ముహమ్మద్ ముజాహిద్….🖋️

“తెలంగాణ అస్తిత్వం కేవలం ఒక భౌగోళిక సరిహద్దు కాదు; అది దక్కనీ సంస్కృతి, ఉర్దూ-తెలుగు భాషల సమ్మేళనం, మతసామరస్యాల సమగ్ర స్వరూపం.”
జూన్ 2… దశాబ్దాల పోరాటం, వేలాది మంది త్యాగాలు, కోట్ల మంది ఆకాంక్షలు నెరవేరిన వేళ. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావ దినోత్సవం సందర్భంగా వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే, ఈ సుదీర్ఘ ప్రజా ఉద్యమంలో ప్రతి సామాజిక వర్గమూ తమ రక్తాన్ని, చెమటను ధారపోసింది. అందులో ముఖ్యంగా, తెలంగాణ భౌగోళిక, సాంస్కృతిక ముద్రలో భాగమైన ముస్లిం సమాజం పోషించిన పాత్ర అద్వితీయం, చారిత్రాత్మకం. కేవలం జనాభా నిష్పట్టితో కొలవలేని ఒక గొప్ప చైతన్యానికి, వ్యూహాత్మక మద్దతుకు ముస్లింల ప్రాతినిధ్యమే నిదర్శనం.

1. ముల్కీ ఉద్యమం (1952) నుండి తొలిదశ వరకు: ఆత్మగౌరవ పునాది

తెలంగాణ ఉద్యమానికి పునాది రాయి పడింది స్థానిక హక్కుల రక్షణ కోసమే. 1952 నాటి ముల్కీ ఉద్యమంలో నిజాం కాలం నాటి ముల్కీ నిబంధనలను కాపాడుకోవడానికి స్థానిక ముస్లిం ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు అగ్రభాగంలో నిలిచారు.

• “గైర్ ముల్కీ గో బ్యాక్” అనే నినాదంతో ఆంధ్రా పాలకుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా ముస్లిం మేధావులు గళమెత్తారు. 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటుతో ఉర్దూ భాషకు జరిగిన అన్యాయాన్ని, ఉపాధి అవకాశాల కోతను వారు తీవ్రంగా నిరసించారు.
• 1969 ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో సయ్యద్ అఖీల్, ఖలీల్-ఉర్-రెహ్మాన్ వంటి నాయకులు తెలంగాణ ప్రజా సమితి (TPS) వేదికగా ప్రత్యేక రాష్ట్ర కాంక్షను వినిపించారు. ‘సియాసత్’, ‘మున్సిఫ్’ వంటి ఉర్దూ దినపత్రికలు అన్యాయాలను ఎండగడుతూ అక్షరాయుధాలుగా మారాయి.

2. మలిదశ ఉద్యమం: సందిగ్ధతను దాటి సాగిన వ్యూహాత్మక ప్రయాణం

మలిదశ ఉద్యమ ప్రారంభంలో ముస్లిం సమాజంలో కొంత సందిగ్ధత ఉండింది. పాతబస్తీ భద్రత, హైదరాబాద్ భవిష్యత్తుపై సహజంగానే కొన్ని అపోహలు వ్యక్తమయ్యాయి. కానీ ఉద్యమం ముందుకు సాగే కొద్దీ, ముస్లిం సమాజం తెలంగాణ సాధన వైపే మొగ్గు చూపింది.
రాజకీయంగా మహమూద్ అలీ వంటి నాయకులు ఉద్యమ ఆరంభం నుండి కేసీఆర్ (TRS/BRS) వెంట నడిచి మైనారిటీలలో ఉన్న అపోహలను పటాపంచలు చేశారు. ప్రొఫెసర్ కోదండరామ్ నేతృత్వంలోని TJAC కి సమాంతరంగా ‘తెలంగాణ ముస్లిం జేఏసీ’ ఏర్పాటైంది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, ధర్నా చౌక్ వేదికలుగా ముస్లిం యువత, విద్యార్థులు గర్జించారు.

3. జమాతే ఇస్లామీ హింద్ (JIH) పాత్ర: ఉద్యమాన్ని మలుపు తిప్పిన “తెలంగాణ గర్జన”

తెలంగాణ మలిదశ ఉద్యమంలో ముస్లిం సమాజం నుండి వచ్చిన అత్యంత శక్తివంతమైన, వ్యూహాత్మకమైన మద్దతు జమాతే ఇస్లామీ హింద్ (JIH) ద్వారా లభించింది. దేశవ్యాప్తంగా దశాబ్దాలుగా ఉన్నత ఆశయాలతో పనిచేస్తున్న ఈ సంస్థ, ఎంతో లోతైన ఆలోచన, వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక తర్వాత తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన ఉద్యమానికి సంపూర్ణ మద్దతు ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది. ఈ నిర్ణయం ముస్లిం సమాజంలో ఉన్న సందిగ్ధతను పూర్తిగా తొలగించడంలో కీలక మైలురాయిగా నిలిచింది.
చారిత్రాత్మక “తెలంగాణ గర్జన” మహాసభ (2010 ఫిబ్రవరి 7)
ముస్లింలు తెలంగాణకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నారనే దుష్ప్రచారాన్ని తిప్పికొడుతూ, జమాతే ఇస్లామీ హింద్ హైదరాబాద్‌లోని నిజాం కాలేజ్ గ్రౌండ్స్‌లో నిర్వహించిన “తెలంగాణ గర్జన” బహిరంగ సభ ఉద్యమ చరిత్రలోనే ఒక మైలురాయి. దాదాపు 50,000 మంది భారీ జనసందోహంతో కూడిన ఈ సభ, ముస్లింలు తెలంగాణకు పూర్తిగా అనుకూలంగా ఉన్నారనడానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచింది.

“తెలంగాణ అనేది కేవలం ఒక ప్రాంతీయ సమస్య కాదు. ఇది గత 60 ఏళ్లుగా దగాపడి, అణచివేతకు గురవుతూ, తమ హక్కులను క్రమబద్ధంగా కోల్పోయిన వేలాది మంది తెలంగాణ ప్రజల ఆక్రోశం.”
— జమాతే ఇస్లామీ హింద్ నాయకులు

జమాత్ నేతలు డాక్టర్ ఎం.కె.ఎమ్ జాఫర్, జనాబ్ హామీద్ ముహమ్మద్ ఖాన్, జనాబ్ ఖాజా ఆరిఫుద్దీన్ తమ ప్రసంగాలలో తెలంగాణ మద్దతు వెనుక ఎలాంటి ప్రాంతీయ, భాషా, స్వార్థపూరిత ప్రయోజనాలు లేవని స్పష్టం చేశారు. ఇస్లాం బోధనలకు మూలస్తంభాలైన శాంతి, న్యాయం, మరియు సమానత్వాన్ని స్థాపించాలనే ఉన్నతమైన ఉద్దేశంతోనే ఈ మద్దతు ప్రకటిస్తున్నట్లు చాటి చెప్పారు.

ఐక్యతకు వేదిక: ‘తెలంగాణ డిక్లరేషన్’
ఈ మహాసభ కేవలం ఒక వర్గానికే పరిమితం కాలేదు. ఇందులో విప్లవాత్మక ప్రజా గాయకుడు గద్దర్, అన్వరుల్ ఉలూమ్ విద్యా సంస్థల కార్యదర్శి మహబూబ్ ఆలం ఖాన్, మదీనా విద్యా సంస్థల కార్యదర్శి కె.ఎమ్ ఆరిఫుద్దీన్, పొలిటికల్ నాయకులు మహేశ్వర్ రెడ్డి, నర్సారెడ్డి వంటి ప్రముఖులు పాల్గొని ముక్తకంఠంతో తెలంగాణ ఆకాంక్షను వినిపించారు.
భారతదేశంలోనే ఆర్థిక మిగులు (Economic Surplus) ఉన్న హైదరాబాద్ రాష్ట్రం, ఉమ్మడి పాలకుల చేతుల్లో ఎలా వెనుకబడిందో వక్తలు వివరించారు. ఈ సభలో జమాతే ఇస్లామీ హింద్ ప్రతిపాదించిన చారిత్రాత్మక “తెలంగాణ డిక్లరేషన్” (తెలంగాణ ప్రకటన) ను వేలాది మంది జనసందోహం ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది. జనాబ్ మలిక్ మోతసిమ్ ఖాన్ అధ్యక్ష ప్రసంగంతో ముగిసిన ఈ సభ, జాతీయ మీడియా దృష్టిని ఆకర్షించి, దిల్లీ పాలకులకు తెలంగాణ ముస్లింల గొంతుకను బలంగా వినిపించింది.

సామాజిక-ఆర్థిక ఆకాంక్షలు, ఉద్యమానంతర అంచనాలు
ముస్లిం సమాజం తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని కేవలం ఒక రాజకీయ ప్రక్రియగా చూడలేదు. ప్రత్యేక రాష్ట్రం వస్తేనే ఉర్దూ భాషకు పూర్వ వైభవం (రెండో అధికారిక భాషా హోదా) లభిస్తుందని, విద్యా, ఉద్యోగ రంగాల్లో మైనారిటీలకు న్యాయమైన వాటా దక్కుతుందని ఆశించారు.
రాష్ట్రం సిద్ధించిన తర్వాత మైనారిటీ రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలలు, షాదీ ముబారక్, ఓవర్సీస్ స్కాలర్‌షిప్స్ వంటి పథకాలు కొంత ఉపశమనాన్ని ఇచ్చినప్పటికీ… ముస్లింల సంపూర్ణ సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యాభివృద్ధి కోసం, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కోసం ఇంకా అధిగమించాల్సిన సవాళ్లు ఎన్నో ఉన్నాయి.
తెలంగాణ భౌగోళిక స్వరూపంలో ఉర్దూ ఉంది… ఇక్కడి మట్టిలో గంగా-జమునా తెహజీబ్ సంస్కృతి ఉంది. జమాతే ఇస్లామీ హింద్ వంటి సంస్థల మేధోపరమైన, వ్యూహాత్మక మద్దతు, సామాన్య ముస్లిం ప్రజల క్షేత్రస్థాయి భాగస్వామ్యం లేకపోతే తెలంగాణ ఉద్యమం ఇంతటి ప్రజాస్వామ్య రూపాన్ని, విజయాన్ని సొంతం చేసుకునేది కాదు.
జూన్ 2 తెలంగాణ ఆవిర్భావ దినోత్సవం వేళ, అమరుల త్యాగాలను స్మరించుకుంటూనే… నాడు ఉద్యమంలో కలిసి నడిచిన ముస్లింల, జమాత్ చారిత్రక ప్రాతినిధ్యాన్ని గౌరవించడం, వారి ఆకాంక్షలను నెరవేర్చే దిశగా అడుగులు వేయాలి!