న్యూఢిల్లీ: భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేష్ కుమార్ ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో ఏకపక్షంగా వ్యవహరించారనే ఆరోపణలపై దాఖలైన పిటిషన్లను విచారించిన సుప్రీంకోర్టు, కేంద్ర ప్రభుత్వంతో పాటు భారత ఎన్నికల సంఘానికి నోటీసులు జారీ చేసింది.
సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్‌ను తక్షణమే విధులనుంచి సస్పెండ్ చేయాలన్న పిటిషనర్ల అభ్యర్థనను కోర్టు తోసిపుచ్చింది. కేవలం వార్తా పత్రికల కథనాల ఆధారంగా ఎలాంటి ముందస్తు మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇవ్వలేమని, ప్రతివాదుల వివరణ వినాల్సి ఉంటుందని పేర్కొంది. ఆరోపణలపై తమ సమాధానాలను దాఖలు చేయాలని వారిని ఆదేశించింది.
ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు, సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషిల అభ్యంతరాలను పట్టించుకోకుండా, ఎన్నికల సంఘం పేరుతో SIRకు సంబంధించిన అనేక నిర్ణయాలు జారీ చేశారని పిటిషన్లలో పేర్కొన్నారు. పిటిషనర్ రాకేష్ కుమార్ సింగ్ తరఫున హాజరైన సీనియర్ న్యాయవాది వికాస్ సింగ్, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల చట్టం, 2023లోని సెక్షన్ 18 ప్రకారం ఈసీఐ ఒక బహుళ-సభ్యుల సంస్థ అని, దాని నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగా లేదా మెజారిటీతో తీసుకోవాలని వాదించారు.
కమిషన్ చట్టబద్ధమైన నిబంధనను పాటిస్తోందని తాము భావిస్తున్నట్లు ధర్మాసనం పేర్కొంది. “ఇది తప్పనిసరి చట్టం, వారు దానిని పాటిస్తారని మేము ఆశిస్తున్నాము. ఏదైనా ఉల్లంఘన జరిగితే, మేము దానిని రద్దు చేస్తాము,” అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యానించారు. అధికారిక రికార్డులను పరిశీలించకుండా అన్ని నిర్ణయాలు ఏకపక్షమైనవని కోర్టు భావించలేదని జస్టిస్ బాగ్చి జోడించారు. కేవలం వార్తాపత్రికల నివేదికల ఆధారంగా తాము చర్యలు తీసుకోబోమని న్యాయమూర్తులు స్పష్టం చేశారు.
ఈ చర్యలు పౌరుల ఓటింగ్ హక్కులను ప్రభావితం చేయగలవని వాదిస్తూ, సింగ్ సీఈసీని మధ్యంతరంగా సస్పెండ్ చేయాలని కోరారు. సీఈసీని సస్పెండ్ చేస్తే ఎన్నికలు ఎవరు నిర్వహిస్తారని ధర్మాసనం ప్రశ్నించి, చివరకు ఏకపక్ష ఉపశమనాన్ని నిరాకరించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ఈసీఐకి, జ్ఞానేష్ కుమార్‌కు, ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లకు, డిప్యూటీ ఎన్నికల కమిషనర్ మనీష్ గార్గ్‌కు మరియు డీజీ (ఐటీ) సీమా ఖన్నాకు నోటీసులు జారీ చేశారు. అక్టోబర్ 2025 నుండి ఆగస్టు 2026 మధ్య ఇద్దరు కమిషనర్లు కనీసం 14 SIR నిర్ణయాలపై అభ్యంతరాలు నమోదు చేశారన్న నివేదికల నేపథ్యంలో ఈ పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. ఒక పిటిషన్ ECI రికార్డుల పరిశీలనను కోరుతుండగా, న్యాయవాది శైలేంద్ర మణి త్రిపాఠి దాఖలు చేసిన మరో పిటిషన్, ఆ నిర్ణయాలను రద్దు చేసి, స్వతంత్ర విచారణ జరపాలని కోరుతోంది. 30 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోని జాబితాల నుండి సుమారు 13 కోట్ల పేర్లను తొలగించారన్న ఆరోపణ కూడా ఇందులో ఉంది—అయితే ఈ ఆరోపణను కోర్టు నిరూపించలేదు.
విచారణ సందర్భంగా, SIR ప్రక్రియలో ఉపయోగించిన ఏ సవరించిన ఫారం 6ను సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించలేదని, మార్పులు ఎవరు చేశారో నిర్ధారించడానికి రికార్డులను పరిశీలిస్తామని CJI స్పష్టం చేశారు. ప్రతివాదులు తమ సమాధానాలు దాఖలు చేసిన తర్వాత ఈ విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
