వాషింగ్టన్: అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ముగిసింది. ఈమేరకు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్, ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై లాంఛనంగా సంతకం చేశారు. నెలల తరబడి కొనసాగిన శత్రుత్వాల తర్వాత ఈ పరిణామం ఒక ప్రధాన దౌత్యపరమైన పురోగతిని సూచిస్తుంది.
అమెరికా, ఇరాన్ అధికారుల ప్రకారం…ఈ ఒప్పంద పత్రంపై ఆదివారం అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్, ఇరాన్ ప్రధాన సంధానకర్త మొహమ్మద్ బాకర్ ఖాలిబాఫ్ ఎలక్ట్రానిక్గా సంతకం చేయగా, బుధవారం ఇద్దరు అధ్యక్షులు డిజిటల్గా సంతకాలు చేశారు. ఈ ఒప్పందం తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చింది, దీనితో ఈ వారం చివరలో స్విట్జర్లాండ్లో జరగాల్సిన లాంఛన సంతకాల కార్యక్రమం ప్రణాళికలు రద్దయ్యాయి.
ఒక అమెరికా అధికారి ప్రకారం, అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ రాత్రి ప్యాలెస్ ఆఫ్ వెర్సైల్స్లో జరిగిన విందులో అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందం హార్డ్ కాపీపై కూడా అధికారికంగా సంతకం చేశారు. విందు టేబుల్ వద్ద ఆయన పక్కన ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ ఉండగా, ఈ సంతకాలకు సంబంధించిన వీడియోను వైట్ హౌస్ కూడా సామాజిక మాద్యమాల్లో పోస్ట్ చేసింది.
ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా అమలులోకి తీసుకురావడానికి, సంతకం చేసిన ఒప్పందం ఫోటోను ఇరాన్, మధ్యవర్తిత్వ దేశాలకు పంపినట్లు వైట్ హౌస్ అధికారి ఒకరు తెలిపారు.
దాదాపు నాలుగు నెలలుగా కొనసాగుతున్న సంఘర్షణను ముగించడానికి, కీలకమైన ప్రపంచ ఇంధన రవాణా మార్గమైన హర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడాన్ని సులభతరం చేయడానికి ఈ అవగాహన ఒప్పందం (MoU) ఉద్దేశించిందని అమెరికా అధికారులు తెలిపారు.
జెనీవా చర్చలు యథావిధిగా కొనసాగుతాయి
కాగా, చర్చల బృందాలు జెనీవాలో సమావేశం కావాల్సి ఉన్నప్పటికీ, స్విట్జర్లాండ్లో శుక్రవారం జరిగే సమావేశం ఒప్పందంపై సంతకం చేయడానికి ఉద్దేశించినది కాదని, అది జరుగుతుందా లేదా అనే దానిపై తుది నిర్ణయం కొన్ని గంటల్లో వెలువడుతుందని ఇరాన్ అధికారులు తెలిపారు.
పత్రం డిజిటల్ రూపంలో అమలు చేయటం వలన స్విట్జర్లాండ్లో భౌతిక సంతకాల కార్యక్రమం జరగదని కూడా ఇది సూచిస్తుంది.
చమురు అమ్మకాలు, ఆంక్షల నుండి ఉపశమనం
రవాణా లేదా బీమాపై ఎలాంటి ఆంక్షలు లేకుండా టెహ్రాన్ తన చమురును విక్రయించగలగాలి. ఆ అమ్మకాల నుండి ఆదాయాన్ని పొందగలగాలి అని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయీ అన్నారు. స్తంభింపజేసిన నిధులను ఇరాన్ పొందేందుకు ఉన్న అడ్డంకులను తొలగించడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ కట్టుబడి ఉందని ఆయన చెప్పారు.
విస్తృత ఒప్పందపు తుది నిబంధనలపై ఇరుపక్షాలు చర్చలు జరిపే 60 రోజుల వ్యవధిలో, చమురు సంబంధిత ఆంక్షలను తక్షణమే ఎత్తివేసి, ఇరాన్ తన చమురు ఎగుమతులను తిరిగి ప్రారంభించడానికి అనుమతించాలని బఘాయీ అన్నారు.
60 రోజుల నిబద్ధత కాలం
ఈ అవగాహన ఒప్పందం (MoU) 60 రోజుల కాలపరిమితిని నిర్దేశిస్తుందని, ఈ సమయంలో ఏ పక్షం కూడా ఒప్పందాన్ని బలహీనపరిచే చర్యలు తీసుకోకూడదని ఇరాన్ తెలిపింది. బఘాయీ ప్రకారం, ఆ కాలంలో అవతలి పక్షం కొత్త ఆంక్షలు విధించడం లేదా ఈ ప్రాంతంలో సైనిక మోహరింపులను పెంచడం వంటి వాటికి దూరంగా ఉండాలి.
అణు కార్యక్రమం సున్నితమైన అంశంగానే మిగిలిపోయింది
ఇరాన్ సుసంపన్నమైన యురేనియం దేశంలోనే ఉంటుందని, దానిని విదేశాలకు తరలించబోమని బఘాయీ అన్నారు. సుసంపన్నమైన యురేనియంను పలుచన చేయడం చర్చలో ఉన్న ఒక ఎంపిక అని ఆయన చెప్పారు.
ఒప్పందం ఆంగ్ల ప్రతులు ఒకే విధమైన నిబంధనలను కలిగి ఉన్నాయని,ఇరుపక్షాలు వాటిపై సంతకాలు చేశాయని ఇరాన్ అధికారులు నొక్కి చెప్పారు.
క్షిపణులు, రక్షణ సామర్థ్యాలపై చర్చలకు తావులేదు
ఇరాన్ తన క్షిపణి కార్యక్రమం లేదా విస్తృత రక్షణ వైఖరిపై ఎలాంటి చర్చలనూ తోసిపుచ్చింది. ఇరాన్ క్షిపణులు “కేవలం ప్రయోగించడానికే ఉద్దేశించాము, చర్చలకు కాదు” అని బఘాయీ అన్నారు. ప్రస్తుత ప్రక్రియలో భాగంగా దేశ రక్షణ సామర్థ్యాలపై ఏ పక్షంతోనూ చర్చలు జరపబోమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.
కొత్త ఒప్పందాలతో హర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం
హర్ముజ్ జలసంధి యుద్ధానికి ముందున్న పరిస్థితులకు తిరిగి వెళ్లదని, అయితే టెహ్రాన్ అంతర్జాతీయ చట్టం, సముద్రయాన నియమాలకు లోబడి పనిచేయడం కొనసాగిస్తుందని ఇరాన్ ప్రధాన సంధానకర్త మహమ్మద్ బాఖేర్ ఖాలిబాఫ్ అన్నారు. ఈ వ్యూహాత్మక జలమార్గం గుండా ప్రయాణించే నౌకలకు అందించే సేవలకు ఇరాన్ రుసుము వసూలు చేస్తుందని ఆయన చెప్పారు. ఈ జలసంధికి ఇరాన్, ఒమన్లే బాధ్యత వహించాలని ఇరాన్ అధికారులు కూడా పేర్కొన్నారు.
300 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి ప్రణాళిక
ఈ అవగాహన ఒప్పందంలో ఇరాన్లో సుమారు 300 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడికి సంబంధించిన నిబంధనలు ఉన్నాయని, ఈ నిధులలో కొంత భాగాన్ని సంఘర్షణ అనంతరం పునర్నిర్మాణ ప్రాజెక్టుల కోసం కేటాయించారని ఖాలిబాఫ్ తెలిపారు.
ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ, అమెరికా సైనిక దళాలు గల్ఫ్లో “కొంతకాలం పాటు” ఉంటాయని అమెరికా అధ్యక్షుడు సూచించారు. అమలు ప్రక్రియ కొనసాగుతున్నంత కాలం వాషింగ్టన్ భద్రతా ఉనికిని కొనసాగించాలని భావిస్తున్నట్లు ఇది స్పష్టం చేసింది.
ఇస్లామాబాద్’ అవగాహన ఒప్పందంగా పాకిస్తాన్ ప్రధాని పిలుపు
అమెరికా, ఇరాన్ల మధ్య కుదిరిన “ఇస్లామాబాద్ అవగాహన ఒప్పందం” ఎలక్ట్రానిక్గా సంతకం చేసారని, తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చిందని పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ ప్రకటించారు.
ఈ ఒప్పందంపై ఇరు దేశాల అధ్యక్షులు సంతకం చేశారని, మధ్యవర్తిగా పాకిస్తాన్ దీనిని ఆమోదించిందని తెలిపారు. దౌత్యం ద్వారా వివాదాన్ని పరిష్కరించుకోవడానికి ఇరుపక్షాలు కట్టుబడి ఉన్నాయనడానికి ఈ ఒప్పందం ఒక నిదర్శనమని ఆయన అభివర్ణించారు.
