ఇంఫాల్: తూర్పు హిమాలయాల్లో ఉధృతంగా ప్రవహించే సియాంగ్ నది పచ్చని జలాల వెంబడి, దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న ఒక చారిత్రక సంఘర్షణ ఇప్పుడు కీలక మలుపు తిరిగింది. ఒకవైపు భారత ప్రభుత్వ భారీ మౌలిక సదుపాయాల ఆశయాలు, మరోవైపు స్థానిక ఆదివాసీల జీవన్మరణ హక్కుల మధ్య నెలకొన్న ఈ పోరాటానికి ప్రధాన కారణం ప్రతిపాదిత 11,200-మెగావాట్ల ‘సియాంగ్ అప్పర్ మల్టీపర్పస్ ప్రాజెక్ట్’ (SUMP). యార్లంగ్ త్సాంగ్పో నదిపై చైనా నిర్మిస్తున్న ఎగువ ప్రాజెక్టుల నుండి దిగువన రక్షణ కవచంగానూ, వ్యూహాత్మక జలవిద్యుత్ కేంద్రంగానూ భారత ప్రభుత్వం ఈ భారీ ఆనకట్టను భావిస్తోంది. అయితే, అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని అబోర్, ఆది లోయల ప్రజలు దీనిని జాతీయ భద్రతా సంపదగా కాకుండా, తమ పూర్వీకుల స్వస్థలాల ఉనికినే తుడిచిపెట్టే పెను ముప్పుగా చూస్తున్నారు.
ఈ ప్రజా ప్రతిఘటనకు ఆదివాసీ హక్కుల కార్యకర్త ‘అబోర్ మ్యాన్’ కాటన్ మాయోంగ్ నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. సియాంగ్ నది కేవలం ఒక జలవనరు మాత్రమే కాదు; అది (Adi) షెడ్యూల్డ్ తెగ సాంస్కృతిక గుర్తింపు, స్వదేశీ పాలనా వ్యవస్థ మరియు తరతరాల చారిత్రక భూభాగంతో విడదీయరాని విధంగా ముడిపడి ఉంది. అందుకే, 47 ఏళ్లుగా తాము ఈ ప్రాజెక్టును వ్యతిరేకిస్తున్నామని, ఇకపై ప్రభుత్వంతో చర్చల సమయం ముగిసిందని మాయోంగ్ స్పష్టం చేశారు. ఆది సమాజాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలిస్తే తప్ప ఈ ఆనకట్ట నిర్మాణం సాధ్యం కాదని ఆయన చేసిన కఠిన హెచ్చరిక స్థానిక ప్రజల ఆగ్రహానికి, ఆవేదనకు అద్దం పడుతోంది. ఈ పోరాటం రాష్ట్ర సరిహద్దులు దాటి, నిర్బంధంలో ఉన్న కార్యకర్తల విడుదల కోసం మరియు ప్రాథమిక సర్వే (PFR) పనుల నిలిపివేత కోసం న్యూఢిల్లీలోని అరుణాచల్ భవన్ను ముట్టడించే స్థాయికి చేరుకుంది.
ఆదివాసీల ఈ ఉద్యమం అభివృద్ధికి వ్యతిరేకం కాదని, కేవలం వినాశకరమైన భారీ నిర్మాణాలకు మాత్రమే వ్యతిరేకమని ఉద్యమకారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. సియాంగ్ ప్రధాన ప్రవాహానికి అడ్డంగా భారీ కాంక్రీట్ గోడను నిర్మించే బదులు, దాని చిన్న ఉపనదుల వెంబడి సూక్ష్మ లేదా చిన్న తరహా జలవిద్యుత్ కేంద్రాలను నిర్మించాలని మాయోంగ్ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని సూచించారు. ప్రధాన నదిని అడ్డుకోవడం వల్ల జల జీవావరణ వ్యవస్థ శాశ్వతంగా దెబ్బతినడమే కాకుండా, గిరిజన మరియు బౌద్ధుల పవిత్ర స్థలాలు నీట మునిగిపోతాయని, తరతరాలుగా స్థానిక వ్యవసాయానికి ఆధారమైన నదీ పర్యావరణం నాశనమవుతుందని పర్యావరణవేత్తలు, స్థానికులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా సాగాల్సిన ఈ ప్రక్రియలో పరిపాలనా యంత్రాంగం అనుసరిస్తున్న తీరుపై తీవ్ర విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. సర్వే బృందాలకు రక్షణ పేరుతో అబోర్, ఆది లోయల్లో సెంట్రల్ ఆర్మ్డ్ పోలీస్ ఫోర్సెస్ (CAPF) దళాలను మోహరించడాన్ని, తమ పూర్వీకుల భూములను సైనికీకరించి భయపెట్టే ప్రయత్నంగా గిరిజనులు భావిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, సామూహిక సమ్మతిని తప్పించుకోవడానికి అధికారులు ‘విభజించి పాలించు’ సూత్రాన్ని అమలు చేస్తున్నారని, పొరుగు గ్రామాలైన కోమ్కర్ – గేకు, సిమో – కర్కో మధ్య విభేదాలు సృష్టించి సంతకాలు సేకరించే ప్రయత్నం చేశారని మాయోంగ్ ఆరోపించారు. ప్రభావితమయ్యే 60 గ్రామాలలో 99 శాతానికి పైగా ప్రజలు ఈ ప్రాజెక్టును వ్యతిరేకిస్తున్నారని, సంపూర్ణ ఏకాభిప్రాయం లేకుండా ముందుకు వెళ్లడం అన్యాయమని ఆయన నొక్కిచెప్పారు.
మొత్తంగా ఈ న్యాయమైన ఆందోళనలకు రాజకీయ మొండితనం ఎదురవుతోంది. అరుణాచల్ తూర్పు బీజేపీ ఎంపీ తాపిర్ గావ్ వంటి నేతలు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఈ డ్యామ్ నిర్మితమవుతుందని బహిరంగంగా ప్రకటించడం ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచింది. జాతీయ భద్రత, చైనా ప్రతిఘటన పేరుతో స్థానిక ఆదివాసీల హక్కులను, పర్యావరణాన్ని పణంగా పెట్టడం ఎంతవరకు సమంజసమనే ప్రశ్న ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. అభివృద్ధి, దేశ భద్రత అనేవి స్థానిక ప్రజల అంగీకారంతో, వారి అస్తిత్వాన్ని కాపాడుతూ సాగాలే తప్ప, వారిని నిర్వాసితులను చేసి కాదనే సత్యాన్ని ఈ సియాంగ్ పోరాటం మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది.


