కోల్‌కత: తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (టీఎంసీ) తన 28 ఏళ్ల చరిత్రలో తొలిసారిగా చీలిపోయింది. 58 మంది తిరుగుబాటు ఎమ్మెల్యేలు పార్టీ శాసనసభ పక్షంపై నియంత్రణ సాధించి, బహిష్కృత శాసనసభ్యుడు రీటబ్రత బెనర్జీని తమ నాయకుడిగా ఎన్నుకుని, పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ స్పీకర్ నుంచి గుర్తింపు పొందారు.

అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఓటమి తర్వాత పార్టీని పట్టిపీడిస్తున్న సంక్షోభం నాటకీయంగా ముదిరింది. టీఎంసీకి చెందిన 80 మంది ఎమ్మెల్యేలలో 58 మంది సంతకాలతో కూడిన లేఖను సమర్పించి, అసమ్మతివాదులు శాసనసభ పక్షంపై తమ హక్కును లాంఛనంగా ప్రకటించారు. స్పీకర్ రతీంద్రనాథ్ బసు ఈ వాదనను అంగీకరించి, రీటబ్రత బెనర్జీని ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా గుర్తించి, ఆ పదవికి కేటాయించిన అసెంబ్లీ ఛాంబర్‌ను ప్రారంభించారు.

ఈ పరిణామం పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సంచలనం సృష్టించింది. తొలిసారిగా, అసెంబ్లీలో రాష్ట్ర ప్రధాన ప్రతిపక్షానికి మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని సంస్థ కాకుండా, ఒక చీలిక వర్గం నాయకత్వం వహిస్తోంది. ఈ వర్గం ‘నిర్మాణాత్మక ప్రతిపక్షం’గా పనిచేస్తామని, ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు కొనసాగిస్తామని, రాష్ట్రానికి మేలు చేసే చర్యలకు మద్దతు ఇస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేసింది.

ఈ ఏర్పాటు వల్ల సభలో ప్రభుత్వానికి అనుకూలమైన ప్రతిపక్షం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని, తద్వారా ప్రధాన ప్రతిపక్షం నుండి సాంప్రదాయకంగా ఆశించే వ్యతిరేక పాత్ర నీరుగారిపోయే అవకాశం ఉందని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు. అయితే, ప్రభుత్వంతో నిర్మాణాత్మక సంప్రదింపులను రాజకీయ రాజీగా పొరపాటు పడకూడదని అసమ్మతి వర్గం మద్దతుదారులు వాదిస్తున్నారు.

సీనియర్ టీఎంసీ ఎమ్మెల్యే శోవన్‌దేబ్ చటోపాధ్యాయను ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా గుర్తించాలని కోరుతూ ప్రవేశపెట్టిన ప్రతిపాదనపై పలువురు ఎమ్మెల్యేల సంతకాలను అనధికారికంగా ఉపయోగించారన్న ఆరోపణలతో మొదలైన తిరుగుబాటు పరాకాష్టకు చేరింది ఈ పరిణామం. మొదట్లో ఒక అంతర్గత విధానపరమైన వివాదంగా కనిపించిన ఈ విషయం, వేగంగా పార్టీ నాయకత్వానికి బహిరంగ సవాలుగా మారి, ఇప్పుడు శాసనసభ పార్టీలో చీలికకు దారితీసింది.

అసెంబ్లీలో ఏర్పాటు చేసిన విలేకరుల సమావేశంలో రిటాబ్రత బెనర్జీ మాట్లాడుతూ, అసమ్మతి వర్గానికి టీఎంసీ శాసనసభ్యులలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మద్దతు ఉందని, అందువల్ల సభలో తామే చట్టబద్ధమైన ప్రతిపక్షమని పేర్కొన్నారు. “మా వాదనను స్పీకర్ అంగీకరించారు,” అని ఆయన అన్నారు.

సంఖ్యాబలంతో చట్టబద్ధతను చాటుకుంటూ, పార్లమెంటరీ సంప్రదాయం తిరుగుబాటుదారుల పక్షాన ఉందని ఆయన వాదించారు. “టీఎంసీ శాసనసభ పక్షం అనేది టీఎంసీ గుర్తుపై గెలిచిన 58 మంది ఎమ్మెల్యేల బృందం,” అని ఆయన అన్నారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రం వెలుపల ఉన్న మరో ఇద్దరు శాసనసభ్యులు తమ మద్దతును తెలియజేశారని, వారు కూడా త్వరలో ఈ శిబిరంలో చేరతారని భావిస్తున్నట్లు ఆయన తెలిపారు.

శాసనసభ పక్షం కొత్త కూర్పును స్పీకర్ ఆమోదించారని, ప్రతిపక్ష నాయకుడికి కేటాయించిన కార్యాలయాన్ని అప్పగించారని బెనర్జీ చెప్పారు.
తిరుగుబాటు శిబిరం కొత్త నాయకత్వ నిర్మాణాన్ని కూడా ఆవిష్కరించింది. అఖ్రుజ్జమాన్‌ను చీఫ్ విప్‌గా నియమించగా, జావేద్ ఖాన్, సబీనా యాస్మిన్, షియులీ సాహా, సందీపన్ సాహాలను డిప్యూటీ లీడర్లుగా నియమించారు. సంబంధిత సమాచారాన్ని ఇప్పటికే స్పీకర్‌కు సమర్పించినట్లు బెనర్జీ తెలిపారు.

అయినప్పటికీ, తిరుగుబాటుదారులు శాసనసభ పక్షంపై తమ నియంత్రణను తిరిగి స్థాపించుకున్నప్పటికీ, మమతా బెనర్జీతో నేరుగా సంబంధాలు తెంచుకోవడాన్ని నివారించేందుకు ప్రయత్నించారు. ఒక ముఖ్యమైన రాజకీయ చర్యగా, కొత్తగా ఏర్పడిన శాసనసభ బృందానికి ముఖ్య సలహాదారుగా పనిచేయాలని బెనర్జీ మాజీ ముఖ్యమంత్రి,టీఎంసీ అధినేత్రికి విజ్ఞప్తి చేశారు. “శాసనసభ పక్షానికి ముఖ్య సలహాదారు పాత్ర పోషించవలసిందిగా మేము మమతా బెనర్జీని అభ్యర్థిస్తున్నాము,” అని ఆయన అన్నారు.

ఈ విజ్ఞప్తి తిరుగుబాటుకు మూలమైన ప్రధాన వైరుధ్యాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. అసమ్మతివాదులు మమతా బెనర్జీని తమ సర్వోన్నత రాజకీయ నాయకురాలిగా గుర్తిస్తూనే, ఆమె ఆమోదించిన నాయకత్వ నిర్మాణపు అధికారాన్ని, అందులో భాగంగా శోవన్‌దేబ్ చటోపాధ్యాయను ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా (LoP) నియమించాలన్న ప్రతిపాదనను కూడా బహిరంగంగా తిరస్కరించారు.

శాసనసభ పక్ష కార్యకలాపాలలో మమతా బెనర్జీ మేనల్లుడు, వారసుడుగా భావిస్తున్న అభిషేక్ బెనర్జీకి ఎలాంటి పాత్రను తాము గుర్తించబోమని తిరుగుబాటుదారులు సంకేతాలు ఇచ్చారు. ఇది ఎన్నికైన శాసనసభ్యులకు, పార్టీ లోని కొన్ని వర్గాలకు మధ్య పెరుగుతున్న విభేదాన్ని బహిర్గతం చేస్తోంది.

రిటాబ్రతా బెనర్జీ ఈ తిరుగుబాటును వ్యక్తిగత అధికార పోరాటంగా కాకుండా ఒక సామూహిక ఉద్యమంగా చిత్రీకరించడానికి ప్రయత్నించారు. “నేను బాస్‌ను కాను. నేను పెత్తనం చెలాయించడాన్ని నమ్మను. నేను ‘మనం’ అనేదాన్ని నమ్ముతాను. అన్ని నిర్ణయాలు చర్చల ద్వారానే తీసుకుంటాం,” అని ఆయన అన్నారు.

అంతేకాకుండా, అసమ్మతి వర్గం అడ్డంకులు సృష్టించే రాజకీయాలకు పాల్పడకుండా, నిర్మాణాత్మక ప్రతిపక్షంగా వ్యవహరిస్తుందని ఆయన పదేపదే నొక్కి చెప్పారు. “ప్రభుత్వ విధానాలలో మాకు సరైనవి కావనిపించిన వాటిని మేము వ్యతిరేకిస్తాం. కానీ, కేవలం వ్యతిరేకించడం కోసమే వ్యతిరేకించం,” అని ఆయన అన్నారు.

నిన్న ఉదయం నబన్నాలో జరిగిన పరిపాలనా సమావేశానికి ప్రతిపక్ష శాసనసభ్యులను ఆహ్వానించినందుకు ముఖ్యమంత్రి సువేందు అధికారికి ధన్యవాదాలు తెలుపుతూ, కోల్‌కతా, హౌరా మరియు ఉత్తర 24 పరగణాలకు చెందిన పలువురు రెబెల్ ఎమ్మెల్యేలు ఈ సమావేశానికి హాజరయ్యారని బెనర్జీ అన్నారు. “మేము బాధ్యతాయుతమైన, నిర్మాణాత్మకమైన ప్రతిపక్ష పాత్ర పోషిస్తాము. అవసరమైన చోట ప్రభుత్వంతో కళ్ళలోకి చూస్తూ పోరాడతాము, కానీ అది తీసుకున్న సానుకూల చర్యలను కూడా అభినందిస్తాము,” అని ఆయన అన్నారు.

స్పీకర్ నిర్ణయం తీవ్రమైన రాజకీయ పరిశీలనకు కూడా దారితీసింది. జూన్ 2న ముఖ్యమంత్రి అధికారితో కలిసి ఢిల్లీ పర్యటనకు వెళ్లిన బసు, బుధవారం ఉదయం కోల్‌కతాకు తిరిగి వచ్చారు. ఈ పర్యటన సందర్భంగా స్పీకర్ ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాలను విడిగా కలిశారని మీడియాలోని కొన్ని వర్గాలు, రాజకీయ వర్గాల్లో వార్తలు వచ్చాయి. అయితే, అటువంటి సమావేశాలకు సంబంధించి తక్షణమే ఎలాంటి అధికారిక ధృవీకరణ లభించలేదు.

ఢిల్లీ పర్యటన సమయం, తిరిగి వచ్చిన వెంటనే అసమ్మతి శిబిరాన్ని స్పీకర్ వేగంగా గుర్తించడం వంటి అంశాలు రాజకీయ పరిశీలకులలో ఊహాగానాలకు ఆజ్యం పోశాయి. అయితే, ఈ పర్యటనకు గానీ, ఏవైనా సమావేశాలకు గానీ స్పీకర్ నిర్ణయానికి సంబంధం ఉందని తెలిపే ఎలాంటి ఆధారాలు లభించలేదు.

వేగంగా మారుతున్న రాజకీయ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి రాజకీయ వ్యూహకర్త ప్రశాంత్ కిషోర్, రీటబ్రత బెనర్జీని సంప్రదించారన్న వార్తలు ఈ ఉత్కంఠకు మరో కోణాన్ని జోడిస్తున్నాయి. ఈ సంభాషణపై గణనీయమైన చర్చ జరుగుతోంది. చారిత్రాత్మకంగా మమతా, అభిషేక్ బెనర్జీ ఇద్దరితోనూ కిషోర్‌కు ప్రత్యక్ష సాన్నిహిత్యం ఉన్నప్పుడు, ఆయన తిరుగుబాటు నాయకురాలి అంచనాను ఎందుకు కోరారని పరిశీలకులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఈ సంప్రదింపుల ప్రాముఖ్యత అస్పష్టంగానే ఉంది.

ఇదిలా ఉండగా, పార్టీ మద్దతు పటిష్టత చెక్కుచెదరలేదని సోవన్‌దేబ్ చటోపాధ్యాయ్ విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. “బెంగాల్ ప్రజలు మమతా బెనర్జీతో ఉన్నట్లే, పార్టీ కూడా ఆమెతోనే బలంగా ఉంటుంది,” అని ఆయన అన్నారు.

రీటబ్రత బెనర్జీ వర్గం అసెంబ్లీలో ఒక ప్రధాన సంస్థాగత విజయాన్ని సాధించినప్పటికీ, అసలు పోరాటం ఇప్పుడే మొదలవుతోంది. రాజకీయ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, టీఎంసీ రాజకీయ పార్టీపై — దాని పేరు, గుర్తు, సంస్థాగత నిర్మాణం సహా — నియంత్రణ అనేది ఒక ప్రత్యేక ప్రశ్నగా మిగిలిపోతుంది. ఒకవేళ పరస్పర విరుద్ధమైన వాదనలు తలెత్తితే, ఈ విషయం చివరికి ఎన్నికల సంఘం పరిధిలోకి వస్తుంది.

అయితే ప్రస్తుతానికి, అసమ్మతివాదుల వాదనను స్పీకర్ అంగీకరించడంతో, మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని సంస్థ 1998లో పార్టీ ఏర్పడినప్పటి నుండి అత్యంత తీవ్రమైన అంతర్గత సవాలును ఎదుర్కొంటున్నట్లుగా అధికారిక నిర్ధారణ అయింది, ఇది పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని పునర్నిర్మిస్తోంది.