న్యూఢిల్లీ: వ్యవసాయ సంక్షోభం పట్ల ప్రభుత్వ స్పందనతోనే కాకుండా, రైతులను ప్రభావితం చేసే సమస్యలను ప్రతిపక్ష పార్టీలు లేవనెత్తడంలో విఫలమవడం పట్ల కూడా తాము తీవ్ర నిరాశకు గురయ్యామని ఉత్తర ప్రదేశ్ రైతులు అంటున్నారు. పెరుగుతున్న సాగు ఖర్చులు, తీవ్రమైన ఎరువుల కొరత, సరిపోని కొనుగోళ్లు, పెరిగిపోతున్న రుణభారం, తగ్గిపోతున్న గ్రామీణ ఉపాధి అవకాశాలు తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులకు కారణమయ్యాయి; అయినప్పటికీ, ప్రతిపక్షాలు కూడా వారి దుస్థితిపై చాలా వరకు మౌనం వహించాయని లక్నోలోని రైతు ప్రతినిధులు ఫిర్యాదు చేశారు.
కేంద్ర, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లలోని బీజేపీ ప్రభుత్వాల రైతు వ్యతిరేక విధానాలను, క్షీణిస్తున్న వ్యవసాయ పరిస్థితిని ఎత్తిచూపడానికి సంయుక్త కిసాన్ మోర్చా (ఎస్‌కేఎం) ఉత్తర ప్రదేశ్ నవంబర్ 26న రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జిల్లా స్థాయి ప్రదర్శనలను ప్రకటించింది. ఆ రోజు న్యూఢిల్లీలో జరిగే నిరసనలో జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం (ఎన్‌సీఆర్) జిల్లాల రైతులు కూడా పాల్గొంటారని వారు తెలిపారు. లక్ష్మీ సెహగల్ భవన్‌లో జరిగిన ఎస్‌కేఎం రాష్ట్ర మండలి సమావేశంలో, పి. కృష్ణప్రసాద్, డాక్టర్ ఆశిష్ మిట్టల్ మాట్లాడుతూ, ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (SIR)కు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ప్రచారానికి రైతులు మద్దతు ఇస్తున్నప్పటికీ, రైతుల సమస్యల పట్ల ప్రతిపక్షాలు తగినంతగా స్పందించడం లేదని అన్నారు.
“కనీస మద్దతు ధర (MSP), ఎరువుల కొరత వంటి సమస్యలపై ప్రతిపక్ష నాయకులు మాట్లాడటం మానేశారు,” అని డాక్టర్ మిట్టల్ అన్నారు. ప్రస్తుత వ్యవసాయ విధానాలకు ప్రతిపక్షాలు నమ్మకమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని కూడా ప్రతిపాదించలేదు. రెండు దశాబ్దాల రాజకీయ సమీకరణ తర్వాత కూడా, చట్టబద్ధంగా హామీ ఇచ్చినట్లుగా కనీస మద్దతు ధర (MSP) కోసం దీర్ఘకాలంగా ఉన్న డిమాండ్ పరిష్కారం కాలేదని కృష్ణప్రసాద్ అన్నారు. “దివంగత వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ నేతృత్వంలోని జాతీయ రైతు సంఘం, కనీస మద్దతు ధర (MSP)ను C2+50 శాతంగా నిర్ణయించాలని సిఫార్సు చేసి, 2026 అక్టోబర్‌తో 20 ఏళ్లకు చేరుకుంటుంది. 2006 అక్టోబర్ 4న జారీ చేసిన ఈ రాజకీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన సిఫార్సు, గత రెండు దశాబ్దాలుగా రైతు సంఘాలు చేసిన నిరంతర ప్రజా పోరాటాల ఫలితంగా దేశవ్యాప్తంగా ప్రజల్లో ప్రజాదరణ పొందింది,” అని ఆయన అన్నారు. “దురదృష్టవశాత్తు, 2006 నుండి 2014 మధ్యకాలంలో యూపీఏ-1, యూపీఏ-2 ప్రభుత్వాలు కూడా చట్టబద్ధంగా నిర్దేశించిన MSPని అమలు చేయడాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు,” అని ఆయన జోడించారు.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎరువుల కొరత, బ్లాక్ మార్కెటింగ్ ఆందోళనకర స్థాయికి చేరుకున్నాయని వారు అభిప్రాయపడ్డారు. ఎరువుల పంపిణీపై ఆంక్షలు, ఎరువులు అమ్మే ముందు భూ యాజమాన్య పత్రాలు చూపించాలనే డిమాండ్ వంటివి, భూమిపై అధికారిక యాజమాన్యం లేకుండా వ్యవసాయ భూమిని సాగు చేసే కౌలుదారులకు, కౌలు రైతులకు ఆటంకాలు కలిగిస్తున్నాయని వారు ఆరోపించారు. అధికారికంగా రూ. 270గా ఉన్న ఒక బస్తా యూరియా, బ్లాక్ మార్కెట్‌లో రూ. 400 వరకు అమ్ముడవుతోంది. అదేవిధంగా, డై-అమ్మోనియం ఫాస్ఫేట్ (DAP) ప్రకటించిన ధర రూ. 1,400 కాగా, అది రూ. 1,800కు అమ్ముడవుతోందని ఆరోపణలు వచ్చాయి. కీలకమైన విత్తనాలు నాటే కాలంలో DAP కొరత, గోధుమ, బంగాళాదుంప రైతుల కష్టాలను మరింత తీవ్రతరం చేసింది.
ఈ సమావేశంలో లేవనెత్తిన మరో ప్రధాన ఆందోళన వరి సేకరణలో లోపం. ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సుమారు 21 మిలియన్ టన్నుల వరి ఉత్పత్తి అవుతుందని అంచనా వేయగా, ప్రభుత్వం తన సేకరణ లక్ష్యాన్ని కేవలం 6.5 మిలియన్ టన్నులుగా నిర్దేశించుకుందని వారు పేర్కొన్నారు. రిజిస్ట్రేషన్ అవసరాలు మరియు ఇతర ఆంక్షలు ప్రభుత్వ సేకరణ కేంద్రాలకు రైతుల ప్రవేశాన్ని మరింత పరిమితం చేశాయి, దీంతో చాలామంది ప్రైవేట్ వ్యాపారులు మరియు మధ్యవర్తులపై ఆధారపడవలసి వస్తోంది. చిన్న రైతులు క్వింటాల్‌కు రూ. 2,441గా ప్రకటించిన కనీస మద్దతు ధర (MSP) కంటే చాలా తక్కువగా, సుమారు రూ. 1,500కే వరిని అమ్ముకోవలసి వస్తోంది.
సూక్ష్మ రుణ సంస్థలు (ఎంఎఫ్‌ఐలు) దూకుడుగా రుణ వసూళ్లు చేపట్టడం వల్ల భూమిలేని రైతులు, వ్యవసాయ కార్మికులు మరింత దుస్థితిలోకి జారుకుంటున్నారు. దీంతో కొన్ని కుటుంబాలు తమ ఇళ్లను వదిలి, తమకున్న కొద్దిపాటి ఆస్తులను అమ్ముకోవలసి వస్తోంది. రైతులకు, వ్యవసాయ కార్మికులకు పూర్తి రుణమాఫీ చేయాలన్న తమ డిమాండ్‌ను ఆ సంస్థ పునరుద్ఘాటించింది. చెరకు ధరను క్వింటాల్‌కు రూ.600కు పెంచాలని, అర్నాబ్ తుఫాను వల్ల కలిగిన పంట నష్టానికి పరిహారం చెల్లించాలని కూడా ఎస్‌కేఎం డిమాండ్ చేసింది. పంటలు పూర్తిగా నాశనమైన సందర్భాల్లో ఎకరాకు రూ.60,000 పరిహారం అందించాలని కోరింది.
ప్రతిపాదిత భారత్-అమెరికా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ, అమెరికా గోధుమలు, మొక్కజొన్న, పప్పుధాన్యాలు, వంట నూనెలు, కోడి మాంసం, పాల ఉత్పత్తులను భారీస్థాయిలో దిగుమతి చేసుకోవడం వల్ల దేశీయ రైతులు అన్యాయమైన పోటీకి గురై వారి జీవనోపాధికి ముప్పు వాటిల్లవచ్చని ఎస్‌కేఎం హెచ్చరించింది. ఆహార ధాన్యాలను మానవ వినియోగం నుండి ఇంధన ఉత్పత్తి వైపు మళ్లించే పక్షంలో, ఆహార శుద్ధి, ఇథనాల్ ఉత్పత్తి రంగాలలో విదేశీ పెట్టుబడులను కూడా అది వ్యతిరేకించింది. ప్రతిపాదిత VB-G RAM G పథకం ద్వారా సమర్థవంతమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించకుండా, కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రెండూ ఇప్పటికే మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA)ను బలహీనపరిచాయి. గ్రామీణ కార్మికులను ప్రభావితం చేస్తున్న నిరంతర పని కొరత మరియు వేతన చెల్లింపులలో జాప్యాన్ని ఉటంకిస్తూ, రోజుకు రూ.700 వేతనంతో ఏటా 200 రోజుల హామీతో కూడిన ఉపాధిని కల్పించాలని ఆ సంస్థ డిమాండ్ చేసింది.
అలాగే 25,000 గ్రామీణ పాఠశాలలను మూసివేయాలన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని కూడా ఆ సంస్థ విమర్శించింది. ఈ చర్య ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వ్యవసాయ కుటుంబాల పిల్లలను అసమానంగా ప్రభావితం చేస్తుందని పేర్కొంది. ఇక SIR ఉపసంహరణ, తొలగించిన ఓటరు పేర్లను పునరుద్ధరించడం, పేదల ఇళ్లపై బుల్డోజర్ చర్యలను నిలిపివేయడం వంటివి రైతు సంస్థ ఇతర డిమాండ్లలో ఉన్నాయి.
