చండీగఢ్: దుబాయ్ ఎయిర్ షోలో విన్యాసాలు చేస్తుండగా మన విమానం తేజస్ LCA Mk1 దురదృష్టకరంగా కూలిపోయింది. ఈ ప్రమాదంలో పైలట్ మరణించిన సంఘటన, భారతదేశ అంతరిక్ష లక్ష్యాలకు పెద్ద విఘాతం.
సింగిల్-ఇంజిన్, నాల్గవ తరం యుద్ధ విమానం ప్రపంచంలోని ప్రధాన రక్షణ వాణిజ్య ప్రదర్శనలలో ఒకదానిలో ప్రదర్శన ఇస్తోంది. హిందూస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL), భారత వైమానిక దళం (IAF) దీన్ని తయారుచేశాయి. ఈ సింగిల్ ఇంజన్ ఫైటర్ జెట్, శత్రు గగనతల సహాయం, క్లోజ్ కంబాట్ (దగ్గరి పోరాటం), భూమిపై దాడి చేసే మిషన్లతో సహా అనేక రకాల ఆపరేషన్లను సమర్థవంతంగా నిర్వహించగలదు. ఇది భూమిపైనా, సముద్రంలోనూ కార్యకలాపాలను నిర్వహించగల అత్యంత సౌకర్యవంతమైన స్వదేశీ ప్లాట్ఫాం.
తేజస్ కుటుంబంలో మార్క్-1, మార్క్-1ఏ, మార్క్-2 స్థాయుల్లో ఇది అభివృద్ధి చెందుతోంది. అత్యాధునిక రాడార్, ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ సూట్, బియాండ్ విజువల్ రేంజ్ మిస్సైల్స్, ఫ్లై-బై-వైర్ సిస్టమ్ వంటి సాంకేతికతలను ఇందులో పొందుపరిచారు. ప్రస్తుతం, భారత వైమానిక దళంలో రెండు స్క్వాడ్రన్ల (సుమారు 40 విమానాలు) తేజస్ సేవలు అందిస్తున్నాయి.
ఇంకా పెద్ద సంఖ్యలో మార్క్-1ఏ, మార్క్-2 విమానాలకు మిడిల్ ఈస్ట్, ఆగ్నేయాసియా, లాటిన్ అమెరికా దేశాలు ఆర్డర్లు ఇచ్చారు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో తేజస్ కూలిపోవడం మనకు కష్టాలు తెచ్చిపెట్టేలా ఉంది.
తేజస్కు ఇది మొదటి ప్రమాదం కాదు. మార్చి 2024లో, జైసల్మేర్ సమీపంలో ఒక IAF తేజస్ Mk1 ఒక సాధారణ శిక్షణా విమానంలో కూలిపోయింది – అదృష్టవశాత్తూ ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదు – 2001లో దాని తొలి టెస్ట్ ఫ్లైట్ తర్వాత 12,000 ఫ్లీట్ ఫ్లైట్ గంటలను నమోదు చేసాక దుబాయ్లో రెండవ ప్రమాదం జరిగింది.
ఏకంగా 20 నెలల్లోపు రెండు క్రాష్లు వాటి విశ్వసనీయత, భద్రతపై స్పష్టమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతాయి, దుబాయ్ ప్రమాదంపై అధికారిక దర్యాప్తులు ఎలాఉన్నా సాంకేతిక ఫలితాలతో సంబంధం లేకుండా…ఇది వ్యూహాత్మక వాణిజ్యానికి పెద్ద ఎదురుదెబ్బ. తేజస్ విశ్వసనీయత, నాణ్యత నియంత్రణ, సామర్థ్యం, అతి-పోటీ ప్రపంచ యుద్ధ విమానం మార్కెట్లోకి ప్రవేశించడానికి సంసిద్ధత గురించి అసౌకర్య ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది.
HAL లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికాలోని చిన్న వైమానిక దళాలు పరిమిత సేకరణ బడ్జెట్లతో పనిచేస్తాయి. పనితీరు హామీ, ఖర్చులు, అమ్మకాల తర్వాత మద్దతు – కీలకమైన – క్రాష్ చరిత్రలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి. అందువల్ల, ప్రపంచ వేదికపై క్రాష్ అయ్యే ఫ్రంట్లైన్ ఫైటర్ ప్రమాదం వెనుక ఉన్న అధికారిక కారణంతో సంబంధం లేకుండా, కొనుగోలుపై అనుమానాలను పెంచుతుంది. తీవ్ర పోటీ ఉన్న ప్రపంచ రక్షణ మార్కెట్లో, కొనుగోలుదారులు వివరణలు, సాంకేతిక వివరాలు, ఇంజనీరింగ్ స్పష్టీకరణలు,అధికారిక ప్రకటనల గురించి పెద్దగా పట్టించుకోరు; వారు శ్రద్ధ వహించేది భద్రత, విశ్వాసం మాత్రమే. ప్రస్తుతం తేజస్ ఆ ఇమేజ్ను ప్రొజెక్ట్ చేసే సమర్థవంతంగా కోల్పోయింది.
తేజస్ క్రాష్ అనంతర పరిణామాలను HAL ఒక స్పష్టత, సామర్థ్యంతో నిర్వహిస్తే, అది తేజస్పై నమ్మకాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది. భారతదేశం యుద్ధవిమానాల ప్రధాన మార్కెట్లోకి సులువుగా ప్రవేశిస్తోంది. కాకపోతే, ఈ సంఘటన భారత ఏరోస్పేస్ పరిశ్రమకు మచ్చగా మారే ప్రమాదం ఉంది. మొత్తంగా దుబాయ్ తేజస్ క్రాష్ ()HAL ఆశయాలను నేలమట్టం చేసింది. దాని ఖ్యాతిని డోలాయమానంలో పడేసింది.
Xలో తేజస్ ప్రమాద దృశ్యాలు
