– ముహమ్మద్ ముజాహిద్, 9640622076

దశాబ్దాలుగా, బిహార్‌లోని ముస్లిం సమాజం ఇతరుల్లాగే ఓటు హక్కును వినియోగించుకుంది. కానీ బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. హిందుత్వ రాజకీయాలను నిలువరించగలిగే వారికే ఓటు వేయాలనే వ్యూహాత్మక ధోరణి ముస్లింలలో పెరిగింది. ఇది వారి రాజకీయ ఎంపికలో కీలకమైన మలుపు.
భారత ఎన్నికల సంఘం బిహార్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలను నవంబర్ 6, నవంబర్ 11 తేదీల్లో రెండు దశల్లో నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించింది. దీంతో అన్ని ప్రధాన పార్టీలు మద్దతు కూడగట్టడానికి హోరాహోరీగా ప్రచారంలో మునిగిపోయాయి. హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రాలలో బీజేపీ సొంతంగా మెజారిటీ సాధించలేని ఏకైక రాష్ట్రంగా బిహార్ నిలవడం గమనార్హం. రెండు దశాబ్దాలకు పైగా, బీజేపీ ఎక్కువసార్లు నితీష్ కుమార్ నేతృత్వంలోని జేడీయూతో సంకీర్ణ భాగస్వామిగా మాత్రమే అధికారంలో ఉంది.
వ్యూహాత్మకంగా, హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రంలో ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని చేపట్టలేకపోవడం బీజేపీకి నిజంగా ఆందోళన కలిగించే అంశమే. అయితే, బిహార్ ముస్లింలకు ఇది కాస్త ఊరటనిస్తుంది. 2014లో కేంద్రంలో బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చి, హిందీ రాష్ట్రాలలో విస్తరించినప్పటి నుండి, ముస్లిం మైనారిటీలకు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు మధ్య సంబంధాలు తరచుగా ఉద్రిక్తతలుగా మారాయి. ఈ నేపథ్యంలో, నితీష్ కుమార్ బీహార్‌లో మరింత దూకుడుగా వ్యవహరించే హిందుత్వ శక్తులు మరియు ముస్లింల మధ్య నిలిచి, ఒక “రక్షణ గోడ” (Safety Wall) పాత్రను పోషించారు. బీజేపీతో పొత్తు ఉన్నప్పటికీ, నితీష్ కుమార్ పాలన విధానాలు ముస్లింల నుండి పూర్తి అపనమ్మకాన్ని దూరం చేయగలిగాయి. అందుకే, ఆ వర్గంలోని కొంతమంది వరుసగా ఆయనకు ఓటు వేస్తూ వచ్చారు.
బిహార్ జనాభాలో 17.7 శాతంగా ఉన్న ముస్లింలు, సుమారు 40 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలలో 25 శాతానికి పైగా, మరో 20 స్థానాలలో 20 నుంచి 25 శాతం ఓటర్లను కలిగి ఉన్నారు. దీని అర్థం, కనీసం 60 స్థానాలలో ఎన్నికల ఫలితాలను నిర్ణయించడంలో వారి ఓటు కీలకం.
17.7% జనాభా ఉన్నా, ముస్లింలకు ఎప్పుడూ మొండిచేయి
ముస్లిం జనాభా దాదాపు ఐదింట ఒక వంతు ఉన్నప్పటికీ, ఎన్నికల బరిలో వారి ప్రాతినిధ్యం అత్యంత దయనీయంగా ఉంది. బీజేపీ ఒక్క ముస్లిం అభ్యర్థిని కూడా నిలబెట్టకపోవడం దాని రాజకీయ వైఖరికి అద్దం పడుతోంది. కాంగ్రెస్, జేడీయూ కేవలం నలుగురిని, ఎల్‌జేపీ(ఆర్‌వీ) ఒక్కరిని ప్రకటించాయి. కేవలం ప్రశాంత్ కిషోర్ యొక్క కొత్త జన్ సూరాజ్ పార్టీ మాత్రమే 40 మందిని నిలబెడతామని వాగ్దానం చేసి, 21 మందిని ప్రకటించడం కొంత సానుకూల అంశం. ముస్లిం జనాభా 20% కంటే ఎక్కువగా ఉన్న 87 నియోజకవర్గాలు ఉండగా, వారిలో 75% మంది ఉత్తర బిహార్‌లో నివసిస్తున్నారు.
రాష్ట్ర జనాభాలో 17.7% ఉన్న ముస్లింలను, ముఖ్యంగా ఉత్తర సరిహద్దు జిల్లాలలో వారి సంఖ్య 40% మించినా, రాజకీయ పార్టీల అభ్యర్థుల జాబితాలలో గుర్తించడమే కష్టంగా మారింది. ఇది రాజకీయ పార్టీల వైఖరిలోని లోపాన్ని ఎత్తి చూపుతోంది. ముస్లిం జనాభా 20% కంటే ఎక్కువగా ఉన్న 87 నియోజకవర్గాలలో వారి ఓటు నిర్ణయాత్మక అంశంగా మారుతున్నప్పటికీ, వారికి తగిన ప్రాధాన్యత ఇవ్వకపోవడం రాజకీయ పార్టీల స్వార్థాన్ని తెలియజేస్తుంది. కిషన్‌గంజ్ జిల్లాలో ముస్లింలు మెజారిటీగా (68% కంటే ఎక్కువ) ఉన్నా, వారికి తక్కువ సీట్లు కేటాయించడం తీవ్ర విమర్శలకు తావిస్తోంది.
ముస్లింలకు నామమాత్రపు సీట్లు
పాలక జనతా దళ్ (యునైటెడ్), 101 సీట్లలో పోటీ చేస్తూ, కేవలం నలుగురు ముస్లిం అభ్యర్థులకు మాత్రమే టిక్కెట్లు ఇచ్చింది. ప్రతిపక్ష రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ (ఆర్‌జేడీ) ఇప్పటివరకు ముగ్గురు ముస్లింలకు మాత్రమే టిక్కెట్లు కేటాయించడం, తమ సంప్రదాయ ఓటు బ్యాంకు (ముస్లిం-యాదవ్) పట్ల కూడా వారి నిబద్ధతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది.
జాతీయ పార్టీలలో, బీజేపీ తన 101 సీట్లలో ఒక్క ముస్లిం అభ్యర్థిని కూడా నిలబెట్టకపోవడం ఆశ్చర్యకరం కాదు. కాంగ్రెస్ నలుగురు ముస్లిం అభ్యర్థులను ప్రకటించినప్పటికీ, ఆ పార్టీ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ తరచుగా ప్రస్తావించే ‘దామాషా ప్రాతినిధ్యం’ (proportional representation) పిలుపులు ఇక్కడ ఎందుకు వర్తించడం లేదని ముస్లిం నాయకులు ప్రశ్నించడంలో అర్థం ఉంది. చిన్న పార్టీల పరిస్థితి కూడా ఇదే విధంగా ఉంది, జన్‌ సూరాజ్ పార్టీ మినహా.
చారిత్రక అల్ప ప్రాతినిధ్యం – పరిష్కారం దొరకని సమస్య
బీహార్‌లో ముస్లింల ఎన్నికల ప్రాతినిధ్యం చారిత్రక సమస్య. రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో ముస్లిం ఎమ్మెల్యేల సంఖ్య 1985లో స్వల్పంగా మినహా ఎప్పుడూ 10% దాటలేదు. ఒకే ఒక్క ముస్లిం ముఖ్యమంత్రి (అబ్దుల్ గఫూర్), ఉపముఖ్యమంత్రి పదవిలో ఒక్కరు కూడా లేకపోవడం, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ముస్లింల పరిస్థితిని స్పష్టంగా వివరిస్తుంది. 1952 నుండి 2020 వరకు జరిగిన 17 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో, ముస్లిం ఎమ్మెల్యేలు కేవలం 7.8% మాత్రమే ఉండడం, ఈ వర్గాన్ని రాజకీయంగా ఎలా అణచివేశారో చూపుతోంది.
ముస్లింలలోని పేద మరియు అణగారిన పస్మందా ముస్లింల (రాష్ట్రంలోని 73% ముస్లింలు) పరిస్థితి మరింత దారుణం. ఇప్పటివరకు కేవలం 18% ముస్లిం ఎమ్మెల్యేలు మాత్రమే పస్మందా వర్గానికి చెందినవారు. 2020లో కేవలం ఐదుగురు పస్మందా ఎమ్మెల్యేలు మాత్రమే ఎన్నిక కావడం, ఈ వర్గానికి జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని తెలియజేస్తుంది. పస్మందా నాయకుడు అలీ అన్వర్ ఆవేదన చెందుతున్నట్లుగా, ‘ఎవరి జనాభా ఎంత ఉంటే, వారికి అంత వాటా’ అనే నినాదం ఎన్నికలలో కూడా అమలు కావాలి.
ఓటు బ్యాంకుల మార్పు – విధేయతకు దక్కని ప్రతిఫలం
2020 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ముస్లిం అభ్యర్థుల గెలుపు శాతం అంత ఆశాజనకంగా లేదు. జేడీయూ నిలబెట్టిన 11 మంది ముస్లిం అభ్యర్థులు ఓడిపోగా, ఆర్‌జేడీ నిలబెట్టిన 17 మందిలో ఎనిమిది మంది, కాంగ్రెస్ నిలబెట్టిన 10 మందిలో నలుగురు గెలిచారు. ఏఐఎంఐఎం (AIMIM) ఐదు సీట్లు గెలిచినప్పటికీ, వారిలో నలుగురు తర్వాత ఆర్‌జేడీకి మారడం, ఎమ్మెల్యేలు కూడా అవకాశవాద రాజకీయాలకు పాల్పడుతున్నారనడానికి నిదర్శనం.
లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ యొక్క ‘ఎంవై’ (ముస్లిం-యాదవ్) కూటమి 1990 నుండి 2005 వరకు విజయానికి మూలంగా ఉండేది. అయితే, నితీష్ కుమార్ అత్యంత వెనుకబడిన తరగతుల (EBC) ఓట్లను సాధించి అధికారాన్ని దక్కించుకోవడంతో, ఈ ఓటు బ్యాంక్ చెదిరిపోయింది.
ప్రస్తుత ధోరణి: కేవలం బీజేపీ వ్యతిరేకతకే పరిమితమా?
బిహార్ ముస్లింలలో ప్రస్తుత ధోరణి స్థిరమైన బీజేపీ వ్యతిరేక విధేయత మరియు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడంపై పెరుగుతున్న అసంతృప్తిని మిళితం చేస్తోంది. 75 శాతం మంది ముస్లింలు మహాఘట్‌బంధన్‌కు స్థిరంగా మద్దతు ఇస్తున్నారు, ముఖ్యంగా “విభజిస్తే నష్టపోతాం” (Batoge to Katoge) అనే భయంతో.
అయితే, పస్మందా ముస్లింలు, జేడీయూ యొక్క సంక్షేమ పథకాలు మరియు కుల గణన సమర్థన పట్ల కొంత సానుకూలంగా ఉన్నారు. యువ మరియు పట్టణ ఓటర్లు ఉద్యోగాలు, విద్య, వరద సహాయం వంటి అభివృద్ధి అంశాలకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, ముస్లింల దృష్టి కేవలం గుర్తింపు రాజకీయాల నుండి మారడాన్ని సూచిస్తోంది.
ముస్లిం అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో ఎన్నికల జాబితా నుండి 5-10 శాతం పేర్లను తొలగించడం, ఎన్నికల ప్రక్రియ పట్ల అసంతృప్తిని పెంచుతోంది. నితీష్ కుమార్ తన ‘లౌకిక విశ్వసనీయత’ను కోల్పోయి, కేవలం నలుగురు ముస్లిం అభ్యర్థులను మాత్రమే నిలబెట్టడం, ఆయన ‘రక్షణ గోడ’ ఇమేజ్‌ను బలహీనపరుస్తుంది.
ఆర్‌జేడీ-కాంగ్రెస్-లెఫ్ట్ మహాఘట్‌బంధన్ బీజేపీకి ప్రధాన కవచంగా నిలుస్తున్నా, వారు కేవలం ఎనిమిది ముస్లిం టిక్కెట్లు (ఆర్‌జేడీ మరియు కాంగ్రెస్ నుండి చెరి నలుగురు) మాత్రమే ఇవ్వడం, తమ విధేయులను మోసం చేయడమే అవుతుంది. ఏఐఎంఐఎం (AIMIM) మరియు ప్రశాంత్ కిషోర్ యొక్క జన్ సూరాజ్ పార్టీ, ముఖ్యంగా సీమాంచల్‌లో, ముస్లిం ఓట్లను చీల్చే అవకాశం ఉంది.
మొత్తంగా, ముస్లిం ఓటర్లు బీహార్ రాజకీయాలలో కేవలం ‘వోట్‌బ్యాంకు’ గానే మిగిలిపోతున్నారా? లేక తమ ప్రాతినిధ్య హక్కును ఎప్పుడు సాధించుకుంటారు? అనేది ఈ ఎన్నికలలో తేలాల్సిన ప్రశ్న.