న్యూఢిల్లీ: ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో పెద్ద ఎత్తున ఓటర్ల ఓటు హక్కును రద్దు చేస్తున్నారన్న ఆరోపణలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో…ముసాయిదా జాబితాల నుండి తమ పేర్లు తొలగించిన ఏడు రాష్ట్రాల ఓటర్లకు తుది ఓటర్ల జాబితాలో చోటు సంపాదించుకోవడానికి భారత ఎన్నికల సంఘం మరో అవకాశం కల్పించింది.
ఈ కొత్త అవకాశం, ‘గైర్హాజరు, వేరే ప్రాంతానికి వెళ్లిన, మరణించిన, నకిలీ’ (ASDD)గా గుర్తించబడిన ఓటర్లకు వర్తిస్తుంది. వీరి గణన పత్రాలు జారీ చేసినప్పటికీ, వారు తిరిగి పంపకపోవడం వల్ల ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితాల నుండి తొలగించారు. నవంబర్ 6 నాటి ఒక లేఖలో, ఢిల్లీ, మహారాష్ట్ర, హర్యానా, ఆంధ్రప్రదేశ్, జార్ఖండ్, తెలంగాణ, నాగాలాండ్ రాష్ట్రాల ప్రధాన ఎన్నికల అధికారులను, అటువంటి ఓటర్లను తుది జాబితాలో చేర్చేందుకు వీలు కల్పించాలని కమిషన్ ఆదేశించింది. SIR ప్రక్రియపై రాజకీయ, న్యాయపరమైన వివాదం తీవ్రమవుతున్న తరుణంలో ఈ నిర్ణయం వెలువడింది.
బీజేపీ ఆదేశాల మేరకు అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లను ఎన్నికల సంఘం పద్ధతి ప్రకారం తొలగిస్తోందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. మరణించిన, నకిలీ, వేరే ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లిన, ఇతర అనర్హులైన ఓటర్లను తొలగిస్తూనే, ఓటర్ల జాబితాల కచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడమే ఈ చర్య లక్ష్యమని పేర్కొంటూ, కమిషన్ ఈ ప్రక్రియను సమర్థించుకుంది. కాగా, ఈ ప్రక్రియ ఆందోళనలను రేకెత్తించింది. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ జరిపిన ఒక దర్యాప్తు ప్రకారం, 30 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితాల నుండి సుమారు 13 కోట్ల పేర్లను తొలగించారు. ఈ సంఖ్యలో మరణించిన, శాశ్వతంగా వేరే ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లిన, నకిలీ, ఆచూకీ తెలియని వంటి వివిధ వర్గాల కింద వర్గీకరించిన ఓటర్లు ఉన్నారు. అయితే, తొలగించిన వారందరూ అర్హులైన ఓటర్లేనని ఇది నిర్ధారించదు.
ఈసీఐలోనే విభేదాలు ఉన్నట్లు వెల్లడి కావడంతో ఈ వివాదం మరింత ముదిరింది. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ జరిపిన ఒక దర్యాప్తులో, ముగ్గురు ఎన్నికల కమిషనర్లలో ఇద్దరైన సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి, గత 10 నెలల్లో ఓటర్ల జాబితాలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు, విధానాలపై కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు నమోదు చేసినట్లు తేలింది. కొత్త ఓటర్ల నమోదుకు ఉపయోగించే ఫారం 6లో చేసిన మార్పులను ‘అనధికారికమైనవి’, ‘చట్టవిరుద్ధమైనవి’గా అభివర్ణిస్తూ, అలాగే ఢిల్లీలోని ఈసీఐ ఐటీ విభాగంలో ఓటర్ల జాబితా సాఫ్ట్‌వేర్‌పై నియంత్రణను కేంద్రీకరించడం ద్వారా రాష్ట్ర స్థాయి అధికారులకు పరిమితం చేయడం వంటి అంశాలపై వారు తమ ఆందోళనలను వ్యక్తం చేశారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో పేర్లు పునరుద్ధరించిన ఓటర్లపై లక్షలాది అప్పీళ్లు దాఖలు చేయడాన్ని కూడా వారు ప్రశ్నించారు, ఈ చర్యకు ఎవరు అధికారం ఇచ్చారనే విషయం తమకు తెలియజేయలేదని పేర్కొన్నారు.
ఈసీఐ ఆ తర్వాత అంతర్గత నోట్ల ఉనికిని అంగీకరించింది, కానీ అవి తమ సాధారణ నిర్ణయ ప్రక్రియలో భాగమని పేర్కొంది. ఎస్ఐఆర్‌కు సంబంధించిన వాటితో సహా అన్ని ప్రధాన నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగా తీసుకున్నవేనని స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఇద్దరు కమిషనర్లు లేవనెత్తిన అనేక నిర్దిష్ట ఆందోళనలను ఈసీఐ తన స్పందనలో నేరుగా ప్రస్తావించలేదని ఆ పత్రిక పేర్కొంది.
ఈ వివాదంలో మహారాష్ట్ర ఒక ప్రధాన కేంద్ర బిందువుగా మారింది. రాష్ట్ర ఓటర్ల జాబితా నుండి దాదాపు 3 కోట్ల పేర్లను తొలగించారని, అందులో సుమారు 1.22 కోట్ల మంది ఓటర్లను ‘తార్కిక వ్యత్యాసం’ వర్గంలో చేర్చారని సుప్రీంకోర్టులో దాఖలైన పిటిషన్‌లో ఆరోపించారు. కోర్టు ఈసీఐ, ఇతర అధికారుల నుండి స్పందనలను కోరింది, కానీ సవరించిన ఓటర్ల జాబితాల ప్రచురణపై స్టే ఇవ్వడానికి నిరాకరించింది. జాబితాలో చేర్చని అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లను పునరుద్ధరించడానికి అనుసరించిన విధానంపై ఈ పిటిషన్ ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది.సవరణ ప్రక్రియ సమయంలో తమ గణన పత్రాలను సమర్పించలేని ఒక నిర్దిష్ట వర్గం ఓటర్లకు మరో అవకాశం కల్పించడమే ఈ తాజా ఆదేశపు ఉద్దేశ్యం.
