న్యూఢిల్లీ: రెండేళ్లకు పైగా విరామం తర్వాత, నాలుగు క్వాడ్ (QUAD) దేశాల నాయకులు మనీలా వేదికగా సమావేశమయ్యారు. వాస్తవానికి 2025లో భారతదేశం ఆతిథ్యం ఇవ్వాల్సిన ఈ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం, అమెరికాలో వచ్చిన రాజకీయ మార్పుల కారణంగా కొంతకాలం వెనక్కివెళ్లింది. విదేశాంగ మంత్రుల స్థాయి సమావేశాలు క్రమం తప్పకుండా జరుగుతున్నప్పటికీ, 2021లో ప్రారంభమైన నాయకుల వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశాల పరంపరకు 2024 నుండి తాత్కాలిక విఘాతం కలిగింది. అయితే, క్వాడ్ సభ్య దేశం కాని ఒక ప్రాంతంలో నలుగురు అధినేతలు సమావేశం కావడం ఇదే మొదటిసారి కావడం విశేషం.
చైనా పట్ల మారుతున్న దౌత్య వైఖరి
గత విల్మింగ్టన్ డిక్లరేషన్తో పోలిస్తే, ప్రస్తుత సంయుక్త పత్రికా ప్రకటనలో చైనా పేరును నేరుగా ప్రస్తావించడం తగ్గింది. స్వేచ్ఛాయుత ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతం, సముద్ర భద్రత మరియు పరస్పర వాణిజ్య సహకారంపై ఈ నలుగురు నేతలు సుదీర్ఘంగా, లోతుగా చర్చించారు. మారుతున్న ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయ సమీకరణాల నేపథ్యంలో ఈ భేటీకి ఎనలేని ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో అత్యధిక భాగం ఇండో-పసిఫిక్ సముద్ర మార్గాల ద్వారానే జరుగుతోంది.
ఈ ప్రాంతంలో ఏ ఒక్క దేశం ఏకపక్ష ఆధిపత్యం లేకుండా, అన్ని దేశాలకు సమాన హక్కులు ఉండాలనేది క్వాడ్ కూటమి ప్రధాన ఉద్దేశం. ముఖ్యంగా దక్షిణ చైనా సముద్రంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలకు ఎదురవుతున్న ఆటంకాలపై నేతలు ప్రధానంగా దృష్టి సారించారు. సముద్ర జలాల నిఘా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పంచుకోవడం మరియు ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో తక్షణ సహాయక చర్యలు చేపట్టేందుకు ఉమ్మడి కార్యాచరణ రూపొందించాలని నిర్ణయించారు.
కీలక ఖనిజాల సరఫరా
చైనా అనుసరిస్తున్న ఏకపక్ష ఎగుమతి ఆంక్షలు, రేర్ ఎర్త్స్ (అరుదైన ఖనిజాలు) వంటి కీలక వనరులపై గుత్తాధిపత్యం వంటి అంశాలపై క్వాడ్ దేశాలు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. ఏ ఒక్క విదేశీ సరఫరాదారుడి ఒత్తిడికి లేదా బలవంతానికి లోనుకాకుండా సురక్షితమైన సరఫరా గొలుసులను ఏర్పాటు చేసుకోవాలని నాయకులు నిర్ణయించారు.
ఈ ఆర్థిక సహకారంలో ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యాన్ని మరింతగా పెంచే ఉద్దేశంతో, 2027 మొదటి త్రైమాసికంలో మొదటి క్వాడ్ బిజినెస్ లీడర్స్ ఫోరమ్ నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించారు. ఈ సదస్సుకు ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి భారత్ అత్యంత ఆసక్తిగా ఉంది.
కాగా, అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు జో బైడెన్ హయాంలో క్వాడ్కు ప్రధాన ప్రాతిపదికగా నిలిచిన “ఉమ్మడి ప్రజాస్వామ్య విలువలు”, “చట్టబద్ధమైన పాలన” వంటి భావనలు ఈసారి సంయుక్త ప్రకటనలో పెద్దగా కనిపించలేదు. డొనాల్డ్ ట్రంప్ మరియు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీల ప్రారంభోపన్యాసాలు ప్రాంతీయ భద్రత, ఆర్థిక, సాంకేతికత, నాయకుల మధ్య వ్యక్తిగత సంబంధాలపైనే ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమయ్యాయి.
సైబర్ భద్రతకు పెద్దపీట
ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో విశ్వసనీయమైన AI వ్యవస్థల అభివృద్ధి కోసం 85 మిలియన్ డాలర్లకు పైగా నిధులతో టెక్నాలజీ ఎకోసిస్టమ్లను విస్తరించనున్నట్లు ట్రంప్ ప్రకటించారు. చైనాతో జరుగుతున్న వ్యూహాత్మక సాంకేతిక పోటీలో ఇది కీలక అడుగుగా నిలవనుంది. అంతేకాదు ఆసియా, అమెరికా, ఐరోపా దేశాలలో వరుసగా పెరుగుతున్న సైబర్ దాడులు, గూఢచర్య ఘటనల నేపథ్యంలో ‘క్వాడ్ సైబర్సెక్యూరిటీ సహకారాన్ని’ మరింత బలోపేతం చేయాలని నిర్ణయించారు. సింగపూర్ టెలికాం రంగంపై జరిగిన దాడులు, అమెరికాలో నీటి సరఫరా వ్యవస్థలు,ఐరోపాలో సూపర్మార్కెట్ల రిఫ్రిజిరేషన్ వ్యవస్థలపై జరిగిన సైబర్ దాడుల నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయానికి ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ఉగ్రవాద నిరోధం
ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా “సరిహద్దు ఉగ్రవాదంతో సహా” అన్ని రూపాలను ఖండిస్తూ, ఈ ప్రాంతంలో శాంతిభద్రతలను పరిరక్షించడానికి పరస్పర సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడానికి కట్టుబడి ఉన్నట్లు నాయకులు పునరుద్ఘాటించారు.
మొత్తంగా చూస్తే, మనీలా వేదికగా జరిగిన ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం ప్రసంగాలలో వాదోపవాదాల కంటే ఆచరణాత్మక ఆర్థిక, సాంకేతిక, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాల పైనే ఎక్కువ స్పష్టతను ఇచ్చింది.


