పరిప్లబ్ చక్రవర్తి…✍️

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఓటర్ల జాబితా సవరణ కోసం చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) ప్రక్రియలో భాగంగా జరిగిన న్యాయపరమైన విచారణ (Judicial Review) ముస్లిం ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతాలపై ఆరు రెట్లు అధిక ప్రభావాన్ని చూపినట్లు తాజా విశ్లేషణల్లో వెల్లడైంది. నియోజకవర్గాల్లో మైనారిటీ (ముస్లిం) ఓటర్ల సంఖ్య పెరిగేకొద్దీ, జుడిషియల్ ఆఫీసర్ల ద్వారా ‘అనర్హులు’ (Not Eligible) గా గుర్తించిన వారి శాతం 2.20% నుండి 9.60% కి (దాదాపు ఆరు రెట్లు) పెరిగింది. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఎస్ఐఆర్‌ విచారణ ప్రక్రియ ఎలా కొనసాగుతుందో ఈ గణాంకాలు తెలియజేసాయి.

బెంగాల్ వ్యాప్తంగా ఉన్న దాదాపు 80,719 బూత్‌లలో 27,05,027 మంది ఓటర్లను అనర్హులుగా మార్క్ చేశారు. అయితే, ఈ విచారణ ప్రక్రియ కొన్ని ప్రాంతాల్లో చాలా తీవ్రంగా, మరికొన్ని చోట్ల చాలా నామమాత్రంగా సాగడం వల్ల ఈ వ్యత్యాసం ఏర్పడింది.

ముర్షిదాబాద్, మాల్దా వంటి ముస్లిం జనాభా అధికంగా ఉండే జిల్లాల్లోని కొన్ని బూత్‌లలో సగానికి పైగా ఓటర్ల పేర్లను ‘అనర్హులు’గా వర్గీకరించారు. ఉదాహరణకు, ముర్షిదాబాద్‌లోని ప్రతాప్‌గంజ్ గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలో ఉన్న చందినీదహ ప్రాథమిక పాఠశాల పరిధిలో, ఫిబ్రవరి 28, 2026న ప్రచురించిన షంషేర్‌గంజ్‌లోని 106 వ బూత్ తుది ఓటర్ల జాబితా ప్రకారం 1,361 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు. ఈ జాబితాలోని చాలా ఓటర్ల పేర్ల దగ్గర ‘విచారణలో ఉంది’ (UNDER ADJUDICATION) అని రాసి ఉన్న స్టాంప్‌ వేశారు.

ఆ తర్వాత జరిగిన న్యాయ సమీక్షలో, ఆ 1,361 మంది ఓటర్లలో 810 మంది అనర్హులుగా గుర్తించారు. వీరిలో 427 మంది పురుషులు, 383 మంది మహిళలు ఉన్నారు, ఇది ఆ బూత్‌లోని ఓటర్లలో 59.5 శాతానికి సమానం. రాష్ట్రంలో అత్యంత దారుణంగా ప్రభావితమైన 100 బూత్‌లలో 36 ఒక్క షంషేర్‌గంజ్‌లోనే ఉన్నాయి. దాని 247 బూత్‌ల వ్యాప్తంగా, ఇది 71,983 మంది ఓటర్లను కోల్పోయింది. ఇక్కడి ప్రతి బూత్‌లో సగటున 319 మంది ఓటర్లు తగ్గగా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సగటున తొమ్మిది మంది తగ్గారు. చాందినీదహ 105వ బూత్ 63%, చాందినీదహ 106వ బూత్ 59.5%, బైష్ణవ్ నగర్‌లోని పంచూటోలా 39వ బూత్ 58.5%, మరియు దక్షిణ చకాసపూర్ 102వ బూత్ 58.3% ఓట్లను కోల్పోయాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ఎనిమిది అత్యధిక వాటాలలో ఏడు శంషేర్‌గంజ్‌లో ఉన్నాయి.

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా, 49 బూత్‌లలో సగం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఓటర్ల జాబితా ‘అర్హత లేనివారు’గా గుర్తించారు. వీటిలో 38 ముర్షిదాబాద్‌లో, 11 మాల్దాలో ఉన్నాయి. మరో 255 బూత్‌లలో 40% కంటే ఎక్కువ మంది ఓటర్లు ఉన్నారు. శంషేర్‌గంజ్‌లో, 30 బూత్‌లు సగం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఓటర్లను కోల్పోగా, సగటున ఒక బూత్ తన జాబితాలో మూడో వంతును కోల్పోయింది.

వాటా ప్రకారం లెక్కించడం వల్ల బూత్‌ల రెండు వేర్వేరు జాబితాలు వస్తాయి, కానీ జిల్లాలు మాత్రం అవే. సంఖ్యల ప్రకారం అత్యంత అధ్వాన్నంగా ఉన్న 100 బూత్‌లలో 63 ముర్షిదాబాద్‌లో ఉండగా, వాటాల ప్రకారం 64 ముర్షిదాబాద్‌లో ఉన్నాయి. మాల్దాలో ఈ సంఖ్యలు 17 – 18గా ఉన్నాయి.

కాగా, మూడు వేర్వేరు దశలలో పేర్లు ఓటర్ల జాబితా నుండి తొలగించారు. మొదటగా, ‘గైర్హాజరు, వేరే చోటికి మారిన లేదా మరణించిన’ వారిగా నమోదైన పేర్లను తొలగించే ప్రక్రియ జరిగింది. దీనివల్ల, సవరణకు ముందున్న 7,66,37,529 పేర్ల జాబితా నుండి 58,17,851 పేర్లు తొలగించాక, ముసాయిదా జాబితా ఏర్పడింది. ఈ ప్రక్రియకు ఎలాంటి విచారణ అవసరం కాలేదు. ఒక బూత్-స్థాయి అధికారి, ఒక వ్యక్తి ఇకపై ఆ చిరునామాలో నివసించడం లేదని నమోదు చేయడంతో, ఆ పేరు జాబితా నుండి తొలగించారు.

ఆ తర్వాత, ఫారం 7 కింద, ముసాయిదా జాబితాలోని వ్యక్తిగత ఓటర్లపై అభ్యంతరాలు దాఖలయ్యాయి. వీటి వల్ల 5,46,053 పేర్లు తొలగించారు. అనంతరం, 1,88,707 పేర్లను చేర్చడంతో, 7,04,59,284 మందితో తుది జాబితా ప్రచురించారు. అభ్యంతరం అంటే వేరొకరు తమ పేరును జాబితా నుండి తొలగించమని కోరడం, దీనికి న్యాయాధికారి తీర్పు కూడా అవసరం లేదు.

చివరగా తీర్పు ప్రక్రియ జరిగింది. 60,06,000 మంది ఓటర్లను న్యాయాధికారికి నివేదించగా, 27,16,393 మంది అనర్హులుగా గుర్తించారు. దీంతో ఏప్రిల్ 9న 6,77,42,891 మంది ఓటు వేయడానికి అర్హులయ్యారు. ఒక అధికారి ఫైలును పరిశీలించి, ఒక నిర్ణయానికి వచ్చిన ఏకైక దశ ఇదే. పైన వివరించిన బూత్-స్థాయి కేంద్రీకరణకు కారణమైనది కూడా ఇదే.

ఈ మూడింటినీ ప్రతి నియోజకవర్గంలోని ఓటర్ల అల్పసంఖ్యాక వాటాతో పోల్చి చూస్తే, అవి ఒకే దిశలో సూచించవు. మైనారిటీ ఓటర్ల వాటా పెరిగేకొద్దీ, ‘గైర్హాజరు’ లేదా ‘మరణించినవారు’గా గుర్తించిన ఓటర్ల వాటా 8.21% నుండి 5.48%కి పడిపోయింది. ఇతరుల అభ్యంతరంతో తొలగించిన వారి వాటా 0.93% నుండి 0.13%కి పడిపోయింది, ఇది ఏడు రెట్ల తగ్గుదల. కానీ, న్యాయాధికారిచే ‘అర్హులు కారు’ అని గుర్తించిన వారి వాటా 2.20% నుండి 9.60%కి పెరిగింది. ఈ చివరి సంఖ్య వెనుక ఉన్న రిఫరల్ రేటు ఓటర్లలో 4% నుండి 24.48%కి మరింతగా పెరిగింది. మొత్తంగా అత్యధిక మైనారిటీ జనాభా ఉన్న 30 నియోజకవర్గాలు 22.77% మందిని, అంటే దాదాపు 12 రెట్లు ఎక్కువ మందిని పంపాయి.

ఇక మాల్దాలోని సుజాపూర్ తన 2,72,097 మంది ఓటర్లలో 1,34,521 మందిని న్యాయాధికారికి నివేదించింది, ఇది ఆ నియోజకవర్గంలో 49.44%. బంకురాలోని రాయ్‌పూర్ తన 2,32,460 మందిలో 574 మందిని, అంటే ప్రతి 405 మందిలో ఒకరిని నివేదించింది.

సుజాపూర్ ఓటర్లలో 75.44% మంది మైనారిటీలు కాగా, రాయ్‌పూర్‌లో ఇది 1.38%. సుజాపూర్ తొలగించిన 26,829 మందిలో, 26,752 మంది ముస్లింలు ఉన్నారు. రాయ్‌పూర్ 260 మందిని తొలగించింది. అయినప్పటికీ, పాత ఓటర్ల జాబితాలో సుజాపూర్ ఓటర్లను మరింత సులభంగా గుర్తించగలిగారు, ఎందుకంటే 2002 రిజిస్టర్‌తో సరిపోలని ప్రతి 184 మందిలో ఒకరు మాత్రమే ఉన్నారు.

మొదటి రెండు రేట్లలో ఏదీ కూడా అనుమానాస్పదమైనది కాదు. కోల్‌కతాలోని జోరాసంకోలో రాష్ట్రంలోనే అత్యధికంగా 36.85% గైర్హాజరు-స్థానమార్పిడి-మరణించిన వారి రేటు నమోదైంది. తక్కువ కాలం పాటు నియోజకవర్గాల్లో నివసించే జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న పట్టణ నియోజకవర్గం ఇలాగే ఉంటుంది.

క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి ఎలా ఉందంటే… పూర్బ బర్ధమాన్‌లోని భటార్, ఈ ప్రక్రియ చివరి దశలో ఏమి జరుగుతుందో చూపిస్తుంది. న్యాయ సమీక్షలో అక్కడి 17,481 మంది ఓటర్లు అనర్హులుగా గుర్తించారు. వారిలో సుమారు 14,413 మంది అప్పీల్ చేసుకున్నారు. అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ ఆ అప్పీళ్లలో 906 అప్పీళ్లను పరిష్కరించి, 852 అప్పీళ్లలో ఓటరును తిరస్కరించింది. రాష్ట్ర సగటు తొమ్మిది కంటే తక్కువగా ఉండగా, ఈ రేటు 94%గా ఉంది. దీంతో, 6,527 ఓట్ల తేడాతో నిర్ణయించిన భటార్ స్థానంలో, 13,507 మంది ప్రజలు ఇంకా ఫలితం కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు.

పరిశీలనలో ఉన్న 17,481 ఓట్లలో, సుమారు 14,900 మంది ముస్లిం ఓటర్లు, అంటే 85.4% ఉన్నారు. ఈ నియోజకవర్గంలో ఓటర్లలో 24.7% మంది మైనారిటీలు ఉన్నారు. వీరు 17 గ్రామ పంచాయతీలలోని 264 బూత్‌లలో విస్తరించి ఉన్నారు. భటార్ గ్రామ పంచాయతీలో సగటున ఒక్కో బూత్‌కు 120 ఓట్లు తగ్గాయి. ఇది ఒకే నియోజకవర్గంలో, ఒకే కార్యాలయం కింద, ఒకే పునర్విమర్శలో 13 రెట్ల వ్యత్యాసాన్ని సూచిస్తుంది.

మొత్తమ్మీద ఎన్నికల సంఘం సొంత గణాంకాలే ఈ క్రింది విషయాలను వెల్లడించాయి: అప్పీల్ ట్రిబ్యునళ్లపై దాని సమాధానం దానితోనే పొంతన లేకుండా ఉంది; రాష్ట్రంలో ముస్లింలు పావు వంతు కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, తొలగించిన ప్రతి 10 మంది ఓటర్లలో ఏడుగురు ముస్లింలే; అత్యధిక తొలగింపులు జరిగిన జిల్లాల్లోనే అతి తక్కువ సవరణలు జరిగాయి; ఇప్పటికే గెలుపు మార్జిన్‌ను మించి తొలగింపులు జరిగిన 49 నియోజకవర్గాలలో తొమ్మిది లక్షల అప్పీళ్లు విచారణకు రాకుండా ఉండటం అతిపెద్ద విషాదం.