధాన యుద్ధ ట్యాంక్ ఇదే. ఈ సంస్థ సెన్సార్లు మెర్కావా కార్యక్రమంలో విలీనం చేశారు. ట్యాంక్ పరిశీలన, ట్రాకింగ్, మార్గనిర్దేశ వ్యవస్థలకు మద్దతు ఇస్తాయి.

ఆ ట్యాంకులను సేవలో ఉంచడానికి రూబీ.ఏఐ సహాయపడుతుంది. వారాలు, నెలల తరబడి సైనిక కార్యకలాపాలను కొనసాగించడం, సైనికులను రక్షించడం మరియు “సుదీర్ఘ, అధిక-తీవ్రత యుద్ధం” సమయంలో సంసిద్ధతను కాపాడుకోవడంలో తాము ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నామని ఆ సంస్థ చెబుతోంది. ఇది తన వ్యవస్థలను కార్యాచరణపరంగా నిరూపితమయ్యాయి.

ఫిబ్రవరి 2026లో, రూబీ.ఏఐ (Ruby.AI) అభివృద్ధి చేసిన రోబోటిక్ ట్యాంక్-నిర్వహణ వ్యవస్థను ఇజ్రాయెల్ సైన్యం ప్రవేశపెట్టిందని ‘ది జెరూసలేం పోస్ట్’ నివేదించింది. ఈ రోబోట్ స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేస్తుంది, 48 గంటల నిర్వహణ పనిని రెండు గంటల్లో పూర్తి చేస్తుంది మరియు సైనికులను ప్రమాదకరమైన పనులకు దూరంగా ఉంచుతుంది.

రూబీ.ఏఐ వ్యవస్థాపకుడు, ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి అయిన డేనియల్ బెన్ డోవ్, గతంలో ఇజ్రాయెల్ యొక్క అతిపెద్ద ప్రైవేట్ ఆయుధ తయారీ సంస్థ అయిన ఎల్బిట్ సిస్టమ్స్ మరియు గిలాట్ శాటిలైట్స్‌లో నిర్వహణ పదవులను నిర్వహించారు. ఈ సాంకేతికతను యుద్ధ సమయంలో అభివృద్ధి చేశామని ఆయన చెప్పారు. ఈ వ్యవస్థ ఏ యూనిట్ల ట్యాంకులకు సేవలు అందించింది లేదా ఆ ట్యాంకులను ఏ ఆపరేషన్లలో మోహరించారు అనే వివరాలు ప్రభుత్వ రికార్డులలో లేవు.

జీన్ ఏఐ టెక్నాలజీస్ ప్రత్యేకమైన ఎంటర్‌ప్రైజ్ ఏఐ మౌలిక సదుపాయాలను విక్రయిస్తుంది. దాని రక్షణ అనుబంధ సంస్థ అయిన జీన్ డిఫెన్స్ ద్వారా, అది ఆ మౌలిక సదుపాయాలను ఇజ్రాయెల్ సైన్యానికి మరియు జాతీయ భద్రతా సంస్థకు విక్రయిస్తుంది.

ఆగస్టు 2026లో, జీన్ డిఫెన్స్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ నుండి NIS 14.9 మిలియన్ల ఆర్డర్‌ను అందుకుందని ‘ది జెరూసలేం పోస్ట్’ నివేదించింది. ఇప్పటివరకు ఆ కంపెనీకి లభించిన అతిపెద్ద ఆర్డర్ ఇది, అలాగే ఐదు నెలల్లో రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ నుండి లభించిన మూడవ కాంట్రాక్ట్ కూడా ఇదే. ఈ ఆర్డర్లు రెండేళ్ల కాలానికి గాను 45 మిలియన్ల షెకెల్స్ వరకు విలువైన ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఒప్పందం కిందకు వస్తాయి.

జీన్ సంస్థ ఇజ్రాయెల్ యొక్క అన్ని ప్రధాన రక్షణ ఏజెన్సీలతో కలిసి పనిచేస్తుందని, ఇంటెలిజెన్స్ విశ్లేషణ మరియు కార్యాచరణ ప్రణాళిక కోసం ఏఐ (AI) సాధనాలను సరఫరా చేస్తుందని చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఒడెడ్ తహోరి తెలిపారు. సైన్యాలు మరియు గూఢచార సంస్థలు ఉపయోగించే సాఫ్ట్‌వేర్‌ను అందించే అమెరికన్ డేటా కంపెనీ అయిన పలాంటిర్‌కు సమానమైన ఇజ్రాయెల్ సంస్థను నిర్మించాలనుకుంటున్నట్లు కూడా ఆయన చెప్పారు.

జీన్ బృందంలో ఇజ్రాయెల్ గూఢచార సంస్థలోని మాజీ ఉన్నతాధికారులు ఉన్నారు. వారిలో మొస్సాద్‌లో మాజీ ఆర్&డి మేనేజర్, మొస్సాద్ మాజీ పరిశోధన విభాగాధిపతి మరియు ఇజ్రాయెల్ అంతర్గత భద్రతా సంస్థ అయిన షిన్‌బెట్‌లో మాజీ డేటా మేనేజర్ ఉన్నారు.

గ్లోబాసిటీ డిఫెన్స్ అనేది ఇజ్రాయెల్ రక్షణ రంగ అనుభవజ్ఞులైన ఎలోన్ జుర్ మరియు నిర ఎల్బాజ్ స్థాపించిన ఒక ఏఐ స్టార్టప్. ఇది మల్టీ-స్పెక్ట్రమ్ కెమెరాల కోసం AI-ఆధారిత విజువల్ డిటెక్షన్ మోడల్‌లను నిర్మిస్తుంది. ఈ సాఫ్ట్‌వేర్, శబ్దంతో కూడిన లేదా రద్దీగా ఉండే పరిసరాలలో చిన్న, వేగంగా కదిలే లక్ష్యాలను గుర్తించి, వర్గీకరించి, ట్రాక్ చేస్తుంది.

గ్లోబాసిటీ ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ వద్ద నమోదైన ఒక రక్షణ రంగ ఎగుమతిదారు. తమ నమూనాలను “18 నెలల పాటు క్షేత్రస్థాయిలో” వాస్తవ ప్రపంచ లక్ష్యాలపై రూపొందించి, మెరుగుపరిచామని ఆ సంస్థ చెబుతోంది. అయితే, అది ఏ క్షేత్రస్థాయిలోనో వెల్లడించలేదు.

టి-హబ్ కేటలాగ్ ప్రకారం, భారతదేశానికి ఎగుమతి చేయడానికి గ్లోబాసిటీకి రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ లైసెన్స్ ఉంది. ఇది భారత్-ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త పరిశోధన, అభివృద్ధి, అలాగే స్థానిక అసెంబ్లీని కూడా ప్రతిపాదించింది. కేటలాగ్‌లోని అన్ని విషయాలలో, హైదరాబాద్ నుండి ప్రతినిధి బృందం ఏమి సాధించాలని ఆశిస్తుందో ఈ ప్రతిపాదన అత్యంత స్పష్టంగా తెలియజేస్తోంది.

‘గాలిలో ఎగిరే హమ్వీ’
AIR, దీనిని AIREV అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది విద్యుత్ శక్తితో నిలువుగా టేకాఫ్, ల్యాండింగ్ చేయగల విమానాలను రూపకల్పన చేసి, తయారుచేసే ఒక ఇజ్రాయెల్ ఏరోస్పేస్ స్టార్టప్. ఇది వ్యక్తిగత విమాన ప్రయాణాన్ని అందించడంతో ప్రారంభమైంది, ఇప్పుడు ఇజ్రాయెల్ మంత్రిత్వ శాఖ దీని విమానాలను పదుల సంఖ్యలో కొనుగోలు చేసింది. ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దళం 2022 చివరలో మొదటి యూనిట్‌ను కొనుగోలు చేసింది. అప్పటి నుండి, ఈ విమానాన్ని వైమానిక దళం మరియు భూతల దళాలు పరీక్షించాయి, వారు దీనికి “గాలిలో ఎగిరే హమ్వీ” అని ముద్దుపేరు పెట్టారు. షేత్రస్థాయిలో లోతుగా పనిచేస్తున్న దళాలకు గగనతలంలో సామాగ్రిని సరఫరా చేయడం అనేది ప్రస్తుతం పరీక్షిస్తున్న ఉపయోగాలలో ఒకటి.

కాండో డ్రోన్స్
కాండో డ్రోన్స్‌ను 2019లో ముగ్గురు మాజీ సీనియర్ ఇజ్రాయెల్ అధికారులు స్థాపించారు – దాని చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్, బ్రిగేడియర్ జనరల్ (రిటైర్డ్) యోలీ ఓర్, మాజీ చీఫ్ ఆర్టిలరీ ఆఫీసర్, బ్రిగేడియర్ జనరల్ (రిటైర్డ్) అలోన్ క్లోస్, ఐరన్ డోమ్ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థ డెవలపర్‌లలో ఒకరైన మోషే కిప్నిస్.

కంపెనీ వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాని యాజమాన్య బృందం ఇజ్రాయెల్ సైన్యంలో మానవరహిత వైమానిక వాహన విభాగాలను స్థాపించి, సంక్లిష్టమైన సైనిక కార్యకలాపాలను నిర్వహించింది. కాండో సైనిక, పౌర వినియోగదారుల కోసం స్వయంప్రతిపత్తి గల డ్రోన్ల సముదాయాలను ఏర్పాటు చేసి నడుపుతుంది.

ప్రభుత్వ బాధ్యత – ప్రశ్నార్థకమైన ఆహ్వానం
టీ-హబ్ అనేది తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాగస్వామ్యంతో నడిచే సంస్థ. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ డైరెక్టరేట్, గాజాలో విధ్వంసం సృష్టిస్తున్న డ్రోన్‌ల తయారీదారులు, వివాదాస్పద కంపెనీల ప్రతినిధులకు టీ-హబ్ ఆతిథ్యం ఇవ్వడం ద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆ సంబంధాలకు తన పేరును జోడిస్తున్నట్లవుతోంది. స్థానిక స్టార్టప్‌లను ఎలాంటి స్పష్టత లేకుండా ఇలాంటి సంస్థలతో సహకారం అన్వేషించమని కోరడం పట్ల విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.