టెహ్రాన్‌: అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య కొన్ని రోజులుగా తీవ్రమవుతున్న సైనిక ఘర్షణలతో శాంతి ఒప్పందం పట్టాలు తప్పే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఇరుదేశాలు పరస్పరం దాడులు చేసుకుంటున్నాయి. ఒకరిపై మరొకరు మిసైళ్లతో విరుచుకుపడ్డాయి. ఈ నేపథ్యంలో తమ మధ్య కుదిరిన శాంతి ఒప్పందాన్ని కాపాడేందుకు దాడులు ఆపడానికి అంగీకరించాయి. ఈమేరకు మంగళవారం ఖతార్‌లో ఉన్నత స్థాయి చర్చలు జరపనున్నట్లు సమాచారం.

యాక్సియోస్ ప్రకారం, హర్ముజ్ జలసంధిపై సాంకేతిక చర్చలు కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఇరుపక్షాలు అన్ని ‘సైనిక కార్యకలాపాలను’ నిలిపివేయడానికి అంగీకరించాయి. నెలల తరబడి కొనసాగిన సంఘర్షణకు ముగింపు పలికేందుకు వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్‌లు మధ్యంతర ఒప్పందాన్ని ప్రకటించిన కేవలం 11 రోజులకే ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

ఒప్పందంపై పరస్పర విరుద్ధమైన వ్యాఖ్యానాల కారణంగా ఇరు దేశాలు కొత్తగా దాడులు చేసుకోవడంతో, ఈ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంపై వెంటనే సందేహాలు తలెత్తాయి. తాజా హింస చోటుచేసుకున్నప్పటికీ, ఒప్పందాన్ని స్థిరీకరించడానికి, మరో సైనిక ఉద్రిక్తతను నివారించడానికి ఇరుపక్షాల అధికారులు ఇప్పుడు దోహాలో సమావేశం కానున్నారు.

కాల్పుల విరమణను పునరుద్ధరించడమే దోహా చర్చల లక్ష్యం
మంగళవారం నాటి సమావేశానికి ముందు సైనిక కార్యకలాపాలను నిలిపివేయడానికి వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్‌లు అంగీకరించాయని అమెరికా ఉన్నతాధికారులు ధృవీకరించారు. “మేము అన్ని సైనిక కార్యకలాపాలను నిలిపివేయాలని నిర్ణయించుకున్నాము,” అని ఒక అమెరికా ఉన్నతాధికారి ఆక్సియోస్‌తో అన్నారు. ఇరుపక్షాలు “ప్రస్తుతానికి” వెనక్కి తగ్గుతాయని, సాంకేతిక చర్చలు కొనసాగుతున్నంత కాలం “నౌకలు స్వేచ్ఛగా తిరగవచ్చని” మరో అధికారి తెలిపారు.

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై విస్తృత చర్చలలో భాగంగా ఈ సమావేశాన్ని మొదట స్విట్జర్లాండ్‌లో నిర్వహించాలని ప్రణాళిక వేశారు. అయితే, వారాంతంలో జరిగిన తాజా సైనిక ఘర్షణల తర్వాత, దౌత్యవేత్తలు సమావేశ వేదికను దోహాకు మార్చి, హర్ముజ్ జలసంధికి సంబంధించిన వివాదాలను పరిష్కరించడానికే చర్చా వేదికను పరిమితం చేశారు.

అమెరికా సాంకేతిక బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న నిక్ స్టీవార్ట్ ఈ చర్చలలో పాల్గొంటారని భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రణాళికాబద్ధమైన చర్చలపై వైట్ హౌస్ బహిరంగంగా ఎలాంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేదు.

హర్ముజ్ జలసంధి అతిపెద్ద వివాదాంశం
వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్‌ల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడంలో హర్ముజ్ జలసంధి ప్రధాన అడ్డంకిగా మారింది. అవగాహన ఒప్పందం ప్రకారం, జలమార్గం గుండా వాణిజ్య నౌకల సురక్షిత ప్రయాణాన్ని నిర్ధారించడానికి తమ శాయశక్తులా కృషి చేస్తామని ఇరాన్ హామీ ఇచ్చింది. దీనికి ప్రతిగా, ఇరాన్ ఓడరేవులపై విధించిన నావికా దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయడానికి అమెరికా అంగీకరించింది.

భవిష్యత్తులో ఘర్షణలను నివారించడానికి, గత వారం స్విట్జర్లాండ్‌లో సమావేశమైన మధ్యవర్తులు, జలసంధి గుండా జరిగే సముద్ర రవాణాను సమన్వయం చేసేందుకు, అమెరికా బలగాలకు,ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC)కు మధ్య ఒక ప్రత్యక్ష సైనిక “హాట్‌లైన్”ను ఏర్పాటు చేయడానికి కూడా అంగీకరించారు.

అయితే, వారాంతం నాటికి కూడా ఆ సమాచార మార్గం ఇంకా పనిచేయడం ప్రారంభించలేదని అమెరికా అధికారులు తెలిపారు. అదే సమయంలో, హర్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలు నేరుగా ఇరాన్ అధికారులతో సమన్వయం చేసుకోవాలని టెహ్రాన్ మళ్ళీ పట్టుబట్టింది. ఈ వైఖరి, చర్చల సమయంలో కుదిరిన అసలు అవగాహనకు అతీతమైనదని వాషింగ్టన్ భావిస్తోంది. ఈ విభిన్న వ్యాఖ్యానాలే తాజా సైనిక ఘర్షణకు త్వరగా కారణమయ్యాయి.

కాగా, ఇరాన్ సైనిక స్థావరాలపై వాషింగ్టన్ దాడులు చేసిన తరువాత, ఇరాన్ కువైట్ మరియు బహ్రెయిన్‌లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై క్షిపణులు, డ్రోన్‌లను ప్రయోగించింది. హర్ముజ్ జలసంధిలో వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ దాడులు చేసిన తరువాత, తమ ఆపరేషన్ క్షిపణి, డ్రోన్ మౌలిక సదుపాయాలు, తీరప్రాంత రాడార్ వ్యవస్థలు,ఇతర సైనిక ఆస్తులను లక్ష్యంగా చేసుకుందని యునైటెడ్ స్టేట్స్ తెలిపింది.

“కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని గౌరవించడానికి ఇరాన్‌కు అవకాశం ఇచ్చాం, కానీ అది అలా చేయకూడదని ఎంచుకుంది,” అని యూఎస్ సెంట్రల్ కమాండ్ పేర్కొంది. “వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ కొనసాగిస్తున్న దురాక్రమణకు ప్రత్యక్ష ప్రతిస్పందనగా” ఈ దాడులు జరిపినట్లు కమాండ్ తెలిపింది.

ఇరాన్ ఆ వివరణను తిరస్కరించి, వాషింగ్టన్ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించిందని ఆరోపించింది. కువైట్, బహ్రెయిన్‌లోని అమెరికా స్థావరాలపై తాము జరిపిన క్షిపణి, డ్రోన్ దాడులు, అమెరికా దాడులకు ప్రతీకార చర్యలేనని ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ పేర్కొంది. ఉల్లంఘనలు కొనసాగితే దౌత్య ప్రయత్నాలను నిలిపివేస్తామని కూడా హెచ్చరించింది.

అమెరికన్ల వైపు ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదని, సైనిక స్థావరాలకు పెద్ద నష్టం వాటిల్లలేదని ఒక అమెరికా అధికారి తెలిపారు. తమ వాయు రక్షణ వ్యవస్థలు రెండు బాలిస్టిక్ క్షిపణులను అడ్డుకున్నాయని కువైట్ చెప్పగా, బహ్రెయిన్‌లో ఒక నివాస భవనానికి పరిమిత నష్టం వాటిల్లిందని, అయితే ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదని నివేదించింది.

మరిన్ని దాడులు చేస్తామని ట్రంప్ హెచ్చరిక
ఒప్పందాన్ని గౌరవించడంలో ఇరాన్ విఫలమైతే, వాషింగ్టన్ సైనిక చర్యలను పునఃప్రారంభించడానికి సిద్ధంగా ఉందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ టెహ్రాన్‌ను హెచ్చరించిన కొద్దిసేపటికే ఈ ఘర్షణ మళ్లీ చెలరేగింది. “మనం హేతుబద్ధంగా ఆలోచించలేని పరిస్థితి ఒకానొక సమయంలో రావచ్చు, అప్పుడు మనం ఎంతో విజయవంతంగా ప్రారంభించిన పనిని సైనిక చర్య ద్వారా పూర్తి చేయవలసి వస్తుంది,” అని ట్రంప్ సోషల్ మీడియాలో రాశారు.

“అలా జరిగితే, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ ఇకపై ఉనికిలో ఉండదు!” ఈ నెల ప్రారంభంలో కుదిరిన ఒప్పంద పత్రాన్ని ఇరు దేశాలు ఉల్లంఘించాయని ఆరోపించుకుంటున్న తరుణంలో ఈ వ్యాఖ్యలు వెలువడ్డాయి.

కాగా, ఈ ఒప్పందాన్ని పరిరక్షించే ప్రయత్నాలను లెబనాన్‌, గాజాల ప్రాంతీయ పరిస్థితి కూడా క్లిష్టతరం చేసింది. ఇజ్రాయెల్, లెబనాన్‌ల మధ్య ప్రత్యేక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ఉన్నప్పటికీ, వారాంతంలో దక్షిణ లెబనాన్‌లోని హిజ్బుల్లా స్థావరాలపై ఇజ్రాయెల్ కొత్తగా దాడులు చేసింది.

అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఉన్న విస్తృత అవగాహన ప్రకారం, లెబనాన్‌తో సహా అన్ని రంగాలలోనూ పోరాటాలు ఆగాలని ఇరాన్ అంటోంది. ఇజ్రాయెల్ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించిందని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఖ్చి ఆరోపించారు. ఇజ్రాయెల్ ఒప్పందాన్ని పాటించేలా చూడాల్సిన బాధ్యత వాషింగ్టన్‌పై ఉందని ఆయన అన్నారు.

హర్ముజ్ జలసంధి గుండా జరిగే సముద్ర రవాణా నిర్వహణలో టెహ్రాన్ పాత్రను సవాలు చేసే ఏ ప్రయత్నాన్నైనా ఆయన హెచ్చరించారు. అటువంటి చర్యలు ఉద్రిక్తతలను పెంచుతాయని, ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే ఇంధన రవాణా మార్గాలలో ఒకటైన దీనిని పూర్తిగా తిరిగి తెరవడాన్ని ఆలస్యం చేస్తాయని ఆయన అన్నారు. ఇదిలా ఉండగా, గాజాలో సైనిక చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి, అక్కడ అదనపు ప్రాణనష్టం జరిగినట్లు పాలస్తీనా అధికారులు నివేదించారు.

మొత్తంగా దోహా సమావేశం, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ఆంక్షల ఉపశమనం, శాంతి ఒప్పందం దీర్ఘకాలిక అమలు వంటి విస్తృత సమస్యలపై చర్చలు జరిపే ముందు, మొదటగా హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా వాణిజ్య నౌకాయానంపై ఉన్న కార్యాచరణ విభేదాలను పరిష్కరించడంపై దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉంది. ఈ అవగాహన ఒప్పందం తన మొదటి ప్రధాన సంక్షోభాన్ని తట్టుకుని నిలబడుతుందా లేదా అనేది దాని ఫలితంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ప్రస్తుతానికి, వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్ రెండూ మరో సైనిక ప్రతీకార చర్యకు బదులుగా దౌత్యాన్ని ఎంచుకుని, ప్రమాదపు అంచు నుండి వెనక్కి తగ్గినట్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ విరామం ఒక శాశ్వత పరిష్కారంగా మారుతుందా లేదా అనేది ఈ వారం దోహా చర్చల సారాంశంపై ఆధారపడి ఉండవచ్చు.