న్యూఢిల్లీ: బంగ్లాదేశ్ పదవీచ్యుత ప్రధానమంత్రి షేక్ హసీనాకు “మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నేరాలకు” మరణశిక్ష విధించిన తర్వాత, ఆమెను వెంటనే అప్పగించాలని ఢాకాలో తాత్కాలిక ప్రభుత్వం భారతదేశాన్ని కోరింది. గత సంవత్సరం ఆగస్టు 5న విద్యార్థుల తిరుగుబాటు నేపథ్యంలో ఆమె బంగ్లాదేశ్ నుండి పారిపోయి భారతదేశంలో ప్రవాసంలో నివసిస్తున్నారు.

భారతదేశంలో ఉన్నట్లు భావిస్తున్న ఆమె మాజీ హోంమంత్రి అసదుజ్జమాన్ ఖాన్ కమల్‌తో పాటు, హసీనాను గతంలో కోర్టు పరారీలో ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.

హసీనాపై అభియోగాలు
మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన ఐదు నేరాల కింద హసీనా దోషిగా నిర్ధారించారు.హెలికాప్టర్లు, డ్రోన్లు, ప్రాణాంతక ఆయుధాలను ఉపయోగించి విద్యార్థి నిరసనకారులను నిర్మూలించాలని ఆదేశించినందుకు ఆమెకు చనిపోయేంతవరకు జైలు శిక్ష వేసారు. ఇక గత సంవత్సరం ఆగస్టు 5న ఢాకాలో చంఖర్‌పుల్ ప్రాంతంలో ఆరుగురు నిరసనకారులను కాల్చి చంపిన ఆరోపణలపై ఆమెకు మరణశిక్ష విధించారు.

హసీనా స్పందన
కాగా, ఈ ఆరోపణలు అన్యాయమని హసీనా చెప్పింది. ఆమెతోపాటు సహచర హోం మంత్రి ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారని” వాదించారు. ఇదంతా రాజకీయ కుట్రతో, పక్షపాత ధోరణితో చేసిందేనని షేక్‌ హసీనా వ్యాఖ్యానించారు. ”ఎన్నికే కాని, ప్రజాస్వామ్య తీర్పు లేని ప్రభుత్వం మోసపూరితంగా ఏర్పాటుచేసిన ట్రిబ్యునల్‌ ఇచ్చిన తీర్పులివి” అని ఆమె ఒక ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు. ఈ తీర్పును ముందుగానే ఊహించానని, బంగ్లాదేశ్‌కు వెలుపల జరిగే తాజా విచారణకు హాజరు కావడానికి సిద్ధంగా వున్నానని చెప్పారు.

కాగా, తీర్పును నిరసిస్తూ ఆమె అవామీ లీగ్ పార్టీ మంగళవారం జాతీయ బంద్‌కు పిలుపునిచ్చింది. తీర్పు వెలువడిన 30 రోజుల్లోపు లొంగిపోతే లేదా అరెస్టు చేస్తే తప్ప 78 ఏళ్ల హసీనా ఈ తీర్పుపై అప్పీల్ చేయలేరు.

బంగ్లాదేశ్ అభ్యర్థన
“ఖైదీలుగా తేలిన ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులను వెంటనే బంగ్లాదేశ్ అధికారులకు అప్పగించాలని మేము భారత ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నాము” అని బంగ్లాదేశ్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది.

బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం మధ్య ఉన్న ద్వైపాక్షిక అప్పగింత ఒప్పందం ఇద్దరు దోషుల బదిలీని న్యూఢిల్లీ తప్పనిసరి బాధ్యతగా సూచిస్తుందని పేర్కొంది.

మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరాలకు పాల్పడిన వ్యక్తులకు ఆశ్రయం కల్పించడం “స్నేహరహిత” చర్యగా, న్యాయం పట్ల నిర్లక్ష్యంగా పరిగణిస్తామని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది.

భారతదేశం ప్రతిస్పందన
ఢాకా కోర్టు తీర్పుపై భారతదేశం స్పందించింది. పొరుగు దేశంలో శాంతి, ప్రజాస్వామ్యం, స్థిరత్వాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని బంగ్లాదేశ్ అన్ని వాటాదారులతో నిర్మాణాత్మకంగా వ్యవహరిస్తుందని హామీ ఇచ్చింది. బంగ్లాదేశ్ ప్రజల ప్రయోజనాలకు భారతదేశం కట్టుబడి ఉందని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) పేర్కొంది, కానీ హసీనాను అప్పగించాలన్న ఢాకా పిలుపుపై ​​వ్యాఖ్యానించలేదు.

“మాజీ ప్రధాన మంత్రి షేక్ హసీనాకు సంబంధించి ‘అంతర్జాతీయ బంగ్లాదేశ్ నేరాల ట్రిబ్యునల్’ ప్రకటించిన తీర్పును భారతదేశం గుర్తించింది” అని మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.

“సన్నిహిత పొరుగు దేశంగా, ఆ దేశంలో శాంతి, ప్రజాస్వామ్యం, సమ్మిళితత్వం,స్థిరత్వంతో సహా బంగ్లాదేశ్ ప్రజల ప్రయోజనాలకు భారతదేశం కట్టుబడి ఉంది. ఇందుకోసం సంబంధిత పక్షాలతో నిర్మాణాత్మకంగా వ్యవహరిస్తామని తెలిపింది.

భారతదేశం హసీనాను అప్పగించాలా?
అప్పగింత అభ్యర్థనలను సాధారణంగా మంచి విశ్వాసంతో గౌరవించినప్పటికీ, న్యూఢిల్లీ హసీనాను అప్పగించే అవకాశం చాలా తక్కువ.

భారతదేశం-బంగ్లాదేశ్ అప్పగింత ఒప్పందం ఏమి చెబుతుంది?
2013లో న్యూఢిల్లీ, ఢాకా తమ ఉమ్మడి సరిహద్దుల్లో తిరుగుబాటు, ఉగ్రవాదాన్ని అరికట్టడానికి వ్యూహాత్మక చర్యగా ఒక అప్పగింత ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. మూడు సంవత్సరాల తరువాత 2016లో, రెండు దేశాలు పారిపోయిన వ్యక్తుల మార్పిడిని సులభతరం చేయడానికి ఈ ఒప్పందాన్ని సవరించారు. అంటే ఈ నేరం రెండు దేశాలలో శిక్షార్హమైనది.

హసీనాను దోషిగా నిర్ధారించడం వలన అప్పగించడానికి కనీస విధానపరమైన షరతు నెరవేరినప్పటికీ, ఆమెపై ఉన్న అభియోగాలు భారతదేశ చట్టం మూసలో సరిపోవు అనే కారణంతో అప్పగించడాన్ని తిరస్కరించడానికి ఈ నిబంధన ఢిల్లీకి కొంత అవకాశం ఇస్తుంది.

అంతేకాకుండా, నిందితుడు ఈ చర్య “అన్యాయం లేదా అణచివేత” అని నిరూపించగలిగితే అప్పగించే అభ్యర్థనను తిరస్కరించవచ్చని ఒప్పందంలోని ఆర్టికల్ 8 చెబుతోంది.

నిందితుడు నేరం అల్పమైనదని, చాలా సమయం గడిచిందని, ఆరోపణకు చిత్తశుద్ధి లేదని, నేరం పూర్తిగా సైనిక స్వభావం కలిగి ఉందని నిరూపించగలిగితే ఇది చేయవచ్చు. ఈ నిబంధన ప్రకారం… హసీనాపై వచ్చిన అభియోగాలు సద్భావనతో మోపలేదని,ఆమె రాజకీయ హింసకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని భావించి న్యూఢిల్లీ ఆమెను అప్పగించడాన్ని తిరస్కరించే అవకాశం ఉంది.

భారతదేశ అప్పగింత చట్టం
1962 నాటి అప్పగింత చట్టం, భారత ప్రభుత్వానికి, కోరిన వ్యక్తిని అప్పగించడాన్ని తిరస్కరించడానికి, చర్యలను నిలిపివేయడానికి లేదా పరిస్థితులను బట్టి, వారిని విడుదల చేయడానికి అధికారం ఇస్తుంది. ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 29, భారతదేశం ఒక అప్పగింత అభ్యర్థనను తిరస్కరించవచ్చని స్పష్టం చేస్తుంది.

ఈ చట్టం కేంద్రానికి “ఎప్పుడైనా” చర్యలను నిలిపివేయడానికి, వారెంట్లను రద్దు చేయడానికి లేదా కోరిన వ్యక్తిని విడుదల చేయడానికి కూడా అధికారం ఇస్తుంది.